قرائت› دفتر ۵› بخش ۱۵۷ - تمثیل فکر هر روزینه کی اندر دل آید به مهمان نو کی از اول روز در خانه فرود آید و فضیلت مهماننوازی و ناز مهمان کشیدن و تحکم و بدخویی کند به خداوند خانه› بیت ۳۶۹۴
M5:3694 — ور نباشد گوهر و نبود غنی / عادت شیرین خود افزون کنی
M5:3694
شرح و معنا · به زبانِ تو — AI
حتی اگر پذیرایی نیکو از یک فکر ناخوشایند، نتیجهای آنی و مادی نداشته باشد، دستاورد مهمتری دارد و آن تقویت کردن عادت و منش نیکوست.
در این بخش، مولانا افکار ناگهانی و بهویژه افکار غمانگیز را به مهمانانی تشبیه میکند که به خانهی دل وارد میشوند. او توصیه میکند که با این مهمانان، حتی اگر «ترشرو» به نظر میرسند، به نیکی رفتار کنیم، چرا که ممکن است حامل گوهری معنوی یا خیری پنهان باشند.
این بیت به یک پرسش احتمالی پاسخ میدهد: «اگر با آن فکر ناخوشایند به خوبی رفتار کردم و در نهایت هیچ گوهری هم در دستش نبود، چه؟» پاسخ مولانا این است که حتی در آن صورت هم تو بازنده نیستی. شاید از آن فکر خاص چیزی به دست نیاورده باشی، اما «عادت شیرین» خود، یعنی خوی بردباری، مهماننوازی و نیکرفتاری را در خودت تقویت کردهای. این عمل، خود یک سرمایهگذاری در شخصیت و منش توست.
این «عادت شیرین» در جای دیگری و در موقعیتی دیگر به کارت خواهد آمد و ناگهان گرهی از کار تو باز خواهد کرد. بنابراین، ارزش اصلی در خودِ عمل نیک است، نه فقط در پاداش فوری آن. تمرین صبوری و گشادهرویی با سختیها، خود بزرگترین پاداش است، زیرا تو را برای مواجهه با زندگی غنیتر و آمادهتر میسازد.
- گوهر
- مروارید، چیز بسیار ارزشمند، کنایه از خیر و برکت معنوی
- غنی
- ثروتمند، پربار، ارزشمند
- عادت شیرین
- خوی و منش نیکو، رفتار پسندیده
- افزون کنی
- زیاد میکنی، تقویت میکنی
گفتگو — دربارهٔ این بیت بپرس — پاسخ از دل مثنوی، با ارجاع به ابیات
گفتگوی تو تا وقتی عمومیاش نکنی، فقط روی همین دستگاه میماند.
پرسشهای خوانندگان0
هنوز پرسشی بهاشتراک گذاشته نشده — اولین نفر باش.