قرائت› دفتر ۵› بخش ۱ - سر آغاز› بیت ۲۵
M5:25 — نور یابد مستعد تیزگوش / کو نباشد عاشق ظلمت چو موش
M5:25
شرح و معنا · به زبانِ تو — AI
نور حقیقت تنها به کسی میرسد که استعداد و آمادگی پذیرش آن را داشته باشد و همچون موش، به تاریکیِ دنیای مادی و وهمآلود خو نگرفته باشد.
مولانا در این بیت، شرط بهرهمندی از «نور حق» را بیان میکند. این نور که در بیتهای قبل به آن اشاره شد، به هر کسی نمیتابد. تنها کسانی آن را درمییابند که دو ویژگی داشته باشند: اول، «مستعد» باشند، یعنی ظرفیت و آمادگی درونی برای پذیرش حقیقت را داشته باشند. دوم، «تیزگوش» باشند، یعنی گوش جانشان برای شنیدن پیامهای معنوی باز باشد و به ظواهر بسنده نکنند.
در مقابل، مولانا از کسانی صحبت میکند که «عاشق ظلمت» هستند و آنها را به «موش» تشبیه میکند. موش موجودی است که در تاریکی و زیر زمین زندگی میکند و از نور گریزان است. این تشبیه به انسانهایی اشاره دارد که به دنیای مادی، اوهام و تعلقات نفسانی دل بستهاند. این عشق به تاریکی، مانع اصلی دیدن نور حقیقت است. همانطور که چشم موش توان دیدن در آفتاب را ندارد، چشم جانِ این افراد نیز از درک انوار معنوی عاجز است. بنابراین، رسیدن به معرفت، نیازمند گسستن از این تعلقات و آماده کردن درون برای پذیرش نور است.
- مستعد
- آماده، دارای استعداد و قابلیت پذیرش
- تیزگوش
- کنایه از کسی که باهوش، نکتهسنج و آمادهی شنیدن حقیقت است
- کو
- مخفف «که او»
- ظلمت
- تاریکی؛ در اینجا کنایه از جهل، گمراهی و دنیای مادی
گفتگو — دربارهٔ این بیت بپرس — پاسخ از دل مثنوی، با ارجاع به ابیات
گفتگوی تو تا وقتی عمومیاش نکنی، فقط روی همین دستگاه میماند.
پرسشهای خوانندگان0
هنوز پرسشی بهاشتراک گذاشته نشده — اولین نفر باش.