قرائت› دفتر ۵› بخش ۲ - تفسیر خذ اربعة من الطیر فصرهن الیک› بیت ۶۱
M5:61 — تا خوری زشت و بری زشت و شتاب / نی مروت نیتانی نی ثواب
M5:61
شرح و معنا · به زبانِ تو — AI
وقتی شیطان تو را از فقر میترساند، باعث میشود با حرص و عجله عمل کنی؛ کاری که در آن نه انسانیت و مردانگی هست، نه وقار و طمأنینه، و نه هیچ اجر و پاداش اخروی.
این بیت نتیجهٔ مستقیم بیتهای پیشین است. مولانا توضیح میدهد که «شتاب» و «عجله» از وسوسههای شیطان سرچشمه میگیرد. شیطان با ترساندن انسان از فقر و نداری، او را به حرص و ولع وامیدارد.
نتیجهٔ این شتابزدگی، رفتاری «زشت» است: زشت خوردن (یعنی با حرص و بدون توجه به دیگران) و زشت بردن (یعنی چپاول کردن و مالاندوزی بیرویه). چنین رفتاری از سه فضیلت اصلی تهی است:
- مروت: جوانمردی و انسانیت. فرد عجول و حریص، دیگران را زیر پا میگذارد و منش کریمانه را فراموش میکند.
- تأنی: آرامش، درنگ و وقار. این ویژگی که در بیتهای قبل «پرتو رحمان» خوانده شده، نقطهٔ مقابل «شتاب» شیطانی است. کسی که به روزیرسان بودن خداوند ایمان دارد، با آرامش و طمأنینه زندگی میکند.
- ثواب: پاداش معنوی و اخروی. اعمالی که از سر ترس و حرص انجام شوند، فاقد نیت خالصانه و ارزش روحانی هستند و در نتیجه پاداشی به همراه ندارند.
در واقع، این بیت تصویری از انسان مادیگرایی را ترسیم میکند که به دلیل عدم توکل به خدا، در یک چرخهٔ باطل از ترس، شتاب و رفتار زشت گرفتار شده است.
- مروت
- جوانمردی، انسانیت، انصاف
- تأنی
- درنگ کردن، وقار، آرامش، عجله نکردن
- ثواب
- پاداش اخروی، اجر معنوی
گفتگو — دربارهٔ این بیت بپرس — پاسخ از دل مثنوی، با ارجاع به ابیات
گفتگوی تو تا وقتی عمومیاش نکنی، فقط روی همین دستگاه میماند.
پرسشهای خوانندگان0
هنوز پرسشی بهاشتراک گذاشته نشده — اولین نفر باش.