قرائت› دفتر ۳› بخش ۷ - بیان آنک الله گفتن نیازمند عین لبیک گفتن حق است› بیت ۲۲۹
M3:229 — ویسه و معشوق تو هم ذات تست / وین برونیها همه آفات تست
M3:229
شرح و معنا · به زبانِ تو — AI
معشوق و مطلوب حقیقی تو، خودِ تو و گوهر وجود توست و هر آنچه بیرون از خود به دنبالش میگردی، چیزی جز گرفتاری و آسیب برایت به همراه ندارد.
مولانا در این بخش از مثنوی، انسان را به «حزم» و دوراندیشی در برابر جاذبههای فریبندهی دنیای بیرون دعوت میکند. او این جاذبهها را به دامی تشبیه میکند که صیاد برای شکار مرغها پهن کرده است. بیت قبلی میگوید اگر تو «رامین» (عاشق معروف در داستان ویس و رامین) هستی، باید فقط به دنبال «ویسه» (معشوق) خود باشی.
این بیت، آن تشبیه را به معنای عرفانی عمیقتری پیوند میزند. مولانا توضیح میدهد که «ویسه» یا معشوق حقیقی تو، کسی یا چیزی در بیرون از تو نیست، بلکه «ذات» و حقیقت خود توست. کمال و آرامش و هر آنچه به راستی در جستجوی آنی، در درون خودت نهفته است. در مقابل، تمام وابستگیها و دلبستگیهای بیرونی — از ثروت و مقام گرفته تا ستایش دیگران — «آفات» هستند؛ یعنی موانع، بیماریها و آسیبهایی که تو را از شناختن خودِ حقیقیات و رسیدن به آرامش باز میدارند.
بنابراین، پیام اصلی این است که راه نجات و سعادت، سفری به درون است، نه جستجویی بیپایان در جهان بیرون. هر چه انسان بیشتر به غیر خود وابسته شود، از اصل خویش دورتر و آسیبپذیرتر میگردد.
- ویسه
- معشوقهی رامین در داستان عاشقانهی کهن ایرانی «ویس و رامین»؛ در اینجا نماد معشوق حقیقی و مطلوب نهایی است.
- ذات
- جوهر، حقیقت، اصل وجود، خودِ واقعی.
- برونیها
- چیزهای خارجی، امور و وابستگیهای دنیای بیرون از خود.
- آفات
- جمع آفت؛ بلاها، آسیبها، بیماریها، موانع رشد معنوی.
گفتگو — دربارهٔ این بیت بپرس — پاسخ از دل مثنوی، با ارجاع به ابیات
گفتگوی تو تا وقتی عمومیاش نکنی، فقط روی همین دستگاه میماند.
پرسشهای خوانندگان0
هنوز پرسشی بهاشتراک گذاشته نشده — اولین نفر باش.