M3:3831 — سخت‌تر شد بند من از پند تو / عشق را نشناخت دانشمند تو

این بیت در میانهٔ گفتگوی یک عاشق و یک ناصح قرار دارد. ناصح، که نمایندهٔ عقل حسابگر و منطق رایج است، تلاش می‌کند عاشق را از راهی که در پیش گرفته منصرف کند. اما عاشق پاسخ می‌دهد که این پندها نه تنها او را سست نمی‌کند، بلکه «بند» یا زنجیر عشق را بر دست و پایش محکم‌تر و سخت‌تر می‌کند.

مصرع دوم دلیل این امر را توضیح می‌دهد: «عشق را نشناخت دانشمند تو». عاشق به ناصح می‌گوید که مرجع فکری تو، آن «دانشمند»ی که تو از او نقل قول می‌کنی و منطقش را به کار می‌گیری، از اساس با وادی عشق بیگانه است. در دنیای مولانا، عشق و عقل دو قلمرو متفاوت با قوانین متفاوت هستند. عقل جزئی‌نگر و مصلحت‌اندیش است، در حالی که عشق کل‌نگر، خطرپذیر و ورای محاسبات دنیوی است. به همین دلیل، ابزارهای عقل (مانند پند و اندرز منطقی) نمی‌توانند قفل عشق را باز کنند یا زنجیرش را بگسلند.

در ابیات بعدی، مولانا این ایده را بسط می‌دهد و می‌گوید در قلمرویی که عشق درد و رنج را می‌افزاید، فقیهانی چون ابوحنیفه و شافعی (که نمادهای عقل و شریعت ظاهری هستند) درسی برای گفتن ندارند. بنابراین، این بیت تقابل بنیادین میان معرفت شهودی و عاشقانه با معرفت اکتسابی و عقلانی را به تصویر می‌کشد و تأکید می‌کند که برای فهم مسائل عشق، باید از زبان خود عشق سخن گفت، نه از زبان عقل.