قرائت› دفتر ۵› بخش ۱ - سر آغاز› بیت ۲۳
M5:23 — نور حقی و به حق جذاب جان / خلق در ظلمات وهماند و گمان
M5:23
شرح و معنا · به زبانِ تو — AI
ای راهنمای معنوی، تو همچون نوری از جانب حق هستی که جانها را به سوی حقیقت جذب میکنی، در حالی که دیگران در تاریکیهای توهم و شک و گمان گرفتارند.
این بیت در آغاز دفتر پنجم مثنوی و در ستایش حسامالدین چلبی (که الهامبخش و کاتب مثنوی بود) سروده شده است. مولانا او را نمادی از «انسان کامل» یا راهنمای معنوی میداند که همچون پیامبران، نوری از جانب خداوند است.
مصرع اول دو ویژگی اصلی این راهنما را بیان میکند: نخست آنکه او خود «نور حق» است، یعنی وجودش تجلیای از حقیقت الهی است و راه را روشن میکند. دوم آنکه «جذاب جان» است؛ یعنی این نور، قدرتی مغناطیسی دارد و روحهای آماده و حقیقتجو را به طور طبیعی به سوی خود میکشد. این کشش، یک جاذبهٔ معنوی است، نه یک دعوت زبانی صِرف.
مصرع دوم، وضعیت عموم مردم را در غیاب چنین نوری توصیف میکند. آنها در «ظلمات» یا تاریکیهای چندگانهای از «وهم و گمان» به سر میبرند. «وهم» به معنای پندارهای بیاساس و خیالات باطل است و «گمان» به معنای شک و تردید و باورهای ناپایدار. این تاریکیها مانع از دیدن حقیقت میشوند و انسان را در سرگردانی نگه میدارند. در تقابل با این وضعیت، نورِ راهنما تنها راه خروج و رسیدن به یقین است.
- حق
- خداوند، حقیقت مطلق
- جذاب جان
- جذبکنندهٔ روح و جان، دارای کشش معنوی
- خلق
- مردم، آفریدگان
- ظلمات
- جمع ظلمت، تاریکیها
- وهم
- پندار، خیال باطل، اندیشهٔ بیاساس
- گمان
- شک، تردید، پندار ناپایدار
گفتگو — دربارهٔ این بیت بپرس — پاسخ از دل مثنوی، با ارجاع به ابیات
گفتگوی تو تا وقتی عمومیاش نکنی، فقط روی همین دستگاه میماند.
پرسشهای خوانندگان0
هنوز پرسشی بهاشتراک گذاشته نشده — اولین نفر باش.