قرائت› دفتر ۵› بخش ۱۵۷ - تمثیل فکر هر روزینه کی اندر دل آید به مهمان نو کی از اول روز در خانه فرود آید و فضیلت مهماننوازی و ناز مهمان کشیدن و تحکم و بدخویی کند به خداوند خانه› بیت ۳۶۹۷
M5:3697 — تو مخوان دو چار دانگش ای جوان / بوک نجمی باشد و صاحبقران
M5:3697
شرح و معنا · به زبانِ تو — AI
ای جوان، فکری را که به سراغت میآید کوچک و بیاهمیت نشمار؛ شاید که این فکر، پدیدهای بسیار مبارک و سرنوشتساز باشد.
مولانا در این بخش از مثنوی، افکار و بهویژه اندیشههای غمانگیز و ناخوشایند را به مهمانانی تشبیه میکند که به خانهی دل ما وارد میشوند. او تأکید میکند که باید با این مهمانان، هرچند ظاهری عبوس و ناخوشایند داشته باشند، با احترام و گشادهرویی برخورد کرد، زیرا ممکن است حامل خیر و برکتی پنهان باشند.
این بیت مشخصاً به ما هشدار میدهد که این «فکر-مهمان» را تحقیر نکنیم و آن را پدیدهای کمارزش و بیمقدار (دو چار دانگ) ندانیم. مولانا میگوید شاید این فکر در ظاهر ناچیز، در باطن همچون «نجمی» درخشان یا یک «صاحبقران» باشد. «صاحبقران» در نجوم قدیم به فردی گفته میشد که در لحظهی قران دو سیارهی سعد (مانند مشتری و زهره) به دنیا آمده و از این رو، بسیار خوشطالع، قدرتمند و تاریخساز است.
بنابراین، پیام این است که یک فکر به ظاهر منفی یا کوچک، میتواند منشأ تحولی بزرگ و مبارک در زندگی ما باشد و نباید با بیاعتنایی و تحقیر، خود را از برکات احتمالی آن محروم کنیم. این نگاه، بخشی از حکمت بزرگتر مولاناست که هر پدیدهای در عالم را فرستادهای از جانب حق میداند و ما را به گشودگی در برابر پیامهای پنهان آن دعوت میکند.
- صاحبقران
- در اصل، کسی که در زمان قران دو سیاره سعد به دنیا آمده؛ کنایه از فرد بسیار خوشطالع، قدرتمند و موفق.
- دو چار دانگ
- اصطلاحی برای مقدار کم و ناچیز؛ بیارزش، بیاهمیت.
- بوک
- شاید، امید است که، باشد که.
- نجم
- ستاره؛ کنایه از چیزی درخشان، راهنما و خوشیمن.
گفتگو — دربارهٔ این بیت بپرس — پاسخ از دل مثنوی، با ارجاع به ابیات
گفتگوی تو تا وقتی عمومیاش نکنی، فقط روی همین دستگاه میماند.
پرسشهای خوانندگان0
هنوز پرسشی بهاشتراک گذاشته نشده — اولین نفر باش.