قرائت› دفتر ۳› بخش ۷ - بیان آنک الله گفتن نیازمند عین لبیک گفتن حق است› بیت ۲۱۰
M3:210 — ای بسا سگپوست کاو را نام نیست / لیک اندر پرده بی آن جام نیست
M3:210
شرح و معنا · به زبانِ تو — AI
بسیاری از افراد که در ظاهر حقیر و گمنام به نظر میرسند، در باطن و در نزد خداوند، از جام عشق و معرفت الهی بهرهمند هستند و جایگاه والایی دارند.
مولانا در این بیت به یک اصل مهم در عرفان اشاره میکند: ارزش حقیقی انسانها به ظاهر، شهرت یا جایگاه اجتماعی آنها نیست، بلکه به باطن و ارتباط پنهانی آنها با خداوند است.
این بیت ادامهٔ بحث دربارهٔ «سگ اصحاب کهف» است. آن سگ، حیوانی بود که در ظاهر ارزشی نداشت، اما به واسطهٔ همراهی با مردان خدا، به مقامی رسید که از «آب رحمت» الهی مینوشید. مولانا این مثال را تعمیم میدهد و میگوید چه بسا انسانهایی که مردم آنها را با عناوینی تحقیرآمیز مانند «سگپوست» (بیارزش و فرومایه) خطاب میکنند و در جامعه هیچ نام و نشانی ندارند، اما در «پشت پرده» — یعنی در عالم معنا و حقیقت — از «جام» معرفت و عشق الهی سرمستاند. این «جام» همان فیض و عنایت ویژهای است که نصیب عارفان و نزدیکان به حق میشود.
پیام اصلی این است که نباید هیچکس را از روی ظاهر قضاوت کرد. ممکن است یک فرد گمنام و به ظاهر ناچیز، در پیشگاه خداوند عزیز و مقرب باشد. این بیت دعوتی است به فراتر رفتن از پوستهها و ظواهر و توجه به گوهر باطنی وجود انسانها.
- ای بسا
- چه بسیار، فراوان است که
- سگپوست
- کنایه از انسان حقیر، فرومایه و بیارزش در نظر مردم
- کاو را
- که او را (شکل کهن «که او را»)
- اندر پرده
- در پشت پرده، در عالم غیب، در باطن و حقیقت امر
- جام
- جام شراب عشق و معرفت الهی، کنایه از فیض و عنایت خداوند
گفتگو — دربارهٔ این بیت بپرس — پاسخ از دل مثنوی، با ارجاع به ابیات
گفتگوی تو تا وقتی عمومیاش نکنی، فقط روی همین دستگاه میماند.
پرسشهای خوانندگان0
هنوز پرسشی بهاشتراک گذاشته نشده — اولین نفر باش.