قرائت› دفتر ۵› بخش ۲ - تفسیر خذ اربعة من الطیر فصرهن الیک› بیت ۵۱
M5:51 — وقت تنگ و فرصت اندک، او مخوف / در بغل زد هر چه زودتر بیوقوف
M5:51
شرح و معنا · به زبانِ تو — AI
این بیت، شتابزدگی و ترسِ فرد حریص را توصیف میکند که از ترسِ از دست دادن فرصت، بدون فکر و تأمل، هر چیزی را با عجله برای خود جمع میکند.
این بیت در ادامهٔ توصیف «حرص» است که مولانا آن را به پرندهٔ «بط» تشبیه کرده است. حرص مانند غارتگری است که به سرزمینی حمله کرده و میداند که فرصت بسیار کمی برای جمعآوری غنیمت دارد. او از این میترسد که مبادا غارتگر دیگری از راه برسد و فرصت را از او بگیرد یا صاحب اصلی مال بازگردد.
به همین دلیل، با ترس و شتاب (مخوف) و بدون درنگ و تفکر (بیوقوف)، هر آنچه را که به دستش میرسد، چه باارزش و چه بیارزش، در بغل میکشد و در توبرهٔ خود میریزد. این تصویر، رفتار روح حریص را نشان میدهد که از ترس فقر و تمام شدن فرصتها (مانند عمر)، با عجله و بدون تشخیص، به دنبال انباشتن امور دنیوی است.
مولانا در ابیات بعدی، این رفتار شتابزده را که از ترس و بیاعتمادی به روزیرسان سرچشمه میگیرد، در مقابل رفتار «مؤمن» قرار میدهد. مؤمن با آرامش و طمأنینه عمل میکند، زیرا به لطف و عدالت خداوند اعتماد دارد و میداند که روزیاش از بین نخواهد رفت.
- مخوف
- ترسان، هراسان، بیمناک
- در بغل زد
- کنایه از برداشتن و تصاحب کردن با عجله
- بیوقوف
- بدون توقف، بدون درنگ و تأمل
گفتگو — دربارهٔ این بیت بپرس — پاسخ از دل مثنوی، با ارجاع به ابیات
گفتگوی تو تا وقتی عمومیاش نکنی، فقط روی همین دستگاه میماند.
پرسشهای خوانندگان0
هنوز پرسشی بهاشتراک گذاشته نشده — اولین نفر باش.