قرائت› دفتر ۶› بخش ۲۷ - قصهٔ احد احد گفتن بلال در حر حجاز از محبت مصطفی علیهالسلام در آن چاشتگاهها کی خواجهاش از تعصب جهودی به شاخ خارش میزد پیش آفتاب حجاز و از زخم خون از تن بلال برمیجوشید ازو احد احد میجست بیقصد او چنانک از دردمندان دیگر ناله جهد بیقصد زیرا از درد عشق ممتلی بود اهتمام دفع درد خار را مدخل نبود همچون سحرهٔ فرعون و جرجیس و غیر هم لایعد و لا یحصی› بیت ۹۱۶
M6:916 — گر نمیبینی تو تدویر قدر / در عناصر جوشش و گردش نگر
M6:916
شرح و معنا · به زبانِ تو — AI
اگر نمیتوانی مستقیماً ببینی که چگونه تقدیر الهی همه چیز را میگرداند، کافی است به حرکت و آشوب دائمی در عناصر طبیعت (آب، باد، خاک، آتش) بنگری تا نشانهی آن قدرت پنهان را بیابی.
این بیت استدلالی است برای درک نیروی پنهان «قَدَر» یا تقدیر الهی. مولانا میگوید همانطور که در ابیات قبل اشاره شد، همهچیز، از عاشقان گرفته تا افلاک، در چرخشی بیوقفه به سر میبرد که از ارادهای برتر سرچشمه میگیرد. اگر کسی این نیروی گردانندهی نامرئی را مستقیماً درک نمیکند، کافی است به پدیدههای ملموس و محسوس جهان مادی نگاه کند.
«عناصر» در اینجا به چهار عنصر اصلی (آب، باد، خاک و آتش) اشاره دارد. جوشش آب در دریا، خروش باد، لرزش زمین و زبانههای آتش، همگی نشانههایی از یک نیروی محرک پنهان هستند. این حرکات دائمی و بیقرار، خودبهخود و بیهدف نیستند. همانطور که در بیت بعدی توضیح داده میشود، حرکت کف روی آب (خاشاک و کف) ناشی از غلیان و جوشش خود دریاست. به همین ترتیب، تمام حرکات و دگرگونیها در جهان مادی، بازتابی از «تدویر قدر» یا مدیریت و چرخش تقدیر الهی است. این نگاه، راهی برای دیدن امر غیبی از طریق پدیدههای مشهود پیش پای ما میگذارد.
- تدویر
- گرداندن، چرخاندن، مدیریت و تدبیر کردن
- قدر
- تقدیر، سرنوشت، فرمان و اندازهی الهی
- عناصر
- عناصر چهارگانه در باور قدما: آب، باد، خاک و آتش
- جوشش
- جوشیدن، غلیان، هیجان و حرکت شدید
گفتگو — دربارهٔ این بیت بپرس — پاسخ از دل مثنوی، با ارجاع به ابیات
گفتگوی تو تا وقتی عمومیاش نکنی، فقط روی همین دستگاه میماند.
پرسشهای خوانندگان0
هنوز پرسشی بهاشتراک گذاشته نشده — اولین نفر باش.