قرائتدفتر ۳

دفتر ۳ · ۴۸۰۹ بیت · ۲۲۸ بخش

دفتر سوم

Book III

دیباچهٔ دفتر سوم · عربی

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِیمِ الحِکَمُ جُنُودُ الله یُقَوِّی بِها اَرواحُ الْمُریدینَ، یُنَزِّهُ عِلْمَهُم عَنْ شائِبَةِ الْجَهْلِ وَعَدْلَهُم عَنْ شائِبَةِ الظُّلْمِ وَ جُودَهُمْ عَنْ شائِبَةِ الرِّیاءِ وَ حِلْمَهُمْ عَنْ شائِبَةِ السَّفَهِ، وَ یُقَرِّبُ اِلَیْهِمْ ما بَعُدَ عَنْهُم مِنْ فَهْمِ الْاخِرَةِ، وَیُیَسِّرُ لَهُمْ ما عَسُرَ عَلَیْهِمْ مِنَ الطّاعَةِ وَ الْاِجْتِهادِ، وَ هِیَ مِنْ بَیِّناتِ الْاَنْبیاءِ وَدَلائِلِهِمْ، تُخْبِرُ عَنْ اَسرارِ اللهِ وَ سُلطانِهِ المَخصُوصِ بِالعارِفینَ وَ اِدارَتِهِ اَلفَلَکَ النُّورانِیَّ الرَّحمانِیَّ الدُرِّیَّ الحاکِمَ عَلَی الفَلَکِ الدُّخانِیّ الکُرِیّ، کَما اَنَّ العَقلَ حاکِمٌ عَلَی الصُّوَرِ التُّرابِیَّةِ وَ حَواسِّهَا الظّاهِرَةِ وَ الباطِنَةِ فَدَوَرانُ ذلِکَ الفَلَکِ الرُّوحانِیّ حاکِمٌ عَلَی الفَلَکِ الدُّخانِیّ وَ الشُّهُبِ الزّاهِرَةِ وَ السُّرُجِ المُنیرَةِ وَ الرِّیاحِ المُنشَئَةِ وَ الاَراضِی المَدحیَّةِ وَ المِیاهِ المُطَّرِدَةِ. نَفَعَ اللهُ بِها عِبادَهُ وَ زادَهُم فَهماً. وَ اِنَّما یَفهَمُ کُلُّ قاریٍ عَلی قَدرِ نُهیَتِةِ وَ یَنسُکُ النّاسِکُ عَلی قَدرِ قُوَّةِ اِجتِهادِةِ وَ یُفتِی المُفتی مَبلَغَ رَأیِهِ وَ یَتَصَدَّقُ المُتَصَدِّقُ بِقَدرِ قُدرَتِهِ وَ یَجُودُ الباذِلُ بِقَدرِ مَوجُودِهِ وَ یَقتَنِی المَجُودُ عَلَیهِ ما عَرَفَ مِن فَضلِهِ وَ لکِن مُفتَقِدُ الماءِ فِی المَفازَةِ لا یَقصُرُ بِهِ عَن طَلَبِهِ مَعرِفَتُهُ ما فِی البِحارِ وَ یَجِدُّ فی طَلَبِ ماءِ هذِهِ الحَیاةِ قَبلَ اَن یَقطَعَهُ المَعاشُ بِالاِشتِغالِ عَنهُ و تُعَوِّقَهُ العِلّةُ و الحاجَة وَ تَحُولَ الاَغراضُ بَینَهُ وَ بَینَ ما یَتَسَرَّعُ اِلَیهِ وَ لَن یُدرِکَ العِلمَ مؤثِرُ هَوًی وَ لا راکِنٌ اِلی دَعَةٍ وَ لا مُنصَرِفٌ عَن طَلَبِهِ وَ لا خائِفٌ عَلی نَفْسِهِ وَ لا مُهتَمٌّ لِمَعیشَتِهِ اِلا اَن یَعُوذَ بِاللهِ وَ یُؤثِرَ دینَهُ عَلی دُنیاهُ وَ یَاخُذَ مِن کَنزِ الحِکمَةِ الاَموالَ العَظیمَةَ الَّتی لا تُکسَدُ وَ لا تُورَثُ میراثَ الاَموالِ وَ الاَنوارَ الجَلیلَةَ و الجَواهِرَ الکَریمَةَ وَ الضّیاعَ الثَّمینَةَ، شاکِراً لِفَضلِهِ مُعَظِّمًا لِقَدرِهِ مُجَلِّلاً لِخَطَرِهِ. وَ یَستَعیذَ بِاللهِ مِن خَساسَةِ الحُظُوظِ وَ مَن جَهلٍ یَستَکثِرُ القَلیلَ مِمّا یَری فی نَفسِهِ وَ یَستَقِلُّ الکَثیرَ العَظیمَ مِن غَیرِهِ وَ یُعجَبُ بِنَفسِهِ بِما لَم یَأذَن لَهُ الحَقُّ. وَ عَلی العالِم الطّالِبِ اَن یَتَعَلَّمَ ما لَم یَعلَم و اَن یُعَلِّمَ ما قَد عَلِمَ و یَرفُقَ بِذَوِی الضَّعفِ فِی الذِّهنِ وَلا یُعجَبَ مِن بَلادَةِ اَهلِ البَلادَةِ وَلا یُعَنِّفَ عَلی کَلیلِ الفَهمِ، کَذلِک کنْتُمْ مِنْ قَبْلُ فَمَنَّ اللَّهُ عَلَیکُم سُبحانَهُ وَ تَعالی عَن اَقاویلِ المُلحِدینَ وَ شِرکِ المُشرِکینَ وَ تَنقیصِ النّاقِصینَ وَ تَشبیهِ المُشَبِّهینَ وَ سُوءِ اَوهامِ المُتَفَکِّرینَ وَ کَیفیّاتِ المُتَوَهِّمینَ، وَ لَه الحَمدُ وَ المَجدُ عَلی تَلفیقِ الکِتابِ المَثنَویِّ الاِلهِیِّ الرَّبانیِّ وَ هُوَ المُوَفِّقُ وَالمُفضِّلُ وَ لَهُ الطَّولُ وَ المَنُّ لا سِیَّما عَلی عِبادِهِ العارِفینَ. یرِیدُونَ لِیطْفَؤُا نُورَ اللَّهِ بِأَفْواهِهِمْ وَ اللَّهُ مُتِمُّ نُورِهِ وَ لَوْ کرِهَ الْکافِرُونَ، انّا نحن نزَّلنا الذِّکر و انّا له لحافِظون، فَمَنْ بَدَّلَهُ بَعْدَ ما سَمِعَهُ فَإِنَّما إِثْمُهُ عَلَی الَّذِینَ یبَدِّلُونَهُ إِنَّ اللَّهَ سَمِیعٌ عَلِیمٌ.

یا به زبان دیگری بخوانیدش:

❋ ❋ ❋
  1. 001 بخش ۱ - سر آغازسرآغاز ۶۸ بیت
  2. 002 بخش ۲ - قصهٔ خورندگان پیل‌بچه از حرص و ترک نصیحت ناصحداستان خورندگان بچه فیل از روی حرص و ترک نصیحت نصیحت‌کننده ۳۶ بیت
  3. 003 بخش ۳ - بقیهٔ قصهٔ متعرضان پیل‌بچگانادامه داستان متعرضان بچه‌فیل‌ها ۳۳ بیت
  4. 004 بخش ۴ - بازگشتن به حکایت پیلبازگشت به داستان فیل ۳۴ بیت
  5. 005 بخش ۵ - بیان آنک خطای محبان بهترست از صواب بیگانگان بر محبوببیان اینکه خطای محبان بهتر است از درستی بیگانگان نسبت به محبوب ۸ بیت
  6. 006 بخش ۶ - امر حق به موسی علیه السّلام که مرا به دهانی خوان کی بدان دهان گناه نکرده‌ایامر خداوند به موسی (ع) که «مرا با دهانی بخوان که با آن دهان گناه نکرده‌ای» ۹ بیت
  7. 007 بخش ۷ - بیان آنک الله گفتن نیازمند عین لبیک گفتن حق استبیان اینکه «الله» گفتن نیازمند، عین «لبیک» گفتن خداوند است ۴۷ بیت
  8. 008 بخش ۸ - فریفتن روستایی شهری را و به دعوت خواندن، به لابه و الحاح بسیارفریب دادن روستایی، شهری را و دعوت کردن او با التماس و اصرار زیاد ۴۶ بیت
  9. 009 بخش ۹ - قصهٔ اهل سبا و طاغی کردن نعمت ایشان را و در رسیدن شومی طغیان و کفران در ایشان و بیان فضیلت شکر و وفاداستان قوم سبا و سرکشی نعمت آنها را و رسیدن شومی طغیان و کفران در ایشان و بیان فضیلت شکر و وفا ۱۶ بیت
  10. 010 بخش ۱۰ - جمع آمدن اهل آفت هر صباحی بر در صومعهٔ عیسی علیه السلام جهت طلب شفا به دعای اوجمع آمدن بیماران هر صبح بر در صومعه عیسی (ع) برای طلب شفا به دعای او ۶۶ بیت
  11. 011 بخش ۱۱ - باقی قصهٔ اهل سبابقیه داستان قوم سبا ۴۸ بیت
  12. 012 بخش ۱۲ - بقیهٔ داستان رفتن خواجه به دعوت روستایی سوی دهبقیه داستان رفتن خواجه به دعوت روستایی به سوی ده ۲۰ بیت
  13. 013 بخش ۱۳ - دعوت باز بطان را از آب به صحرادعوت کردن مرغابی‌ها از آب به صحرا ۴۲ بیت
  14. 014 بخش ۱۴ - قصهٔ اهل ضروان و حیلت کردن ایشان تا بی زحمت درویشان باغها را قطاف کنندداستان اهل ضروان و حیله کردنشان تا بدون زحمت درویشان، باغ‌ها را میوه چینی کنند ۲۳ بیت
  15. 015 بخش ۱۵ - روان شدن خواجه به سوی دهحرکت خواجه به سوی ده ۳۵ بیت
  16. 016 بخش ۱۶ - رفتن خواجه و قومش به سوی دهرفتن خواجه و قومش به سوی ده ۳۵ بیت
  17. 017 بخش ۱۷ - نواختن مجنون آن سگ را کی مقیم کوی لیلی بودنوازش مجنون آن سگی را که ساکن کوی لیلی بود ۳۱ بیت
  18. 018 بخش ۱۸ - رسیدن خواجه و قومش به ده و نادیده و ناشناخته آوردن روستایی ایشان رارسیدن خواجه و قومش به ده و آوردن روستایی ایشان را بدون شناسایی ۱۲۳ بیت
  19. 019 بخش ۱۹ - افتادن شغال در خُم رنگ و رنگین شدن و دعوی طاوسی کردن میان شغالانافتادن شغال در خُم رنگ و رنگین شدن و ادعای طاووسی کردن میان شغالان ۱۱ بیت
  20. 020 بخش ۲۰ - چرب کردن مرد لافی لب و سبلت خود را هر بامداد به پوست دنبه و بیرون آمدن میان حریفان کی من چنین خورده‌ام و چنانچرب کردن مرد لافی، لب و سبیل خود را هر بامداد به پوست دنبه و بیرون آمدن میان حریفان که «من چنین خورده‌ام و چنان» ۱۵ بیت
  21. 021 بخش ۲۱ - آمن بودن بلعم باعور کی امتحانها کرد حضرت او را و از آنها روی سپید آمده بودایمن بودن بلعم باعور که خداوند او را بارها آزموده بود و او از آنها سربلند بیرون آمده بود ۱۹ بیت
  22. 022 بخش ۲۲ - دعوی طاوسی کردن آن شغال کی در خم صباغ افتاده بودادعای طاووسی کردن آن شغالی که در خم رنگرز افتاده بود ۱۲ بیت
  23. 023 بخش ۲۳ - تشبیه فرعون و دعوی الوهیت او بدان شغال کی دعوی طاوسی می‌کردتشبیه فرعون و ادعای الوهیت او به آن شغالی که ادعای طاووسی می‌کرد ۱۲ بیت
  24. 024 بخش ۲۴ - تفسیر وَ لَتَعْرِفَنَّهُم في لَحْنِ القَوْلِتفسیر «وَ لَتَعْرِفَنَّهُم فِي لَحْنِ الْقَوْلِ» ۷ بیت
  25. 025 بخش ۲۵ - قصهٔ هاروت و ماروت و دلیری ایشان بر امتحانات حق تعالیداستان هاروت و ماروت و جسارت ایشان بر آزمایش‌های خداوند متعال ۴۳ بیت
  26. 026 بخش ۲۶ - قصهٔ خواب دیدن فرعون آمدن موسی را علیه السلام و تدارک اندیشیدنداستان خواب دیدن فرعون درباره آمدن موسی (ع) و اندیشیدن چاره ۱۵ بیت
  27. 027 بخش ۲۷ - به میدان خواندن بنی اسرائیل برای حیلهٔ ولادت موسی علیه السلامفراخواندن بنی‌اسرائیل به میدان برای حیله ولادت موسی (ع) ۳ بیت
  28. 028 بخش ۲۸ - حکایتحکایت ۱۴ بیت
  29. 029 بخش ۲۹ - بازگشتن فرعون از میدان به شهر شاد بتفریق بنی اسرائیل از زنانشان در شب حملبازگشت فرعون از میدان به شهر شاد از جدایی بنی‌اسرائیل از زنانشان در شب حمل ۶ بیت
  30. 030 بخش ۳۰ - جمع آمدن عمران به مادر موسی و حامله شدن مادر موسی علیه‌السلامهمبستری عمران با مادر موسی و حامله شدن مادر موسی (ع) ۱۰ بیت
  31. 031 بخش ۳۱ - وصیت کردن عمران جفت خود را بعد از مجامعت کی مرا ندیده باشیوصیت عمران به همسرش پس از همبستری که «مرا ندیده باشی» ۸ بیت
  32. 032 بخش ۳۲ - ترسیدن فرعون از آن بانگترسیدن فرعون از آن بانگ ۶ بیت
  33. 033 بخش ۳۳ - پیدا شدن استارهٔ موسی علیه السلام بر آسمان و غریو منجمان در میدانپیدا شدن ستاره موسی (ع) بر آسمان و فریاد منجمان در میدان ۳۶ بیت
  34. 034 بخش ۳۴ - خواندن فرعون زنان نوزاده را سوی میدان هم جهت مکرفراخواندن فرعون زنان تازه‌زا را به میدان به خاطر مکر ۱۰ بیت
  35. 035 بخش ۳۵ - بوجود آمدن موسی و آمدن عوانان به خانهٔ عمران و وحی آمدن به مادر موسی کی موسی را در آتش اندازبه دنیا آمدن موسی و آمدن مأموران به خانه عمران و وحی آمدن به مادر موسی که «موسی را در آتش انداز» ۱۱ بیت
  36. 036 بخش ۳۶ - وحی آمدن به مادر موسی کی موسی را در آب افکنوحی آمدن به مادر موسی که «موسی را در آب افکن» ۱۷ بیت
  37. 037 بخش ۳۷ - حکایت مارگیر کی اژدهای فسرده را مرده پنداشت در ریسمانهاش پیچید و آورد به بغدادداستان مارگیری که اژدهای یخ‌زده را مرده پنداشت، در ریسمان‌ها پیچید و به بغداد آورد ۹۱ بیت
  38. 038 بخش ۳۸ - تهدید کردن فرعون موسی را علیه السلامتهدید کردن فرعون، موسی (ع) را ۹ بیت
  39. 039 بخش ۳۹ - جواب موسی فرعون را در تهدیدی کی می‌کردشپاسخ موسی به فرعون در برابر تهدیدی که به او می‌کرد ۶ بیت
  40. 040 بخش ۴۰ - پاسخ فرعون موسی را علیه السلامپاسخ فرعون به موسی (ع) ۵ بیت
  41. 041 بخش ۴۱ - جواب موسی فرعون راپاسخ موسی به فرعون ۴ بیت
  42. 042 بخش ۴۲ - جواب فرعون موسی را و وحی آمدن موسی را علیه‌السلامپاسخ فرعون به موسی و وحی آمدن به موسی (ع) ۸ بیت
  43. 043 بخش ۴۳ - مهلت دادن موسی علیه‌السلام فرعون را تا ساحران را جمع کند از مداینمهلت دادن موسی (ع) به فرعون تا ساحران را از شهرها جمع کند ۵۸ بیت
  44. 044 بخش ۴۴ - فرستادن فرعون به مداین در طلب ساحرانفرستادن فرعون به شهرها برای یافتن ساحران ۱۷ بیت
  45. 045 بخش ۴۵ - خواندن آن دو ساحر پدر را از گور و پرسیدن از روان پدر حقیقت موسی علیه السلامفراخواندن آن دو ساحر پدر را از گور و پرسیدن حقیقت موسی (ع) از روح پدر ۹ بیت
  46. 046 بخش ۴۶ - جواب گفتن ساحر مرده با فرزندان خودپاسخ گفتن ساحر مرده به فرزندان خود ۱۴ بیت
  47. 047 بخش ۴۷ - تشبیه کردن قرآن مجید را به عصای موسی و وفات مصطفی را علیه السلام نمودن بخواب موسی و قاصدان تغییر قرآن را با آن دو ساحر بچه کی قصد بردن عصا کردند چو موسی را خفته یافتندتشبیه کردن قرآن مجید به عصای موسی و نشان دادن وفات مصطفی (ع) به خواب موسی و قاصدان تغییر قرآن با آن دو ساحربچه که قصد برداشتن عصا کردند چون موسی را خفته یافتند ۴۸ بیت
  48. 048 بخش ۴۸ - جمع آمدن ساحران از مداین پیش فرعون و تشریفها یافتن و دست بر سینه زدن در قهر خصم او کی این بر ما نویسجمع شدن ساحران از شهرها نزد فرعون و یافتن تشریفات و سینه زدن در قهر دشمن او که «این بر ما بنویس» ۱۴ بیت
  49. 049 بخش ۴۹ - اختلاف کردن در چگونگی و شکل پیلاختلاف در چگونگی و شکل فیل ۱۰۳ بیت
  50. 050 بخش ۵۰ - توفیق میان این دو حدیث کی الرضا بالکفر کفر و حدیث دیگر من لم یرض بقضایی فلیطلب ربا سوایآشتی دادن میان این دو حدیث که «الرضا بالکفر کفر» و حدیث دیگر «من لم یرض بقضایی فلیطلب رباً سوایی» ۱۴ بیت
  51. 051 بخش ۵۱ - مثل در بیان آنک حیرت مانع بحث و فکرتستمثال در بیان اینکه حیرت، مانع بحث و تفکر است ۱۰ بیت
  52. 052 بخش ۵۲ - حکایتحکایت ۲۰ بیت
  53. 053 بخش ۵۳ - داستان مشغول شدن عاشقی به عشق‌نامه خواندن و مطالعه کردن عشق‌نامه در حضور معشوق خویش و معشوق آن را ناپسند داشتن کی طلب الدلیل عند حضور المدلول قبیح والاشتغال بالعلم بعد الوصول الی المعلوم مذمومداستان مشغول شدن عاشقی به عشق‌نامه خواندن و مطالعه عشق‌نامه در حضور معشوق خویش و ناپسند داشتن معشوق آن را که «طلب الدلیل عند حضور المدلول قبیح والاشتغال بالعلم بعد الوصول الی المعلوم مذموم» ۴۴ بیت
  54. 054 بخش ۵۴ - حکایت آن شخص کی در عهد داود شب و روز دعا می‌کرد کی مرا روزی حلال ده بی رنجداستان آن شخص که در زمان داود شب و روز دعا می‌کرد که «مرا روزی حلال بی‌رنج ده» ۳۵ بیت
  55. 055 بخش ۵۵ - دویدن گاو در خانهٔ آن دعا کننده بالحاح قال النبی صلی الله علیه وسلم ان الله یحب الملحین فی الدعا زیرا عین خواست از حق تعالی و الحاح خواهنده را به است از آنچ می‌خواهد آن را ازودویدن گاو به خانه آن دعا کننده با اصرار؛ پیامبر (ص) فرمود: «خداوند اصرارکنندگان در دعا را دوست دارد»، زیرا خود خواستن از خداوند متعال و اصرار خواهنده، بهتر است از آنچه از او می‌خواهد ۵ بیت
  56. 056 بخش ۵۶ - عذر گفتن نظم کننده و مدد خواستنعذرخواهی سراینده و طلب کمک ۲۰ بیت
  57. 057 بخش ۵۷ - بیان آنک علم را دو پرست و گمان را یک پرست ناقص آمد ظن به پرواز ابترست مثال ظن و یقین در علمبیان اینکه علم دو بال دارد و گمان یک بال، گمان ناقص است و در پرواز ناتوان؛ مثال گمان و یقین در علم ۱۲ بیت
  58. 058 بخش ۵۸ - مثال رنجور شدن آدمی به‌وَهم تعظیم خلق و رغبت مشتریان به‌وی و حکایت معلممثال بیمار شدن آدمی به وهم تعظیم مردم و رغبت مشتریان به او و داستان معلم ۱۷ بیت
  59. 059 بخش ۵۹ - عقول خلق متفاوتست در اصل فطرت و نزد معتزله متساویست تفاوت عقول از تحصیل علم استعقل‌های مردم در اصل فطرت متفاوت است و نزد معتزله متساوی؛ تفاوت عقل‌ها از تحصیل علم است ۷ بیت
  60. 060 بخش ۶۰ - در وهم افکندن کودکان اوستاد رابه وهم افکندن کودکان، استاد را ۹ بیت
  61. 061 بخش ۶۱ - بیمار شدن فرعون هم به وهم از تعظیم خلقانبیمار شدن فرعون نیز به وهم از تعظیم مردم ۷ بیت
  62. 062 بخش ۶۲ - رنجور شدن اوستاد به وهمبیمار شدن استاد به وهم ۱۵ بیت
  63. 063 بخش ۶۳ - در جامهٔ خواب افتادن استاد و نالیدن او از وهم رنجوریافتادن استاد در بستر و نالیدن او از وهم بیماری ۹ بیت
  64. 064 بخش ۶۴ - دوم بار وهم افکندن کودکان استاد را کی او را از قرآن خواندن ما درد سر افزایددوباره به وهم افکندن کودکان، استاد را که «او را از قرآن خواندن ما سردرد افزاید» ۴ بیت
  65. 065 بخش ۶۵ - خلاص یافتن کودکان از مکتب بدین مکرنجات یافتن کودکان از مکتب با این مکر ۸ بیت
  66. 066 بخش ۶۶ - رفتن مادران کودکان به عیادت اوستادرفتن مادران کودکان به عیادت استاد ۱۲ بیت
  67. 067 بخش ۶۷ - در بیان آنک تن روح را چون لباسی است و این دست آستین دست روحست واین پای موزهٔ پای روحستدر بیان اینکه تن برای روح مانند لباس است و این دست، آستین دست روح است و این پا، کفش پای روح است ۴ بیت
  68. 068 بخش ۶۸ - حکایت آن درویش کی در کوه خلوت کرده بود و بیان حلاوت انقطاع و خلوت و داخل شدن درین منقبت کی أَنا جَلیسُ مَنْ ذَکَرَني وَ أَنیسُ مَنِ اسْتَأنَسَ بي گر با همه‌ای چو بی منی بی همه‌ای ور بی همه‌ای چو با منی با همه‌ایداستان آن درویش که در کوه خلوت کرده بود و بیان شیرینی انقطاع و خلوت و داخل شدن در این فضیلت که «أَنَا جَلیسُ مَنْ ذَکَرَني وَ أَنیسُ مَنِ اسْتَأنَسَ بي»؛ اگر با همه‌ای چون بی منی، بی همه‌ای؛ و اگر بی همه‌ای چون با منی، با همه‌ای ۱۰ بیت
  69. 069 بخش ۶۹ - دیدن زرگر عاقبت کار را و سخن بر وفق عاقبت گفتن با مستعیر ترازودیدن زرگر عاقبت کار را و سخن گفتن بر وفق عاقبت با قرض‌گیرنده ترازو ۱۰ بیت
  70. 070 بخش ۷۰ - بقیهٔ قصهٔ آن زاهد کوهی کی نذر کرده بود کی میوهٔ کوهی از درخت باز نکنم و درخت نفشانم و کسی را نگویم صریح و کنایت کی بیفشان آن خورم کی باد افکنده باشد از درختبقیه داستان آن زاهد کوهی که نذر کرده بود که میوه کوهی را از درخت نچیند و درخت را نلرزاند و به کسی صریح و کنایه نگوید که «بیافشان تا آن را بخورم که باد از درخت افکنده باشد» ۱۶ بیت
  71. 071 بخش ۷۱ - تشبیه بند و دام قضا به صورت پنهان به اثر پیداتشبیه بند و دام قضا به صورت پنهان و اثر پیدا ۲۲ بیت
  72. 072 بخش ۷۲ - مضطرب شدن فقیر نذر کرده به‌کندن امرود از درخت و گوشمال حق رسیدن بی مهلتمضطرب شدن فقیر نذر کرده به چیدن امرود از درخت و رسیدن گوشمال الهی بدون مهلت ۶ بیت
  73. 073 بخش ۷۳ - متهم کردن آن شیخ را با دزدان وبریدن دستش رامتهم کردن آن شیخ به دزدی و بریدن دستش ۲۷ بیت
  74. 074 بخش ۷۴ - کرامات شیخ اقطع و زنبیل بافتن او به دو دستکرامات شیخ قطع عضو شده و زنبیل بافتن او با دو دست ۱۶ بیت
  75. 075 بخش ۷۵ - سبب جرأت ساحران فرعون بر قطع دست و پاعلت جرأت ساحران فرعون بر قطع دست و پا ۲۵ بیت
  76. 076 بخش ۷۶ - حکایت استر پیش شتر کی من بسیار در رو می‌افتم و تو نمی‌افتی الا به نادرداستان استر پیش شتر که «من بسیار در راه می‌افتم و تو نمی‌افتی مگر به ندرت» ۱۷ بیت
  77. 077 بخش ۷۷ - اجتماع اجزای خر عزیر علیه السلام بعد از پوسیدن باذن الله و درهم مرکب شدن پیش چشم عزیر علیه السلامجمع شدن اجزای الاغ عزیر (ع) پس از پوسیدن به اذن خداوند و ترکیب شدن آنها در برابر چشمان عزیر (ع) ۹ بیت
  78. 078 بخش ۷۸ - جزع ناکردن شیخی بر مرگ فرزندان خودغمگین نشدن شیخی بر مرگ فرزندان خود ۲۷ بیت
  79. 079 بخش ۷۹ - عذر گفتن شیخ بهر ناگریستن بر فرزندانعذرخواهی شیخ به خاطر گریه نکردن بر فرزندان ۳۶ بیت
  80. 080 بخش ۸۰ - قصهٔ خواندن شیخ ضریر مصحف را در رو و بینا شدن وقت قرائتداستان خواندن شیخ نابینا، قرآن را در صورت و بینا شدن هنگام قرائت ۷ بیت
  81. 081 بخش ۸۱ - صبرکردن لقمان چون دید کی داود حلقه‌ها می‌ساخت از سوال کردن با این نیت کی صبر از سوال موجب فرج باشدصبر کردن لقمان چون دید که داود حلقه‌ها می‌ساخت از سوال کردن با این نیت که «صبر از سوال موجب گشایش باشد» ۱۳ بیت
  82. 082 بخش ۸۲ - بقیهٔ حکایت نابینا و مصحفبقیه داستان نابینا و قرآن ۲۳ بیت
  83. 083 بخش ۸۳ - صفت بعضی اولیا کی راضی‌اند به‌احکام و لابه نکنند کی این حکم را بگردانتوصیف بعضی اولیا که به احکام راضی‌اند و التماس نمی‌کنند که «این حکم را برگردان» ۶ بیت
  84. 084 بخش ۸۴ - سؤال کردن بهلول آن درویش راپرسش بهلول از آن درویش ۴۰ بیت
  85. 085 بخش ۸۵ - قصهٔ دقوقی رحمة الله علیه و کراماتشداستان دقوقی (رحمت خدا بر او باد) و کراماتش ۱۷ بیت
  86. 086 بخش ۸۶ - بازگشتن به قصهٔ دقوقیبازگشت به داستان دقوقی ۲۱ بیت
  87. 087 بخش ۸۷ - سِرِّ طلب کردن موسی خضر را علیهماالسلام با کمال نبوت و قربتراز طلب کردن موسی، خضر را (علیهماالسلام) با وجود کمال نبوت و قربت ۱۱ بیت
  88. 088 بخش ۸۸ - بازگشتن به قصهٔ دقوقیبازگشت به داستان دقوقی ۱۲ بیت
  89. 089 بخش ۸۹ - نمودن مثال هفت شمع سوی ساحلنشان دادن هفت شمع به سوی ساحل ۶ بیت
  90. 090 بخش ۹۰ - شدن آن هفت شمع بر مثال یک شمعیک شمع شدن آن هفت شمع ۱۰ بیت
  91. 091 بخش ۹۱ - نمودن آن شمعها در نظر هفت مردنشان دادن آن شمع‌ها در نظر هفت مرد ۲ بیت
  92. 092 بخش ۹۲ - باز شدن آن شمعها هفت درختهفت درخت شدن آن شمع‌ها ۶ بیت
  93. 093 بخش ۹۳ - مخفی بودن آن درختان از چشم خلقپنهان بودن آن درختان از چشم مردم ۳۷ بیت
  94. 094 بخش ۹۴ - یک درخت شدن آن هفت درختیک درخت شدن آن هفت درخت ۸ بیت
  95. 095 بخش ۹۵ - هفت مرد شدن آن هفت درختهفت مرد شدن آن هفت درخت ۳۰ بیت
  96. 096 بخش ۹۶ - پیش رفتن دقوقی رحمة الله علیه به امامتپیش رفتن دقوقی (رحمت خدا بر او باد) به امامت ۳۸ بیت
  97. 097 بخش ۹۷ - پیش رفتن دقوقی به امامت آن قومپیش رفتن دقوقی به امامت آن قوم ۱۸ بیت
  98. 098 بخش ۹۸ - اقتدا کردن قوم از پس دقوقیاقتدا کردن قوم از پی دقوقی ۲۷ بیت
  99. 099 بخش ۹۹ - بیان اشارت سلام سوی دست راست در قیامت از هیبت محاسبه حق از انبیا استعانت و شفاعت خواستنبیان اشاره سلام به سوی دست راست در قیامت، از هیبت محاسبه خداوند، از انبیا استعانت و شفاعت خواستن ۹ بیت
  100. 100 بخش ۱۰۰ - شنیدن دقوقی در میان نماز افغان آن کشتی کی غرق خواست شدنشنیدن دقوقی در میان نماز، فریاد آن کشتی که می‌خواست غرق شود ۲۶ بیت
  101. 101 بخش ۱۰۱ - تصورات مرد حازمتصورات مرد هوشمند ۶ بیت
  102. 102 بخش ۱۰۲ - دعا و شفاعت دقوقی در خلاص کشتیدعا و شفاعت دقوقی در رهایی کشتی ۷۳ بیت
  103. 103 بخش ۱۰۳ - انکار کردن آن جماعت بر دعا و شفاعت دقوقی و پریدن ایشان و ناپیدا شدن در پردهٔ غیب و حیران شدن دقوقی کی در هوا رفتند یا در زمینانکار آن جماعت بر دعا و شفاعت دقوقی و پریدن ایشان و ناپدید شدن در پرده غیب و حیران شدن دقوقی که «در هوا رفتند یا در زمین؟» ۲۵ بیت
  104. 104 بخش ۱۰۴ - باز شرح کردن حکایت آن طالب روزی حلال بی کسب و رنج در عهد داود علیه السلام و مستجاب شدن دعای اوباز شرح کردن داستان آن طالب روزی حلال بی‌زحمت و رنج در زمان داود (ع) و مستجاب شدن دعای او ۹ بیت
  105. 105 بخش ۱۰۵ - رفتن هر دو خصم نزد داود علیه السلامرفتن هر دو خصم نزد داود (ع) ۶۱ بیت
  106. 106 بخش ۱۰۶ - شنیدن داود علیه السلام سخن هر دو خصم وسال کردن از مدعی علیهشنیدن داود (ع) سخن هر دو خصم و سوال کردن از مدعی‌علیه ۱۳ بیت
  107. 107 بخش ۱۰۷ - حکم کردن داود علیه السلام برکشندهٔ گاوحکم کردن داود (ع) بر کشنده گاو ۷ بیت
  108. 108 بخش ۱۰۸ - تضرع آن شخص از داوری داود علیه السلامتضرع آن شخص از داوری داود (ع) ۱۹ بیت
  109. 109 بخش ۱۰۹ - در خلوت رفتن داود تا آنچ حقست پیدا شودبه خلوت رفتن داود تا آنچه حق است پیدا شود ۴ بیت
  110. 110 بخش ۱۱۰ - حکم کردن داود بر صاحب گاو کی از سر گاو برخیز و تشنیع صاحب گاو بر داود علیه السلامحکم کردن داود بر صاحب گاو که «از سر گاو برخیز» و سرزنش صاحب گاو بر داود (ع) ۶ بیت
  111. 111 بخش ۱۱۱ - حکم کردن داود بر صاحب گاو کی جمله مال خود را به وی دهحکم کردن داود بر صاحب گاو که «تمام مال خود را به او بده» ۱۷ بیت
  112. 112 بخش ۱۱۲ - عزم کردن داود علیه السلام به خواندن خلق بدان صحرا کی راز آشکارا کند و حجتها را همه قطع کندتصمیم داود (ع) به فراخواندن مردم به آن صحرا تا راز را آشکار کند و همه حجت‌ها را قطع کند ۱۳ بیت
  113. 113 بخش ۱۱۳ - گواهی دادن دست و پا و زبان بر سر ظالم هم در دنیاگواهی دادن دست و پا و زبان بر سر ظالم همین در دنیا ۱۷ بیت
  114. 114 بخش ۱۱۴ - برون رفتن به سوی آن درخترفتن به سوی آن درخت ۱۴ بیت
  115. 115 بخش ۱۱۵ - قصاص فرمودن داود علیه السلام خونی را بعد از الزام حجت بروداوود علیه‌السلام به قصاص خون حکم می‌کند ۱۸ بیت
  116. 116 بخش ۱۱۶ - بیان آنک نفس آدمی بجای آن خونیست کی مدعی گاو گشته بود و آن گاو کشنده عقلست و داود حقست یا شیخ کی نایب حق است کی بقوت و یاری او تواند ظالم را کشتن و توانگر شدن به روزی بی‌کسب و بی‌حسابتفسیر اینکه نفس انسان همان خون‌خواهی است که به دنبال گاو خود بود و عقل گاوکُش است؛ و داوود یا شیخِ نایبِ حق است که با کمک او می‌توان ظالم را از بین برد و بی‌حساب و کتاب به روزی رسید ۶۶ بیت
  117. 117 بخش ۱۱۷ - گریختن عیسی علیه السلام فراز کوه از احمقانگریختن عیسی علیه‌السلام از نادانان به کوه ۳۰ بیت
  118. 118 بخش ۱۱۸ - قصهٔ اهل سبا و حماقت ایشان و اثر ناکردن نصیحت انبیا در احمقانداستان مردم سَبَأ و نادانی‌شان و بی‌اثر بودن نصیحت پیامبران در احمقان ۲۸ بیت
  119. 119 بخش ۱۱۹ - شرح آن کور دوربین و آن کر تیزشنو و آن برهنه دراز دامنتوصیف آن کورِ دوربین و آن کرِ تیزشنو و آن برهنه‌ی درازدامن ۲۹ بیت
  120. 120 بخش ۱۲۰ - صفت خرمی شهر اهل سبا و ناشکری ایشانتوصیف شهر خرم مردم سَبَأ و ناسپاسی‌شان ۱۲ بیت
  121. 121 بخش ۱۲۱ - آمدن پیغامبران حق به نصیحت اهل سباآمدن پیامبران الهی برای نصیحت مردم سَبَأ ۴۱ بیت
  122. 122 بخش ۱۲۲ - معجزه خواستن قوم از پیغامبراندرخواست معجزه از سوی قوم از پیامبران ۲۳ بیت
  123. 123 بخش ۱۲۳ - متهم داشتن قوم انبیا رامتهم کردن پیامبران از سوی قوم ۵ بیت
  124. 124 بخش ۱۲۴ - حکایت خرگوشان کی خرگوشی راپیش پیل فرستادند کی بگو کی من رسول ماه آسمانم پیش تو کی ازین چشمه آب حذر کن چنانک در کتاب کلیله تمام گفته استحکایت خرگوشانی که خرگوشی را نزد فیل فرستادند تا بگوید من فرستاده‌ی ماه آسمانم و از این چشمه آب ننوش، همان‌طور که در کلیله و دمنه کامل آمده است ۱۶ بیت
  125. 125 بخش ۱۲۵ - جواب گفتن انبیا طعن ایشان را و مثل زدن ایشان راپاسخ پیامبران به طعن‌های قوم و مثل آوردن برای آنها ۳۱ بیت
  126. 126 بخش ۱۲۶ - بیان آنک هر کس را نرسد مثل آوردن خاصه در کار الهیتفسیر اینکه هر کسی را نشاید مثل آوردن، به ویژه در امور الهی ۱۰ بیت
  127. 127 بخش ۱۲۷ - مثلها زدن قوم نوح باستهزا در زمان کشتی ساختنمثل آوردن قوم نوح از روی تمسخر هنگام ساختن کشتی ۴ بیت
  128. 128 بخش ۱۲۸ - حکایت آن دزد کی پرسیدند چه می‌کنی نیم‌شب در بن این دیوار گفت دهل می‌زنمحکایت دزدی که پرسیدند نیمه‌شب زیر این دیوار چه می‌کنی؟ گفت طبل می‌زنم ۷ بیت
  129. 129 بخش ۱۲۹ - جواب آن مثل کی منکران گفتند از رسالت خرگوش پیغام به پیل از ماه آسمانپاسخ به مثلی که منکران از رسالت خرگوش از جانب ماه آسمان به فیل گفتند ۳۵ بیت
  130. 130 بخش ۱۳۰ - معنی حزم و مثال مرد حازممعنی دوراندیشی و مثال مرد دوراندیش ۲۱ بیت
  131. 131 بخش ۱۳۱ - وخامت کار آن مرغ کی ترک حزم کرد از حرص و هواخطرات مرغی که از حرص و هوای نفس، دوراندیشی را ترک کرد ۲۳ بیت
  132. 132 بخش ۱۳۲ - حکایت نذر کردن سگان هر زمستان کی این تابستان چون بیاید خانه سازیم از بهر زمستان راحکایت نذر کردن سگ‌ها هر زمستان که این تابستان خانه‌ای برای زمستان خواهیم ساخت ۱۵ بیت
  133. 133 بخش ۱۳۳ - منع کردن انبیا را از نصیحت کردن و حجت آوردن جبریانهمنع کردن پیامبران از نصیحت و اقامه حجت جبریانه ۹ بیت
  134. 134 بخش ۱۳۴ - جواب انبیا علیهم السلام مر جبریان راپاسخ پیامبران علیهم‌السلام به جبریان ۸ بیت
  135. 135 بخش ۱۳۵ - مکرر کردن کافران حجتهای جبریانه راتکرار حجّت‌های جبریانه توسط کافران ۵ بیت
  136. 136 بخش ۱۳۶ - باز جواب انبیا علیهم السلام ایشان رادوباره پاسخ پیامبران علیهم‌السلام به آنها ۲۶ بیت
  137. 137 بخش ۱۳۷ - مکرر کردن قوم اعتراض ترجیه بر انبیا علیهم‌السلامتکرار اعتراض قوم بر برتری جویی پیامبران علیهم‌السلام ۷ بیت
  138. 138 بخش ۱۳۸ - باز جواب انبیا علیهم السلامباز هم پاسخ پیامبران علیهم‌السلام ۲۸ بیت
  139. 139 بخش ۱۳۹ - حکمت آفریدن دوزخ آن جهان و زندان این جهان تا معبد متکبّران باشد کی ائتیا طوعا او کرهاحکمت آفرینش دوزخ در آن جهان و زندان در این جهان تا جایگاه متکبران باشد که باید خواسته یا ناخواسته فرمان ببرند ۱۵ بیت
  140. 140 بخش ۱۴۰ - بیان آنک حق تعالی صورت ملوک را سبب مسخر کردن جباران کی مسخر حق نباشند ساخته است چنانک موسی علیه السلام باب صغیر ساخت بر ربض قدس جهت رکوع جباران بنی اسرائیل وقت در آمدن کی ادخلوا الباب سجدا و قولوا حطةتفسیر اینکه خداوند پادشاهان را سبب مسخر کردن جبارانی قرار داده که مسخر حق نیستند، همان‌طور که موسی علیه‌السلام درِ کوچکی بر قلعه‌ی قدس ساخت تا جباران بنی‌اسرائیل هنگام ورود سجده کنند و بگویند «حطّه» ۱۶ بیت
  141. 141 بخش ۱۴۱ - قصه عشق صوفی بر سفرهٔ تهیداستان عشق صوفی به سفره‌ی خالی ۱۶ بیت
  142. 142 بخش ۱۴۲ - مخصوص بودن یعقوب علیه السلام به چشیدن جام حق از روی یوسف و کشیدن بوی حق از بوی یوسف و حرمان برادران و غیر هم ازین هر دوویژگی یعقوب علیه‌السلام در چشیدن جام حق از روی یوسف و بوی حق از بوی یوسف و محرومیت برادران و دیگران از این دو ۲۵ بیت
  143. 143 بخش ۱۴۳ - حکایت امیر و غلامش کی نماز باره بود وانس عظیم داشت در نماز و مناجات با حقحکایت امیر و غلام نمازگزارش که علاقه‌ی زیادی به نماز و مناجات با خدا داشت ۲۲ بیت
  144. 144 بخش ۱۴۴ - نومید شدن انبیا از قبول و پذیرای منکران قوله حتی اذا استیاس الرسلناامید شدن پیامبران از پذیرش و قبول منکران ۱۶ بیت
  145. 145 بخش ۱۴۵ - بیان آنک ایمان مقلد خوفست و رجاتفسیر اینکه ایمان مقلد، ترس و امید است ۱۱ بیت
  146. 146 بخش ۱۴۶ - بیان آنک رسول علیه السلام فرمود ان لله تعالی اولیاء اخفیاءتفسیر اینکه رسول علیه‌السلام فرمود: «خداوند دوستان پنهانی دارد» ۶ بیت
  147. 147 بخش ۱۴۷ - حکایت مندیل در تنور پر آتش انداختن انس رضی الله عنه و ناسوختنحکایت انداختن دستمال در تنور پر از آتش توسط انس رضی‌الله‌عنه و نسوختن آن ۲۰ بیت
  148. 148 بخش ۱۴۸ - قصهٔ فریاد رسیدن رسول علیه السلام کاروان عرب را کی از تشنگی و بی‌آبی در مانده بودند و دل بر مرگ نهاده شتران و خلق زبان برون انداختهداستان رسیدن رسول علیه‌السلام به داد کاروان عرب که از تشنگی و بی‌آبی درمانده و دل بر مرگ نهاده بودند و شتران و مردم زبان از دهان بیرون انداخته بودند ۳۳ بیت
  149. 149 بخش ۱۴۹ - مشک آن غلام ازغیب پر آب کردن بمعجزه و آن غلام سیاه را سپیدرو کردن باذن الله تعالیپر کردن مشک آن غلام از غیب با معجزه و سفیدرو کردن آن غلام سیاه به اذن خداوند ۱۴ بیت
  150. 150 بخش ۱۵۰ - دیدن خواجه غلام خود را سپید و ناشناختن کی اوست و گفتن کی غلام مرا تو کشته‌ای خونت گرفت و خدا ترا به دست من انداختخواجه غلام خود را سفید می‌بیند و نمی‌شناسد که اوست و می‌گوید: «غلام مرا تو کشته‌ای، خونت را خواهم گرفت و خدا تو را به دست من انداخت» ۲۷ بیت
  151. 151 بخش ۱۵۱ - بیان آنک حق تعالی هرچه داد و آفرید از سماوات و ارضین و اعیان و اعراض همه به استدعاء حاجت آفرید‌؛ خود را محتاج چیزی باید کردن تا بدهد؛ کی ‌«امن یجیب المضطر اذا دعاه»؛ اضطرار‌، گواه استحقاق استتفسیر اینکه خداوند هر آنچه داد و آفرید، از آسمان‌ها و زمین و ذات‌ها و صفات، همه را به استدعای حاجت آفرید؛ باید خود را محتاج چیزی کرد تا خدا آن را عطا کند؛ زیرا «آیا کسی هست که به درخواست مضطر پاسخ دهد؟» اضطرار، گواه استحقاق است ۱۶ بیت
  152. 152 بخش ۱۵۲ - آمدن آن زن کافر با طفل شیرخواره به نزدیک مصطفی علیه السلام و ناطق شدن عیسی‌وار به معجزات رسول صلی الله علیه و سلمآمدن آن زن کافر با طفل شیرخواره نزد مصطفی علیه‌السلام و سخن گفتن طفل، همچون عیسی، به معجزه رسول صلی‌الله‌علیه‌وسلم ۱۸ بیت
  153. 153 بخش ۱۵۳ - ربودن عقاب موزهٔ مصطفی علیه السلام و بردن بر هوا و نگون کردن و از موزه مار سیاه فرو افتادنربودن عقاب موزه مصطفی علیه‌السلام و بردنش به هوا و سرنگون کردن آن و افتادن مار سیاه از موزه ۱۷ بیت
  154. 154 بخش ۱۵۴ - وجه عبرت گرفتن ازین حکایت و یقین دانستن کی ان مع العسر یسرادرس گرفتن از این حکایت و یقین دانستن اینکه «بعد از هر سختی آسانی است» ۱۱ بیت
  155. 155 بخش ۱۵۵ - استدعاء آن مرد از موسی زبان بهایم با طیوردرخواست آن مرد از موسی برای آموختن زبان حیوانات و پرندگان ۲۰ بیت
  156. 156 بخش ۱۵۶ - وحی آمدن از حق تعالی به موسی کی بیاموزش چیزی کی استدعا کند یا بعضی از آنوحی آمدن از جانب خداوند به موسی که چیزی را که درخواست می‌کند یا بخشی از آن را به او بیاموزد ۱۷ بیت
  157. 157 بخش ۱۵۷ - قانع شدن آن طالب به تعلیم زبان مرغ خانگی و سگ و اجابت موسی علیه السلامقانع شدن آن جوینده به آموزش زبان مرغ خانگی و سگ و پذیرفتن موسی علیه‌السلام ۸ بیت
  158. 158 بخش ۱۵۸ - جواب خروس سگ راپاسخ خروس به سگ ۱۸ بیت
  159. 159 بخش ۱۵۹ - خجل گشتن خروس پیش سگ به سبب دروغ شدن در آن سه وعدهشرمنده‌شدن خروس در برابر سگ به دلیل دروغ‌شدن آن سه وعده ۱۴ بیت
  160. 160 بخش ۱۶۰ - خبر کردن خروس از مرگ خواجهخبر دادن خروس از مرگ خواجه ۲۴ بیت
  161. 161 بخش ۱۶۱ - دویدن آن شخص به سوی موسی به زنهار چون از خروس خبر مرگ خود شنیددویدن آن شخص به سوی موسی برای پناه خواستن وقتی خبر مرگ خود را از خروس شنید ۱۶ بیت
  162. 162 بخش ۱۶۲ - دعاکردن موسی آن شخص را تا بایمان رود از دنیادعاکردن موسی برای آن شخص تا با ایمان از دنیا برود ۷ بیت
  163. 163 بخش ۱۶۳ - اجابت کردن حق تعالی دعای موسی را علیه السلاماجابت کردن خداوند دعای موسی علیه‌السلام را ۹ بیت
  164. 164 بخش ۱۶۴ - حکایت آن زنی کی فرزندش نمی‌زیست بنالید جواب آمد کی آن عوض ریاضت تست و به جای جهاد مجاهدانست تراحکایت زنی که فرزندش زنده نمی‌ماند و شکایت کرد، و پاسخ آمد که این عوض ریاضت تو و جای جهاد مجاهدان است ۲۰ بیت
  165. 165 بخش ۱۶۵ - در آمدن حمزه رضی الله عنه در جنگ بی زرهورود حمزه رضی‌الله‌عنه به جنگ بدون زره ۱۰ بیت
  166. 166 بخش ۱۶۶ - جواب حمزه مر خلق راپاسخ حمزه به مردم ۶۵ بیت
  167. 167 بخش ۱۶۷ - حیله دفع مغبون شدن در بیع و شراراه دفع ضرر و زیان در خرید و فروش ۲۳ بیت
  168. 168 بخش ۱۶۸ - وفات یافتن بلال رضی الله عنه با شادیوفات یافتن بلال رضی‌الله‌عنه با شادی ۱۸ بیت
  169. 169 بخش ۱۶۹ - حکمت ویران شدن تن به مرگحکمت ویران شدن تن با مرگ ۱۰ بیت
  170. 170 بخش ۱۷۰ - تشبیه دنیا کی بظاهر فراخست و بمعنی تنگ و تشبیه خواب کی خلاص است ازین تنگیتشبیه دنیا که به ظاهر فراخ است و به معنی تنگ و تشبیه خواب که رهایی از این تنگی است ۲۱ بیت
  171. 171 بخش ۱۷۱ - بیان آنک هرچه غفلت و غم و کاهلی و تاریکی‌ست همه از تن است کی ارضی است و سفلیتفسیر اینکه هرچه غفلت و غم و کاهلی و تاریکی است، همه از تن است که زمینی و پست است ۱۷ بیت
  172. 172 بخش ۱۷۲ - تشبیه نص با قیاستشبیه نص با قیاس ۱۹ بیت
  173. 173 بخش ۱۷۳ - آداب المستمعین والمریدین عند فیض الحکمة من لسان الشیخآداب شنوندگان و مریدان هنگام جاری شدن حکمت از زبان شیخ ۱۶ بیت
  174. 174 بخش ۱۷۴ - شناختن هر حیوانی بوی عدو خود را و حذر کردن و بطالت و خسارت آنکس کی عدو کسی بود کی ازو حذر ممکن نیست و فرار ممکن نی و مقابله ممکن نیشناختن هر حیوانی بوی دشمن خود را و پرهیز کردن و بیهودگی و زیان آن کس که دشمن کسی باشد که از او پرهیز و فرار و مقابله ممکن نیست ۱۷ بیت
  175. 175 بخش ۱۷۵ - فرق میان دانستن چیزی به مثال و تقلید و میان دانستن ماهیت آن چیزفرق میان دانستن چیزی به مثال و تقلید و میان دانستن ماهیت آن چیز ۲۳ بیت
  176. 176 بخش ۱۷۶ - جمع و توفیق میان نفی و اثبات یک چیز از روی نسبت و اختلاف جهتجمع و تطبیق میان نفی و اثبات یک چیز از روی نسبت و اختلاف جهت ۱۱ بیت
  177. 177 بخش ۱۷۷ - مسلهٔ فنا و بقای درویشمسئله‌ی فنا و بقای درویش ۱۷ بیت
  178. 178 بخش ۱۷۸ - قصه وکیل صدر جهان کی متهم شد و از بخارا گریخت از بیم جان باز عشقش کشید رو کشان کی کار جان سهل باشد عاشقان راداستان وکیل صدر جهان که متهم شد و از بیم جان از بخارا گریخت، اما عشق او را دوباره به آنجا کشاند که کار جان برای عاشقان آسان است ۱۴ بیت
  179. 179 بخش ۱۷۹ - پیدا شدن روح القدس بصورت آدمی بر مریم بوقت برهنگی و غسل کردن و پناه گرفتن بحق تعالیپیدا شدن روح‌القدس به صورت آدمی بر مریم هنگام برهنگی و غسل کردن و پناه گرفتن به خداوند ۶۸ بیت
  180. 180 بخش ۱۸۰ - گفتن روح القدس مریم راکی من رسول حقم به تو آشفته مشو و پنهان مشو از من کی فرمان اینستگفتن روح‌القدس به مریم که من فرستاده‌ی خدا هستم، پریشان نشو و از من پنهان نشو که فرمان این است ۲۱ بیت
  181. 181 بخش ۱۸۱ - عزم کردن آن وکیل ازعشق کی رجوع کند به بخارا لاابالی‌وارتصمیم آن وکیل از سر عشق برای بازگشت به بخارا بی‌پروا ۱۹ بیت
  182. 182 بخش ۱۸۲ - پرسیدن معشوقی از عاشق غریب خود کی از شهرها کدام شهر را خوشتر یافتی و انبوه‌تر و محتشم‌تر و پر نعمت‌تر و دلگشاترپرسیدن معشوقی از عاشق غریب خود که از بین شهرها کدام را خوش‌تر و پرجمعیت‌تر و محتشم‌تر و پر نعمت‌تر و دلگشاتر یافتی ۴ بیت
  183. 183 بخش ۱۸۳ - منع کردن دوستان او را از رجوع کردن به بخارا وتهدید کردن و لاابالی گفتن اومنع کردن دوستان او را از بازگشت به بخارا و تهدید کردن و بی‌پروا خطاب کردن او ۱۸ بیت
  184. 184 بخش ۱۸۴ - لاابالی گفتن عاشق ناصح و عاذل را از سر عشقبی‌پروا خطاب کردن عاشق به نصیحت‌کننده و سرزنش‌کننده از سر عشق ۲۹ بیت
  185. 185 بخش ۱۸۵ - رو نهادن آن بندهٔ عاشق سوی بخارارو نهادن آن بنده‌ی عاشق به سوی بخارا ۱۲ بیت
  186. 186 بخش ۱۸۶ - در آمدن آن عاشق لاابالی در بخارا وتحذیر کردن دوستان او را از پیداشدنورود آن عاشق بی‌پروا به بخارا و هشدار دادن دوستان او را از آشکار شدن ۱۲ بیت
  187. 187 بخش ۱۸۷ - جواب گفتن عاشق عاذلان را و تهدید‌کنندگان راپاسخ گفتن عاشق به سرزنش‌کنندگان و تهدیدکنندگان ۳۲ بیت
  188. 188 بخش ۱۸۸ - رسیدن آن عاشق به معشوق خویش چون دست از جان خود بشسترسیدن آن عاشق به معشوق خویش چون از جان خود دست شست ۶ بیت
  189. 189 بخش ۱۸۹ - صفت آن مسجد کی عاشق‌کش بود و آن عاشق مرگ‌جوی لا ابالی کی درو مهمان شدتوصیف آن مسجدی که مهمان‌کُش بود و آن عاشق مرگ‌جو و بی‌پروا که در آن مهمان شد ۹ بیت
  190. 190 بخش ۱۹۰ - مهمان آمدن در آن مسجدمهمان آمدن در آن مسجد ۷ بیت
  191. 191 بخش ۱۹۱ - ملامت کردن اهل مسجد مهمان عاشق را از شب خفتن در آنجا و تهدید کردن مروراسرزنش کردن اهل مسجد مهمان عاشق را به خاطر شب خوابیدن در آنجا و تهدید کردن او ۸ بیت
  192. 192 بخش ۱۹۲ - جواب گفتن عاشق عاذلان راپاسخ گفتن عاشق به سرزنش‌کنندگان ۱۴ بیت
  193. 193 بخش ۱۹۳ - عشق جالینوس برین حیات دنیا بود کی هنر او همینجا بکار می‌آید هنری نورزیده است کی در آن بازار بکار آید آنجا خود را به عوام یکسان می‌بیندعشق جالینوس به این حیات دنیا بود که هنرش همین‌جا به کار می‌آمد، هنری نورزیده بود که در آن بازار به کار آید، آنجا خود را با عوام یکسان می‌دید ۳۳ بیت
  194. 194 بخش ۱۹۴ - دیگر باره ملامت کردن اهل مسجد مهمان را از شب خفتن در آن مسجددوباره سرزنش کردن اهل مسجد مهمان را به خاطر شب خوابیدن در آن مسجد ۴۳ بیت
  195. 195 بخش ۱۹۵ - گفتن شیطان قریش را کی به جنگ احمد آیید کی من یاریها کنم وقبیلهٔ خود را بیاری خوانم و وقت ملاقات صفین گریختنگفتن شیطان به قریش که به جنگ احمد بیایید که من یاری خواهم کرد و قبیله‌ی خود را به یاری می‌خوانم، و هنگام نبرد صفین گریختن ۴۳ بیت
  196. 196 بخش ۱۹۶ - مکرر کردن عاذلان پند را بر آن مهمان آن مسجد مهمان کشتکرار پند از سوی سرزنش‌کنندگان به آن مهمان در مسجد مهمان‌کش ۹ بیت
  197. 197 بخش ۱۹۷ - جواب گفتن مهمان ایشان را و مثل آوردن بدفع کردن حارس کشت به بانگ دف از کشت شتری را کی کوس محمودی بر پشت او زدندیپاسخ گفتن مهمان به آنها و مثل آوردن برای دفع کردن نگهبان کشتزار با صدای دَف از کشتزار شتری را که بر پشت او طبل محمودی می‌زدند ۷۱ بیت
  198. 198 بخش ۱۹۸ - تمثیل گریختن مؤمن و بی‌صبری او در بلا به اضطراب و بی‌قراری نخود و دیگر حوایج در جوش دیگ و بر دویدن تا بیرون جهندتشبیه گریز مؤمن و بی‌صبری او در بلا به اضطراب و بی‌قراری نخود و دیگر مواد در حال جوش در دیگ و بالا آمدن برای بیرون پریدن ۳۷ بیت
  199. 199 بخش ۱۹۹ - تمثیل صابر شدن مؤمن چون بر شر و خیر بلا واقف شودتشبیه صابر شدن مؤمن هنگامی که بر شر و خیر بلا آگاه شود ۷ بیت
  200. 200 بخش ۲۰۰ - عذر گفتن کدبانو با نخود و حکمت در جوش داشتن کدبانو نخود راعذرخواهی کدبانو از نخود و حکمت جوشاندن نخود توسط کدبانو ۹ بیت
  201. 201 بخش ۲۰۱ - باقی قصهٔ مهمان آن مسجد مهمان کش و ثبات و صدق اوبقیه‌ی داستان مهمان آن مسجد مهمان‌کُش و ثبات و صدق او ۱۵ بیت
  202. 202 بخش ۲۰۲ - ذکرخیال بد اندیشیدن قاصر فهمانذکر خیال بداندیشیدن کسانی که فهم کوتاهی دارند ۱۷ بیت
  203. 203 بخش ۲۰۳ - تفسیر این خبر مصطفی علیه السلام کی للقران ظهر و بطن و لبطنه بطن الی سبعة ابطنتفسیر این حدیث مصطفی علیه‌السلام که «قرآن ظاهری دارد و باطنی، و باطن آن باطنی دارد تا هفت بطن» ۶ بیت
  204. 204 بخش ۲۰۴ - بیان آنک رفتن انبیا و اولیا به کوهها و غارها جهت پنهان کردن خویش نیست و جهت خوف تشویش خلق نیست بلک جهت ارشاد خلق است و تحریض بر انقطاع از دنیا به قدر ممکنتفسیر اینکه رفتن انبیا و اولیا به کوه‌ها و غارها برای پنهان کردن خودشان نیست و برای ترس از تشویش مردم نیست، بلکه برای ارشاد مردم است و تشویق به بریدن از دنیا تا حد امکان ۸ بیت
  205. 205 بخش ۲۰۵ - تشبیه صورت اولیا و صورت کلام اولیا به صورت عصای موسی و صورت افسون عیسی علیهما السلامتشبیه صورت اولیا و صورت کلام اولیا به صورت عصای موسی و صورت افسون عیسی علیهما‌السلام ۱۰ بیت
  206. 206 بخش ۲۰۶ - تفسیر یا جبال اوبی معه والطیرتفسیر آیه‌ی «ای کوه‌ها با او تسبیح کنید و ای پرندگان» ۱۴ بیت
  207. 207 بخش ۲۰۷ - جواب طعنه‌زننده در مثنوی از قصور فهم خودپاسخ طعنه‌زننده در مثنوی از قصور فهم خود ۱۰ بیت
  208. 208 بخش ۲۰۸ - مثل زدن در رمیدن کرهٔ اسپ از آب خوردن به سبب شخولیدن سایسانمثل زدن در رمیدن کره‌ی اسب از آب خوردن به سبب شیطنت سایسان ۲۹ بیت
  209. 209 بخش ۲۰۹ - بقیهٔ ذکر آن مهمان مسجد مهمان‌کشبقیه‌ی ذکر آن مهمان مسجد مهمان‌کُش ۵ بیت
  210. 210 بخش ۲۱۰ - تفسیر آیت وَ أَجْلِبْ عَلَیْهِمْ بِخَیْلِکَ وَ رَجِلِکَتفسیر آیه‌ی «و با سواران و پیادگانت بر آنها بتاز» ۱۹ بیت
  211. 211 بخش ۲۱۱ - رسیدن بانگ طلسمی نیم‌شب مهمان مسجد رارسیدن صدای طلسمی نیمه‌شب به مهمان مسجد ۳۲ بیت
  212. 212 بخش ۲۱۲ - ملاقات آن عاشق با صدر جهاندیدار آن عاشق با صدر جهان ۴۴ بیت
  213. 213 بخش ۲۱۳ - جذب هر عنصری جنس خود را کی در ترکیب آدمی محتبس شده است به غیر جنسجذب هر عنصری جنس خود را که در ترکیب آدمی محبوس شده است به غیر جنس ۱۴ بیت
  214. 214 بخش ۲۱۴ - منجذب شدن جان نیز به عالم ارواح و تقاضای او و میل او به مقر خود و منقطع شدن از اجزای اجسام کی هم کندهٔ پای باز روح‌اندجذب شدن جان نیز به عالم ارواح و تقاضای او و میل او به جایگاه اصلی خود و بریدن از اجزای اجسام که خود کنده‌ی پای روح هستند ۲۷ بیت
  215. 215 بخش ۲۱۵ - فسخ عزایم و نقضها جهت با خبر کردن آدمی را از آنک مالک و قاهر اوست و گاه گاه عزم او را فسخ ناکردن و نافذ داشتن تا طمع او را بر عزم کردن دارد تا باز عزمش را بشکند تا تنبیه بر تنبیه بودبر هم زدن تصمیم‌ها و نقض آنها برای باخبر کردن آدمی از اینکه مالک و چیره اوست و گاهی تصمیم او را بر هم نزدن و نافذ داشتن تا او را به تصمیم گرفتن امیدوار کند تا دوباره تصمیمش را بشکند تا تذکری مکرر باشد ۱۱ بیت
  216. 216 بخش ۲۱۶ - نظر کردن پیغامبر علیه السلام به اسیران و تبسم کردن و گفتن کی عَجِبْتُ مِنْ قَوْمٍ یُجَرّونَ إِلَی الجَنَّةِ بِالسَّلاسِلِ وَ الأَغْلالِنگاه کردن پیامبر علیه‌السلام به اسیران و تبسم کردن و گفتن: «تعجب می‌کنم از قومی که با زنجیر و غل و زنجیر به بهشت کشیده می‌شوند» ۱۳ بیت
  217. 217 بخش ۲۱۷ - تفسیر این آیت کی ان تستفتحوا فقد جائکم الفتح ایه‌ای طاعنان می‌گفتید کی از ما و محمد علیه السلام آنک حق است فتح و نصرتش ده و این بدان می‌گفتید تا گمان آید کی شما طالب حق‌اید بی غرض اکنون محمد را نصرت دادیم تا صاحب حق را ببینیدتفسیر این آیه که «اگر طلب فتح می‌کردید، فتح به شما رسید» یعنی ای طعنه‌زنندگان می‌گفتید که از ما و محمد علیه‌السلام آن که حق است پیروزش کن، و این را برای آن می‌گفتید تا گمان رود که شما طالب حق هستید بی‌غرض؛ اکنون محمد را پیروز کردیم تا صاحب حق را ببینید ۱۷ بیت
  218. 218 بخش ۲۱۸ - سر آنک بی‌مراد بازگشتن رسول علیه السلام از حدیبیه حق تعالی لقب آن فتح کرد کی انا فتحنا کی به صورت غلق بود و به معنی فتح چنانک شکستن مشک به ظاهر شکستن است و به معنی درست کردنست مشکی او را و تکمیل فواید اوستراز اینکه بازگشت رسول علیه‌السلام از حدیبیه بدون دستیابی به مراد، خداوند آن را «فتح» نامید، همان‌طور که «ما به تو فتحی آشکار بخشیدیم» که به ظاهر بسته بود و به معنی گشایش، چنان که شکستن مشک به ظاهر شکستن است و به معنی کامل کردن مشک و تکمیل فواید آن است ۹ بیت
  219. 219 بخش ۲۱۹ - تفسیر این خبر کی مصطفی علیه السلام فرمود لا تفضلونی علی یونس بن متیتفسیر این حدیث که مصطفی علیه‌السلام فرمود: «مرا بر یونس بن متی برتری ندهید» ۱۶ بیت
  220. 220 بخش ۲۲۰ - آگاه شدن پیغامبر علیه السلام از طعن ایشان بر شماتت اوآگاه شدن پیامبر علیه‌السلام از طعن آنها بر شادمانی او ۳۳ بیت
  221. 221 بخش ۲۲۱ - بیان آنک طاغی در عین قاهری مقهورست و در عین منصوری ماسورتفسیر اینکه طاغی در اوج قدرت، مقهور است و در اوج پیروزی، اسیر ۴۰ بیت
  222. 222 بخش ۲۲۲ - جذب معشوق عاشق را من حیث لا یعمله العاشق و لا یرجوه و لا یخطر بباله و لا یظهر من ذلک الجذب اثر فی العاشق الا الخوف الممزوج بالیاس مع دوام الطلبجذب معشوق، عاشق را از جایی که عاشق نمی‌داند و امید ندارد و به ذهنش هم خطور نمی‌کند و از این جذب هیچ اثری در عاشق جز ترس آمیخته با ناامیدی همراه با ادامه‌ی طلب ظاهر نمی‌شود ۲۳ بیت
  223. 223 بخش ۲۲۳ - داد خواستن پشه از باد به حضرت سلیمان علیه السلامدادخواهی پشه از باد در محضر سلیمان علیه‌السلام ۲۲ بیت
  224. 224 بخش ۲۲۴ - امرکردن سلیمان علیه السلام پشهٔ متظلم را به احضار خصم به دیوان حکمفرمان سلیمان علیه‌السلام به پشه‌ی دادخواه برای احضار خصم به دیوان حکم ۱۸ بیت
  225. 225 بخش ۲۲۵ - نواختن معشوق عاشق بیهوش را تا به هوش باز آیدنوازش معشوق، عاشق بیهوش را تا به هوش باز آید ۳۰ بیت
  226. 226 بخش ۲۲۶ - با خویش آمدن عاشق بیهوش و روی آوردن به ثنا و شکر معشوقبه هوش آمدن عاشق بیهوش و روی آوردن به ستایش و شکر معشوق ۵۵ بیت
  227. 227 بخش ۲۲۷ - حکایت عاشقی دراز هجرانی بسیار امتحانیحکایت عاشقی با هجران طولانی و آزمایش‌های بسیار ۳۱ بیت
  228. 228 بخش ۲۲۸ - یافتن عاشق معشوق را و بیان آنک جوینده یابنده بود کی وَ مَنْ یَعْمَلْ مِثْقالَ ذَرَّةٍ خَیْراً یَرَهُیافتن عاشق، معشوق را و بیان اینکه جوینده یابنده است، زیرا «هر کس به اندازه‌ی ذره‌ای نیکی کند، آن را خواهد دید» ۳۱ بیت