قرائت› دفتر ۲› بخش ۱ - سر آغاز› بیت ۵۳
M2:53 — ای صفاتت آفتاب معرفت / و آفتاب چرخ بند یک صفت
M2:53
شرح و معنا · به زبانِ تو — AI
ای خداوندی که صفات تو، خود، سرچشمهٔ اصلی شناخت و معرفت است و این خورشید مادی که در آسمان میبینیم، تنها جلوهای ناچیز از یکی از بیشمار صفات تو به شمار میآید.
این بیت در ادامهٔ ابیات پیشین، خطاب به خداوند یا انسان کامل به عنوان مظهر اوست. مولانا پس از آنکه «حس جان» را به خورشیدی معنوی تشبیه کرد که روح از آن تغذیه میکند، اکنون به سرچشمهٔ اصلی آن خورشید اشاره میکند.
مصرع اول، «ای صفاتت آفتاب معرفت»، بیان میکند که صفات الهی (مانند علم، قدرت، حیات، نور) خودشان منبع و خورشیدِ روشنگرِ تمام معرفتها و شناختهای حقیقی هستند. هر شناختی که روح به دست میآورد، پرتوی از این خورشید است.
مصرع دوم، «و آفتاب چرخ بند یک صفت»، این معنا را با یک مقایسهٔ شگفتانگیز به اوج میرساند. خورشید فیزیکی که در آسمان میچرخد و تمام جهان مادی را روشن میکند و منبع حیات است، با تمام عظمتش، تنها «بنده» و اثری کوچک از یکی از آن صفات بیشمار الهی است. برای مثال، صفت «نور» خداوند چنان بیکران است که خورشید آسمان در برابر آن همچون ذرهای ناچیز است. این بیت عظمت عالم معنا را در برابر عالم ماده به تصویر میکشد و نشان میدهد که آن «آفتاب»ی که جان از آن میچرد، بسیار فراتر و قدرتمندتر از خورشید حسی است.
- معرفت
- شناخت عمیق و شهودی، دانش باطنی
- چرخ
- آسمان، فلک
- بند
- بنده، اسیر، وابسته
گفتگو — دربارهٔ این بیت بپرس — پاسخ از دل مثنوی، با ارجاع به ابیات
گفتگوی تو تا وقتی عمومیاش نکنی، فقط روی همین دستگاه میماند.
پرسشهای خوانندگان0
هنوز پرسشی بهاشتراک گذاشته نشده — اولین نفر باش.