قرائت› دفتر ۶› بخش ۱۲۹ - در تفسیر این خبر کی مصطفی صلواتالله علیه فرمود من کنت مولاه فعلی مولاه تا منافقان طعنه زدند کی بس نبودش کی ما مطیعی و چاکری نمودیم او را چاکری کودکی خلم آلودمان هم میفرماید الی آخره› بیت ۴۵۴۲
M6:4542 — جزو جزو آبستن از شاه بهار / جسمشان چون درج پر در ثمار
M6:4542
شرح و معنا · به زبانِ تو — AI
هر جزء از اجزای طبیعت (که نماد مؤمنان آزاده است) از فیض بهار روحانی حامله و سرشار است و پیکرشان مانند گنجینهای پر از میوههای گرانبهاست.
این بیت در ادامهی توصیف حال مؤمنانی است که با پیروی از پیامبر و علی (ع) به آزادی معنوی رسیدهاند. مولوی این مؤمنان را به باغی در بهاران تشبیه میکند که از شادی سرمست است.
در این بیت، این تصویر به اوج میرسد. «شاه بهار» استعاره از فیض و رحمت الهی یا هدایت معنوی است که بر جان مؤمنان میبارد. همانطور که بهار طبیعت را بارور میکند، این فیض نیز روح آنان را «آبستن» میکند. این بارداری، به معنای حمل استعدادها، معانی، و ثمرات روحانی است که در درونشان در حال رشد است.
مصرع دوم این ایده را کامل میکند. جسم این گیاهان (و در معنای تمثیلی، وجود مؤمنان) به «درج» یا صندوقچهی جواهرات تشبیه شده است. میوهها («ثمار») نیز به مروارید («در») مانند شدهاند. این تشبیه نشان میدهد که ثمرات این آزادی معنوی، ظاهری و معمولی نیستند، بلکه گوهرهایی گرانبها و درونیاند که در وجود سالک محافظت میشوند تا به وقتش آشکار شوند. در واقع، ظاهر مؤمن، صندوقچهای است که گنجهای معنوی را در خود نهان دارد.
- آبستن
- باردار، حامله
- شاه بهار
- پادشاه فصل بهار، کنایه از فیض الهی یا منبع حیاتبخش معنوی
- درج
- صندوقچه، جعبهی کوچک و گرانبها برای نگهداری جواهرات
- در
- مروارید، گوهر
- ثمار
- جمع «ثمر»، میوهها
گفتگو — دربارهٔ این بیت بپرس — پاسخ از دل مثنوی، با ارجاع به ابیات
گفتگوی تو تا وقتی عمومیاش نکنی، فقط روی همین دستگاه میماند.
پرسشهای خوانندگان0
هنوز پرسشی بهاشتراک گذاشته نشده — اولین نفر باش.