قرائت› دفتر ۶› بخش ۱۲۹ - در تفسیر این خبر کی مصطفی صلواتالله علیه فرمود من کنت مولاه فعلی مولاه تا منافقان طعنه زدند کی بس نبودش کی ما مطیعی و چاکری نمودیم او را چاکری کودکی خلم آلودمان هم میفرماید الی آخره› بیت ۴۵۴۵
M6:4545 — نطق عیسی از فر مریم بود / نطق آدم پرتو آن دم بود
M6:4545
شرح و معنا · به زبانِ تو — AI
هر کلام و قدرتی که در پیامبران و اولیا میبینی، از خودشان نیست؛ بلکه بازتاب و تجلی یک منبع بالاتر و معنوی است، همانطور که نطق عیسی از پاکی مریم و نطق آدم از دم الهی سرچشمه گرفت.
مولانا در این بیت به دو داستان قرآنی بزرگ اشاره میکند تا یک اصل عرفانی را تبیین کند: هر کمالی که در یک «فرع» دیده میشود، در حقیقت از «اصل» و ریشهی آن سرچشمه گرفته است.
مصراع اول به سخن گفتن معجزهآسای حضرت عیسی در گهواره اشاره دارد. این قدرت خارقالعاده، پرتوی از مقام معنوی و پاکی مادرش، حضرت مریم، بود. مریم خود همچون «درخت» یا «باغی» بود که از فیض الهی باردار شده بود و میوهاش (عیسی) کمالات آن باغ را به نمایش میگذاشت. بنابراین، نطق عیسی، گواهی بر عظمت مریم بود.
مصراع دوم به خلقت حضرت آدم و آموختن «اسماء» به او از جانب خداوند بازمیگردد. توانایی آدم برای سخن گفتن و شناخت حقایق، چیزی جز بازتاب و پرتوی از آن «نَفَس رحمانی» یا «دم الهی» نبود که خداوند در او دمید و به او حیات و آگاهی بخشید. نطق آدم، جلوهای از آن منبع اصلی وجود بود.
مولانا با کنار هم گذاشتن این دو مثال، نتیجه میگیرد که هر کلام، الهام و قدرتی که در اولیای الهی (که در ابیات قبل به آنها اشاره شده) مشاهده میشود، از خودشان نیست، بلکه جلوهای از یک منبع بالاتر است. همانطور که در ابیات قبل، کلام و شادی عارفان را به فیض الهی تشبیه کرده بود، اینجا نیز تأکید میکند که این «نطق»ها همه ریشه در یک «اصل» دارند و نباید آنها را به خود فرد نسبت داد.
- نطق
- سخن، کلام، قدرت بیان
- فَرّ
- شکوه، جلال، عظمت، مقام معنوی
- پرتو
- بازتاب نور، اشعه، جلوه
- آن دم
- اشاره به نَفَس الهی که در آدم دمیده شد (نفخت فیه من روحی)
گفتگو — دربارهٔ این بیت بپرس — پاسخ از دل مثنوی، با ارجاع به ابیات
گفتگوی تو تا وقتی عمومیاش نکنی، فقط روی همین دستگاه میماند.
پرسشهای خوانندگان0
هنوز پرسشی بهاشتراک گذاشته نشده — اولین نفر باش.