قرائت› دفتر ۶› بخش ۲۳ - تشبیه مغفلی کی عمر ضایع کند و وقت مرگ در آن تنگاتنگ توبه و استغفار کردن گیرد به تعزیت داشتن شیعهٔ اهل حلب هر سالی در ایام عاشورا به دروازهٔ انطاکیه و رسیدن غریب شاعر از سفر و پرسیدن کی این غریو چه تعزیه است› بیت ۷۸۱
M6:781 — نعرههاشان میرود در ویل و وشت / پر همیگردد همه صحرا و دشت
M6:781
شرح و معنا · به زبانِ تو — AI
این بیت، گستردگی و شدت سوگواری شیعیان حلب را توصیف میکند؛ فریاد و نالهٔ آنها چنان بلند و فراگیر است که تمام دشت و بیابان اطراف را پر کرده است.
این بیت در آغاز داستان «شاعر غریب و عزاداری اهل حلب» قرار دارد و صحنه را برای ورود شخصیت اصلی آماده میکند. مولانا با تصویری صوتی و مکانی، ابعاد عظیم ماتم مردم را به نمایش میگذارد. فریادهای عزاداران صرفاً یک صدای بلند نیست، بلکه در «ویل و وشت» طنینانداز میشود؛ عبارتی که هم به معنای ناله و فغان است و هم بیابانی از غم و هلاکت را تداعی میکند. این تصویرسازی نشان میدهد که این سوگواری، تمام فضای جغرافیایی و عاطفی آن مکان را تسخیر کرده است.
نکتهٔ اصلی داستان که در ادامه آشکار میشود، انتقاد از سوگواری دیرهنگام و غافلانه است. این جمعیت عظیم برای امامی اشک میریزند که قرنها پیش شهید شده، در حالی که از «شاه» حاضر و زندهٔ درون خود غافلاند. بنابراین، این «نعره»های پرشور در ابتدای داستان، کنایهای به یک شور بیشعور و یک عزاداری سطحی است که به معرفت باطنی منجر نشده است. مولانا با توصیف این غوغای بزرگ، زمینه را برای پرسش شاعر غریب و آشکار شدن حقیقت فراهم میکند: این همه فریاد برای چیست و آیا در زمان مناسب خود سر داده میشود؟
- ویل و وشت
- ناله و فغان، زاری و شیون. عبارتی صوتی برای بیان شدت و گستردگی عزاداری.
- نعره
- فریاد بلند، بانگ، خروش.
- پر همیگردد
- پر میشود (فعل پیشوندی به سبک قدیم).
گفتگو — دربارهٔ این بیت بپرس — پاسخ از دل مثنوی، با ارجاع به ابیات
گفتگوی تو تا وقتی عمومیاش نکنی، فقط روی همین دستگاه میماند.
پرسشهای خوانندگان0
هنوز پرسشی بهاشتراک گذاشته نشده — اولین نفر باش.