قرائت› دفتر ۵› بخش ۱ - سر آغاز› بیت ۲۹
M5:29 — همچو نخلی برنیارد شاخها / کرده موشانه زمین سوراخها
M5:29
شرح و معنا · به زبانِ تو — AI
طبعی که از نور حقیقت رویگردان است، به جای رشد معنوی و حرکت به سوی بالا، به کارهای پست و پنهانی در دنیای مادی سرگرم میشود.
این بیت در ادامهی توصیف کسانی است که از نور حقیقت و معرفت گریزانند. مولانا چنین فردی را به درخت خرمایی (نخل) تشبیه میکند که وظیفهی طبیعیاش رشد کردن به سوی آسمان و شاخ و برگ دادن است، اما این درختِ بخصوص، این کار را نمیکند. به جای آن، مانند موش عمل میکند؛ یعنی به جای حرکت به سمت بالا و نور، به سمت پایین و تاریکی میرود و زمین را سوراخ میکند.
تصویرسازی مولانا بسیار دقیق است. «نخل» نماد رشد معنوی، سربلندی و باروری روحانی است. در مقابل، «موش» نماد موجودی است که در تاریکی زندگی میکند، به امور پست و زمینی مشغول است و کارش پنهانی و تخریبی است («سوراخ کردن»).
بنابراین، انسانی که طبعش با دین و حقیقت بیگانه شده، استعدادهای والای انسانی خود را که باید صرف تعالی روح شود (برآوردن شاخها)، در امور حقیر، دنیوی و وهمآلود تباه میکند (کردن سوراخها). او به جای گشودن چشم به خورشید حقیقت، در تاریکیِ طبیعتِ مادی خود فرو میرود.
- نخل
- درخت خرما؛ در ادبیات عرفانی نماد انسان مؤمن، سربلندی و استقامت است.
- برنیارد
- بیرون نیاورد، رشد ندهد، بلند نکند.
- موشانه
- مانند موش، موشوار.
گفتگو — دربارهٔ این بیت بپرس — پاسخ از دل مثنوی، با ارجاع به ابیات
گفتگوی تو تا وقتی عمومیاش نکنی، فقط روی همین دستگاه میماند.
پرسشهای خوانندگان0
هنوز پرسشی بهاشتراک گذاشته نشده — اولین نفر باش.