قرائت› دفتر ۳› بخش ۳۷ - حکایت مارگیر کی اژدهای فسرده را مرده پنداشت در ریسمانهاش پیچید و آورد به بغداد› بیت ۹۸۰
M3:980 — لَنگ و لوک و خفتهشکل و بیادب / سوی او میغیژ و او را میطلب
M3:980
شرح و معنا · به زبانِ تو — AI
در هر حال و با هر نقصی که داری، از جستجوی خداوند دست برندار و با تمام وجود، هرچند ناقص، در راه او قدم بگذار.
این بیت در میانهی یک مقدمهی طولانی برای داستان مارگیر و اژدهای یخزده آمده است. مولانا پیش از شروع داستان، خواننده را به «طلب» و جستجوی حقیقت تشویق میکند. او تأکید دارد که وضعیت ظاهری یا روحی سالک نباید مانعی برای حرکت او به سوی خداوند باشد.
عبارات «لنگ و لوک و خفتهشکل و بیادب» توصیف حالتی از نقص، ناتوانی، سستی و حتی بیقیدی است. مولانا میگوید حتی اگر در بدترین شرایط معنوی و جسمی هستی، اگر احساس میکنی آماده نیستی یا آداب سلوک را نمیدانی، باز هم وظیفهی تو حرکت کردن است. مهمترین اصل، خود «جستجو» است، نه کمالِ جوینده. این بیت دعوتی است به کنار گذاشتن بهانهها و کمالگرایی در راه معنویت. خداوند طالبِ طلبِ توست، نه کمالِ تو. عمل «غیژیدن» (خزیدن) نیز همین معنا را تقویت میکند: حرکتی کند و ناقص، اما پیوسته و در مسیر درست.
- میغیژ
- میخزد، به آرامی و سختی حرکت میکند
- لوک
- کج، خمیده، از شکل افتاده
- لنگ
- کسی که پایش میلنگد، کنایه از ناتوانی در حرکت
- خفتهشکل
- خوابآلود، بیحال، سست
گفتگو — دربارهٔ این بیت بپرس — پاسخ از دل مثنوی، با ارجاع به ابیات
گفتگوی تو تا وقتی عمومیاش نکنی، فقط روی همین دستگاه میماند.
پرسشهای خوانندگان1
بیت مورد نظر شما از مثنوی معنوی این است:
لَنگ و لوک و خفتهشکل و بیادب
سوی او میغیژ و او را میطلب
M3:980
این بیت به این معناست که حتی اگر با نقصها و کاستیها، و با حالتی نامناسب و بیادبانه باشی، باز هم به سوی حق تعالی حرکت کن و او را بطلب. این مضمون با آیات متعددی در قرآن کریم همخوانی دارد که به رحمت واسعه الهی و پذیرش بندگان با هر وضعیتی اشاره میکنند.
یکی از آیات مرتبط میتواند این آیه باشد:
«قُلْ یَا عِبَادِیَ الَّذِینَ أَسْرَفُوا عَلَىٰ أَنفُسِهِمْ لَا تَقْنَطُوا مِن رَّحْمَةِ اللَّهِ ۚ إِنَّ اللَّهَ یَغْفِرُ الذُّنُوبَ جَمِیعًا ۚ إِنَّهُ هُوَ الْغَفُورُ الرَّحِیمُ» (زمر، آیه ۵۳)
این آیه بندگان را به توبه و بازگشت به سوی خدا دعوت میکند و تأکید دارد که خداوند همه گناهان را میآمرزد، زیرا او بسیار آمرزنده و مهربان است. این آیه نیز مانند بیت مولانا، بر این نکته دلالت دارد که نباید از رحمت الهی ناامید شد، حتی اگر انسان خود را غرق در گناه و کاستی ببیند.
همچنین، در غزلیات شمس نیز مولانا به این مضمون اشاره دارد:
لنگ رو چونک در این کوی همه لنگانند
لته بر پای بپیچ و کژ و مژ کن سر و پا
G169:2
این بیت نیز بر این نکته تأکید میکند که در مسیر عشق و طلب حق، نیازی به کمال ظاهری نیست و حتی با نقصها و کاستیها نیز میتوان به این راه قدم گذاشت.
اگر مایلید، میتوانید درباره داستان «حکایت مارگیر کی اژدهای فسرده را مرده پنداشت در ریسمانهاش پیچید و آورد به بغداد» که این بیت در آن آمده است، بیشتر بدانید.
هنوز پرسشی بهاشتراک گذاشته نشده — اولین نفر باش.