قرائت› دفتر ۵› بخش ۱ - سر آغاز› بیت ۲۴
M5:24 — شرط تعظیمست تا این نور خوش / گردد این بیدیدگان را سرمهکش
M5:24
شرح و معنا · به زبانِ تو — AI
برای اینکه نور حقیقت بتواند چشم بصیرت انسانهای غافل و سرگشته را باز کند، شرط اول آن است که با احترام و بزرگداشت با آن روبرو شوند.
این بیت در سرآغاز دفتر پنجم مثنوی قرار دارد و شرط اصلی بهرهمندی از هدایت معنوی را بیان میکند. مولانا در بیت قبل، مخاطب آگاه (احتمالاً حسامالدین) را «نور حق» میخواند که جانها را به سوی حقیقت جذب میکند، در حالی که دیگران در تاریکیهای وهم و گمان سرگردانند.
این بیت توضیح میدهد که آن نور چگونه کار میکند. شرط لازم برای اینکه این «نور خوش» بتواند برای «بیدیدگان» (کسانی که چشم بصیرتشان بسته است) کارساز باشد، «تعظیم» است؛ یعنی حرمت نگه داشتن و بزرگ شمردن آن. نور حقیقت به خودی خود وجود دارد، اما تا زمانی که فرد با فروتنی، احترام و طلب واقعی به آن نزدیک نشود، تأثیری بر او نخواهد داشت.
تصویر «سرمهکش» بسیار گویاست. در طب سنتی، سرمه را برای تقویت بینایی و جلای چشم به کار میبردند. در اینجا، نور حقیقت مانند سرمهای است که چشم دل را روشن میکند و پردههای جهل و غفلت را کنار میزند. اما این سرمه را تنها کسی میتواند به چشم خود بکشد که قدر آن را بداند و با احترام به آن روی آورد. بدون این شرط، فرد نابینا باقی میماند و از این نور شفابخش بیبهره میشود.
- تعظیم
- بزرگداشت، احترام، حرمت نهادن
- بیدیدگان
- نابینایان، کسانی که چشم بصیرت ندارند
- سرمهکش
- کسی که سرمه به چشم میکشد؛ در اینجا به معنی چیزی که بینایی میبخشد و چشم را روشن میکند
گفتگو — دربارهٔ این بیت بپرس — پاسخ از دل مثنوی، با ارجاع به ابیات
گفتگوی تو تا وقتی عمومیاش نکنی، فقط روی همین دستگاه میماند.
پرسشهای خوانندگان0
هنوز پرسشی بهاشتراک گذاشته نشده — اولین نفر باش.