M3:122 — سر بریدن واجب آید مرغ را / کاو به غیر وقت جنباند درا

Dalam bait ini, Rumi menggunakan sebuah peribahasa Persia yang dikenal luas. Seekor ayam jantan yang berkokok pada waktu yang tidak semestinya (misalnya, tengah malam alih-alih fajar) dianggap sebagai pertanda buruk dan menurut kepercayaan rakyat harus segera disembelih.

Dalam konteks kisah ini, "burung yang berkokok di luar waktu" adalah metafora untuk mata orang yang sedang sekarat. Tepat sebelum bait ini (M3:121), Rumi menggambarkan mata orang yang tamak itu, yang sepanjang hidupnya buta terhadap kebenaran spiritual, tiba-tiba menjadi "tajam" pada saat kematian. Penglihatan yang datang terlambat ini, yang lahir dari kesombongan dan amarah seumur hidup, tidak ada gunanya. Ia seperti kokok ayam di tengah malam: sebuah pengakuan yang datang pada saat yang salah. Sama seperti ayam itu yang harus disembelih, penglihatan yang terlambat ini pun akan dipadamkan oleh maut. Pesan Rumi jelas: kesadaran spiritual harus diupayakan sepanjang hidup, bukan ditunggu hingga napas terakhir ketika semuanya sudah terlambat.

مولانا در ادامهٔ داستان فرد محتضر، چشم او را که به دیدن عالم غیب باز شده، به «مرغ بی‌هنگام» یا خروسی تشبیه می‌کند که بی‌موقع می‌خواند. در فرهنگ قدیم، بانگ بی‌موقع خروس را شوم می‌دانستند و آن را سر می‌بریدند. در این داستان، فرد در حال مرگ، فرشتگان مرگ و ابزارهایشان را می‌بیند، در حالی که اطرافیان سالم او از دیدن این صحنه‌ها عاجزند و حرف‌های او را «خیال» می‌پندارند.

این چشم، به دلیل آنکه چیزی را در «غیر وقت» آن برای دیگران آشکار می‌کند، گویی مستحق «سر بریده شدن» است. این «سر بریدن» استعاره‌ای از خودِ مرگ است. همانطور که بانگ بی‌موقع خروس، منجر به مرگش می‌شود، باز شدن چشم باطن این شخص نیز نشانه و مقدمهٔ مرگ قطعی اوست. این دیدن، محصول یک عمر زندگی مبتنی بر کبر و خشم بوده و حالا در لحظهٔ پایانی، به شکلی ناخوشایند و هولناک، حقیقت را برای او فاش می‌کند، حقیقتی که دیگران هنوز زمان درک آن را نیافته‌اند.