قرائت› دفتر ۵› بخش ۵۹ - داستان آن کنیزک کی با خر خاتون شهوت میراند و او را چون بز و خرس آموخته بود شهوت راندن آدمیانه و کدویی در قضیب خر میکرد تا از اندازه نگذرد خاتون بر آن وقوف یافت لکن دقیقهٔ کدو را ندید کنیزک را به بهانه به راه کرد جای دور و با خر جمع شد بیکدو و هلاک شد به فضیحت کنیزک بیگاه باز آمد و نوحه کرد که ای جانم و ای چشم روشنم کیر دیدی کدو ندیدی ذکر دیدی آن دگر ندیدی کل ناقص ملعون یعنی کل نظر و فهم ناقص ملعون و اگر نه ناقصان ظاهر جسم مرحوماند ملعون نهاند بر خوان لیس علی الاعمی حرج نفی حرج کرد و نفی لعنت و نفی عتاب و غضب› بیت ۱۳۵۰
M5:1350 — پس کنیزک جمله آلات فساد / کرد پنهان پیش شد در را گشاد
M5:1350
شرح و معنا · به زبانِ تو — AI
کنیزک پس از شنیدن صدای در، تمام ابزارهایی را که برای رابطه با خر استفاده میکرد پنهان نمود و سپس برای باز کردن در پیش رفت.
این بیت لحظهای کلیدی در داستان است که در آن، کنیزک پس از شنیدن صدای کوبیدن در توسط خاتون (اربابش)، بلافاصله دست به کار میشود تا آثار «جرم» خود را پاک کند. عبارت «آلات فساد» به طور مشخص به ابزارهایی اشاره دارد که او برای ممکن و ایمن ساختن رابطهاش با خر به کار میبرده، که مهمترین آنها کدویی بوده که برای کنترل اندازه در آلت خر قرار میداده است.
عمل پنهان کردن سریع او، نشاندهندهی آگاهیاش از خطای خود و ترس از فاش شدن راز است. این حرکت، صحنه را برای فاجعهی بعدی آماده میکند. خاتون که از شکاف در، اصل ماجرا را دیده اما به «دقیقه کدو» پی نبرده است، با دیدن ظاهر آراسته و فریبکارانهی کنیزک، فریب میخورد و گمان میکند که میتواند به سادگی جای او را بگیرد. عجلهی کنیزک در پنهان کردن حقیقت، زمینهساز جهل مرگبار خاتون میشود. این بیت در سطح عمیقتر، به تمایل انسان به پنهانکاری و پوشاندن جنبههای تاریک وجود خود اشاره دارد، غافل از آنکه جزئیات پنهانشده، گاهی مهمترین بخش حقیقت هستند.
- آلات فساد
- ابزارها و وسایل گناه و کار ناشایست
- پیش شد
- جلو رفت، به پیش حرکت کرد
- گشاد
- باز کرد (شکل قدیمی فعل گشودن)
گفتگو — دربارهٔ این بیت بپرس — پاسخ از دل مثنوی، با ارجاع به ابیات
گفتگوی تو تا وقتی عمومیاش نکنی، فقط روی همین دستگاه میماند.
پرسشهای خوانندگان0
هنوز پرسشی بهاشتراک گذاشته نشده — اولین نفر باش.