قرائت› دفتر ۵› بخش ۵۹ - داستان آن کنیزک کی با خر خاتون شهوت میراند و او را چون بز و خرس آموخته بود شهوت راندن آدمیانه و کدویی در قضیب خر میکرد تا از اندازه نگذرد خاتون بر آن وقوف یافت لکن دقیقهٔ کدو را ندید کنیزک را به بهانه به راه کرد جای دور و با خر جمع شد بیکدو و هلاک شد به فضیحت کنیزک بیگاه باز آمد و نوحه کرد که ای جانم و ای چشم روشنم کیر دیدی کدو ندیدی ذکر دیدی آن دگر ندیدی کل ناقص ملعون یعنی کل نظر و فهم ناقص ملعون و اگر نه ناقصان ظاهر جسم مرحوماند ملعون نهاند بر خوان لیس علی الاعمی حرج نفی حرج کرد و نفی لعنت و نفی عتاب و غضب› بیت ۱۳۵۵
M5:1355 — نیمکاره و خشمگین جنبان ذکر / ز انتظار تو دو چشمش سوی در
M5:1355
شرح و معنا · به زبانِ تو — AI
خاتون زیر لب به کنیزک میگوید که خر را در حالی دیده که کارش نیمهکاره مانده، از فرط شهوت خشمگین است و چشمانتظار بازگشت تو به در نگاه میکند.
این بیت بخشی از گفتگوی درونی و زیرلبی خاتون با کنیزک است. خاتون که به طور اتفاقی شاهد رابطهٔ کنیزک با خر بوده، اکنون وانمود میکند که چیزی ندیده است. اما وقتی با کنیزک روبرو میشود، نمیتواند مشاهدات خود را پنهان کند و زیر لب، وضعیت خر را توصیف میکند.
مولانا با این تصویرسازی دقیق، حالت حیوانی و غریزی خر را به نمایش میگذارد: شهوتش با ورود خاتون نیمهکاره مانده («نیمکاره»)، از این توقف خشمگین است («خشمگین جنبان ذکر»)، و همچنان منتظر ادامهٔ کار است و به در چشم دوخته، گویی انتظار بازگشت کنیزک را میکشد. این بیت، علاوه بر پیش بردن داستان، بر شدت شهوتی که خاتون شاهد آن بوده و بعداً خود قربانی آن میشود، تأکید میکند. این توصیف دقیق، زمینه را برای تصمیم فاجعهبار بعدی خاتون آماده میسازد.
- ذکر
- آلت تناسلی مرد
- نیمکاره
- کاری که به پایان نرسیده، ناتمام
- جنبان
- در حال جنبیدن، تکاندهنده
گفتگو — دربارهٔ این بیت بپرس — پاسخ از دل مثنوی، با ارجاع به ابیات
گفتگوی تو تا وقتی عمومیاش نکنی، فقط روی همین دستگاه میماند.
پرسشهای خوانندگان0
هنوز پرسشی بهاشتراک گذاشته نشده — اولین نفر باش.