قرائت› دفتر ۶› بخش ۱۲۹ - در تفسیر این خبر کی مصطفی صلواتالله علیه فرمود من کنت مولاه فعلی مولاه تا منافقان طعنه زدند کی بس نبودش کی ما مطیعی و چاکری نمودیم او را چاکری کودکی خلم آلودمان هم میفرماید الی آخره› بیت ۴۵۴۸
M6:4548 — در جوال نفس خود چندین مرو / از خریداران خود غافل مشو
M6:4548
شرح و معنا · به زبانِ تو — AI
اینقدر در خود و دنیای محدود نفْسانیات غرق نشو و از یاد خدا یا ولیّ خدا که خریدار واقعی گوهر وجود توست، غافل مشو.
مولانا در این بیت به سالک هشدار میدهد که از فرورفتن در «جوال نفس» بپرهیزد. «جوال» یا کیسهی نفس، استعارهای است از دنیای محدود و خودمحورانهی انسان که پر از خواستهها، دانش محدود و تصورات شخصی است. غرق شدن در این دنیا، انسان را از حقیقت بزرگتر و مشتریان واقعیاش باز میدارد.
«خریداران» در اینجا اشاره به خداوند، پیامبر یا اولیای الهی دارد که ارزش حقیقی گوهر روح انسان را میشناسند و بهای آن را میپردازند. وقتی انسان تنها به خود مشغول است، در واقع به این خریداران پشت کرده و ارزش خود را پایین آورده است. این بیت در ادامهی بیت قبلی است که میگوید در راه معنویت، قناعت به داشتههای نفسانی خواری میآورد و «طمع» یا اشتیاق به سوی حق، عزت است. بنابراین، رها کردن جوال نفس و روی آوردن به خریداران الهی، راه رسیدن به عزت حقیقی است.
- جوال
- کیسهی بزرگ، گونی
- نفس
- خودِ فروتر و حیوانی انسان، منِ محدود و خودخواه
- چندین
- اینقدر، اینچنین زیاد
- خریداران
- در اینجا: استعاره از خدا و اولیای الهی که طالب و مشتری گوهر جان انسان هستند
گفتگو — دربارهٔ این بیت بپرس — پاسخ از دل مثنوی، با ارجاع به ابیات
گفتگوی تو تا وقتی عمومیاش نکنی، فقط روی همین دستگاه میماند.
پرسشهای خوانندگان0
هنوز پرسشی بهاشتراک گذاشته نشده — اولین نفر باش.