قرائت› دفتر ۲› بخش ۱ - سر آغاز› بیت ۹۳
M2:93 — نقش جان خویش من جستم بسی / هیچ میننمود نقشم از کسی
M2:93
شرح و معنا · به زبانِ تو — AI
من بسیار تلاش کردم تا حقیقت و هویت روح خود را در دیگران بیابم، اما هیچکس نتوانست آینهای برای شناختن خودم باشد.
این بیت، زبان حالِ سالکی است که در جستجوی خودشناسی است. او پس از آنکه از خود میپرسد «چگونه روی خود را ببینم؟» (بیت ۹۲)، به این نتیجه میرسد که نگاه کردن به دیگران برای شناختن خود، راه به جایی نمیبرد. هر فردی که او ملاقات میکند، یا تصویری ناقص از او ارائه میدهد یا اصلاً چیزی را بازتاب نمیدهد. این جستجوی بیحاصل در «دیگری»، مقدمهای است برای کشف نیاز به یک آینهی حقیقی.
مولانا در اینجا به یک اصل مهم در عرفان اشاره میکند: خودشناسی از طریق مشاهدهی دیگران (که خودشان هنوز خود را نشناختهاند) ممکن نیست. این جستجو، سالک را خسته و ناامید میکند اما در عین حال، او را به این درک میرساند که باید به دنبال راهی دیگر باشد. این بیت، بنبستی را توصیف میکند که خود، سرآغاز گشایش است: وقتی انسان از یافتن خود در «اغیار» ناامید میشود، آمادهی یافتن «یار» میگردد؛ یعنی آن انسان کاملی که همچون آینهای صاف و شفاف، میتواند حقیقت وجودی سالک را به او بنمایاند. این همان راهی است که در ابیات بعدی به آن اشاره میشود.
- نقش جان
- تصویر روح، هویت باطنی، حقیقت وجود
- جستم
- جستجو کردم، گشتم
- بسی
- بسیار، خیلی زیاد
- میننمود
- نشان نمیداد، آشکار نمیکرد، دیده نمیشد
گفتگو — دربارهٔ این بیت بپرس — پاسخ از دل مثنوی، با ارجاع به ابیات
گفتگوی تو تا وقتی عمومیاش نکنی، فقط روی همین دستگاه میماند.
پرسشهای خوانندگان0
هنوز پرسشی بهاشتراک گذاشته نشده — اولین نفر باش.