قرائت› دفتر ۵› بخش ۲ - تفسیر خذ اربعة من الطیر فصرهن الیک› بیت ۶۲
M5:62 — لاجرم کافِر خورد در هفت بطن / دین و دل باریک و لاغر، زفت بطن
M5:62
شرح و معنا · به زبانِ تو — AI
این بیت نتیجهی حریص بودن انسان بیایمان را بیان میکند: او به دلیل ترس از فقر، سیریناپذیر است و در نتیجه، جسمش فربه و روحش لاغر و ضعیف میشود.
این بیت به حدیثی مشهور از پیامبر اسلام اشاره دارد که میفرماید: «مؤمن در یک روده میخورد و کافر در هفت روده». مولانا از این حدیث استفاده میکند تا تفاوت میان دو جهانبینی را به تصویر بکشد.
در ابیات قبل، مولانا توضیح میدهد که انسان باایمان، به دلیل توکل و اطمینان به رزق الهی، آرام و صبور است و شتابزده عمل نمیکند. این آرامش (تأنّی) را پرتوی از نور رحمان میداند. در مقابل، فرد بیایمان (کافر) تحت تأثیر وسوسهی شیطان است که او را مدام از فقر و نداری میترساند. این ترس، او را به حرص و ولع میکشاند تا بیش از نیاز خود مصرف کند.
نتیجهی این حالت در این بیت خلاصه میشود: «کافر» به طور نمادین با «هفت شکم» میخورد، یعنی اشتهای او سیریناپذیر است. اما این پرخوری و توجه صرف به امور مادی، به قیمت نابودی جنبههای معنوی او تمام میشود. رابطهای معکوس میان جسم و جان او برقرار است: هرچه شکم او فربهتر (زفت بطن) میشود، دین و دلش که مرکز ایمان و معنویت است، نحیفتر و ضعیفتر (باریک و لاغر) میگردد. این بیت در واقع نقدی است بر مادیگرایی و غفلت از روح.
- لاجرم
- ناگزیر، بنا بر این، در نتیجه
- هفت بطن
- کنایه از حرص و ولع بسیار در خوردن؛ اشاره به حدیث «المؤمن یأکل فی معی واحد والکافر یأکل فی سبعة أمعاء»
- زفت
- ستبر، کلفت، فربه، چاق
- بطن
- شکم
گفتگو — دربارهٔ این بیت بپرس — پاسخ از دل مثنوی، با ارجاع به ابیات
گفتگوی تو تا وقتی عمومیاش نکنی، فقط روی همین دستگاه میماند.
پرسشهای خوانندگان0
هنوز پرسشی بهاشتراک گذاشته نشده — اولین نفر باش.