قرائت› دفتر ۲› بخش ۱ - سر آغاز› بیت ۵۲
M2:52 — ای ببرده رخت حسها سوی غیب / دست چون موسی برون آور ز جیب
M2:52
شرح و معنا · به زبانِ تو — AI
ای انسان کامل که حواس ظاهری را به خدمت عالم معنا درآوردهای، معجزهای بنما و جلوهای از آن حقیقت پنهان را برای ما آشکار کن.
این بیت، خطاب به حسامالدین چلبی، مخاطب اصلی مثنوی، و در معنای وسیعتر، خطاب به هر انسان کاملی است که از حواس پنجگانهی ظاهری فراتر رفته و به «حس جان» دست یافته است. مولانا در ابیات قبل، حواس ظاهری را به مس و حواس باطنی را به طلای سرخ تشبیه کرده بود. حال، از این انسان روحانی میخواهد که همانند حضرت موسی (ع) که دست خود را در گریبان فرو میبرد و بیرون میآورد و آن دست، نورانی و درخشان میشد (ید بیضا)، او نیز از آن عالم غیب و معنا که حواس خود را به آنجا کوچانده، پرتوی و نشانهای آشکار کند.
این درخواست، تمنای دیدن یک معجزه و کرامت است؛ نه برای سرگرمی، بلکه برای اثبات و تجلی حقیقتی که با حواس معمولی قابل درک نیست. همانطور که دست موسی نشانه و آیت الهی بود، مولانا نیز از پیر خود میخواهد که با آشکار کردن جلوهای از عالم غیب، راه را برای سالکان روشن سازد و حقانیت آن «حس برتر» را به نمایش بگذارد. این بیت، گذاری است از بحث نظری دربارهی حواس به تمنای یک تجربهی وجودی و شهودی.
- رخت
- اسباب، اثاثیه، بار و بنه
- غیب
- جهان پنهان از حواس ظاهری، عالم معنا
- جیب
- گریبان، یقه
گفتگو — دربارهٔ این بیت بپرس — پاسخ از دل مثنوی، با ارجاع به ابیات
گفتگوی تو تا وقتی عمومیاش نکنی، فقط روی همین دستگاه میماند.
پرسشهای خوانندگان0
هنوز پرسشی بهاشتراک گذاشته نشده — اولین نفر باش.