قرائت› دفتر ۶› بخش ۹۱ - رجوع کردن به قصهٔ طلب کردن آن موش آن چغز را لبلب جو و کشیدن سر رشته تا چغز را در آب خبر شود از طلب او› بیت ۲۹۵۴
M6:2954 — مور داند کان حبوب مرتهن / مستحیل و جنس من خواهد شدن
M6:2954
شرح و معنا · به زبانِ تو — AI
مورچه میداند دانهای که به چنگ آورده، سرانجام هضم و دگرگون میشود و بخشی از وجود خود او میگردد؛ این نشان میدهد که همجنسی واقعی، در معنا و باطن است نه در ظاهر.
در این بخش از مثنوی، مولانا در حال توضیح مفهوم «جنسیت» یا همگونی است. او استدلال میکند که همجنسی حقیقی، امری معنوی و باطنی است، نه ظاهری و صوری. برای روشن کردن این نکته، مثال مورچه و دانه را میآورد.
مورچه (نماد روح یا جان) دانهای گندم (نماد جسم یا تن) را با خود میکشد. در نگاه اول، این دو هیچ شباهتی به هم ندارند. اما مورچه با بصیرت غریزی خود میداند که این دانه، که اکنون در چنگ او «گروگان» (مرتهن) است، پس از خورده شدن و هضم، استحاله پیدا میکند و به بخشی از وجود خود مورچه تبدیل خواهد شد. یعنی ظاهر متفاوتشان موقتی است و در باطن، این قابلیت وجود دارد که دانه به جنس مورچه درآید.
این بیت، تمثیل را به اوج خود میرساند: روح انسانی نیز همینگونه با جسم مادی خود روبرو میشود. اگرچه روح و جسم در ظاهر «ناهمجنس» به نظر میرسند، اما روح میداند که میتواند این جسم مادی را در خدمت خود بگیرد و آن را به ابزاری برای تعالی معنوی بدل کند. بنابراین، کشش و پیوند میان موجودات، ناشی از یک همجنسی پنهان و بالقوه در معناست، نه صرفاً شباهتهای ظاهری.
- حبوب
- جمع حَب، دانهها
- مرتهن
- گروگان گرفته شده، در رهن، اسیر
- مستحیل
- دگرگون شده، تغییر ماهیت داده
- جنس
- از نوع، از ذات، همسنخ
گفتگو — دربارهٔ این بیت بپرس — پاسخ از دل مثنوی، با ارجاع به ابیات
گفتگوی تو تا وقتی عمومیاش نکنی، فقط روی همین دستگاه میماند.
پرسشهای خوانندگان0
هنوز پرسشی بهاشتراک گذاشته نشده — اولین نفر باش.