قرائت› دفتر ۵› بخش ۱۵۷ - تمثیل فکر هر روزینه کی اندر دل آید به مهمان نو کی از اول روز در خانه فرود آید و فضیلت مهماننوازی و ناز مهمان کشیدن و تحکم و بدخویی کند به خداوند خانه› بیت ۳۶۸۵
M5:3685 — کز محبت با من محبوب کش / رو نکرد ایوب یک لحظه ترش
M5:3685
شرح و معنا · به زبانِ تو — AI
به خاطر عشقی که به معشوق داشت، ایوب پیامبر هرگز از بلایی که به او میرسید (که آن را فرستادهٔ معشوق میدانست) روی ترش نکرد و گلهای ننمود.
این بیت در ادامهٔ داستان صبر ایوب نبی است. مولانا رنج و بلایی را که بر ایوب نازل شد، «مهمان خدا» (ضیف خدا) مینامد. از دیدگاه او، ایوب نه تنها این مهمان سختگیر را تحمل کرد، بلکه به خاطر عشقی که به فرستندهٔ آن، یعنی خداوند، داشت، با او به بهترین شکل رفتار نمود.
عبارت «محبوبِ کُش» یا معشوقی که میکُشد، یک مفهوم کلیدی در عرفان است. این «کشتن» به معنای نابود کردنِ «منِ» انسانی و خودخواهیهاست تا راه برای تجلی حقیقت الهی باز شود. بنابراین، هر رنج و بلایی از سوی معشوق، در واقع لطفی است برای پالایش روح. ایوب این حقیقت را دریافته بود و به همین دلیل، با وجود همهٔ سختیها، حتی برای لحظهای چهره در هم نکشید و اخم نکرد. او میدانست که این بلا، فرستادهٔ محبوب اوست و پذیرش آن با عشق، نشانهٔ وفاداری است. این بیت، اوج مهماننوازی عارفانه را به تصویر میکشد: استقبال از رنج، نه از سر ناچاری، بلکه از روی عشق به منشأ آن.
- محبوب کش
- معشوقی که عاشق خود را با سختیها و رنجها امتحان میکند و میآزماید؛ معشوقِ جانستان.
- رو ترش کردن
- اخم کردن، چهره در هم کشیدن، ناراحتی نشان دادن.
- کز
- مخفف «که از».
گفتگو — دربارهٔ این بیت بپرس — پاسخ از دل مثنوی، با ارجاع به ابیات
گفتگوی تو تا وقتی عمومیاش نکنی، فقط روی همین دستگاه میماند.
پرسشهای خوانندگان0
هنوز پرسشی بهاشتراک گذاشته نشده — اولین نفر باش.