قرائت› دفتر ۶› بخش ۱۲۹ - در تفسیر این خبر کی مصطفی صلواتالله علیه فرمود من کنت مولاه فعلی مولاه تا منافقان طعنه زدند کی بس نبودش کی ما مطیعی و چاکری نمودیم او را چاکری کودکی خلم آلودمان هم میفرماید الی آخره› بیت ۴۵۴۳
M6:4543 — مریمان بی شوی آبست از مسیح / خامشان بی لاف و گفتاری فصیح
M6:4543
شرح و معنا · به زبانِ تو — AI
این بیت میگوید که همانطور که مریم بدون شوهر از مسیح آبستن شد، عارفان خاموش نیز بدون نیاز به کلام و ادعای ظاهری، از حقایق معنوی سرشار و گویا هستند.
مولانا در این بخش از مثنوی، در حال توضیح مقام معنوی اولیای الهی است و آن را با پدیدههای طبیعی و معجزات شگفتانگیز مقایسه میکند. او در ابیات قبل، طبیعت را در فصل بهار توصیف میکند که چگونه باغ و گلستان بدون زبان، شکرگزار و سرشار از حیات هستند. این بیت، این ایده را به اوج میرساند.
نیمبیت اول: «مریمان بی شوی آبست از مسیح» به معجزهی تولد حضرت عیسی (ع) از مریم باکره اشاره دارد. مولانا با جمع بستن «مریم»، این پدیده را از یک واقعهی تاریخی به یک اصل معنوی تبدیل میکند. «مریمها» نماد جانهای پاک و پذیرایی هستند که بدون واسطههای مادی و علل ظاهری، از نفخهی روح الهی باردارِ حقایق و معارف میشوند. همانطور که مریم نیازی به شوهر نداشت، این جانها نیز برای دریافت فیض الهی به اسباب و علل دنیوی متکی نیستند.
نیمبیت دوم: «خامشان بی لاف و گفتاری فصیح» این معنا را تکمیل میکند. این «مریمها»ی روحانی، همان «خاموشان» هستند. سکوت آنها از خالی بودن نیست، بلکه از پری و غنای درونی است. فصاحت و گویایی حقیقی آنها در وجودشان و حالشان متجلی است، نه در لاف زدن و سخنوریهای ظاهری. کلام آنها، اگر هم باشد، بازتاب آن وجود سرشار است، نه وسیلهای برای اثبات خود. در واقع، مولانا میگوید کمال معنوی، امری وجودی و باطنی است که همچون معجزه، فراتر از قوانین عادی و ظاهری عمل میکند.
- مریمان
- جمع مریم؛ در اینجا نماد جانهای پاک و آمادهی دریافت فیض الهی است.
- شوی
- شوهر، همسر.
- آبست
- آبستن، باردار، حامله.
- لاف
- خودستایی، گزافهگویی، ادعای بیهوده.
- فصیح
- سخنور، بلیغ، خوشبیان.
گفتگو — دربارهٔ این بیت بپرس — پاسخ از دل مثنوی، با ارجاع به ابیات
گفتگوی تو تا وقتی عمومیاش نکنی، فقط روی همین دستگاه میماند.
پرسشهای خوانندگان0
هنوز پرسشی بهاشتراک گذاشته نشده — اولین نفر باش.