Lue› Daftar 1› Ministerin petos kristittyjä kohtaan› Säepari 363
M1:363 — دور دورِ عیسیَست ای مردمان / بشنوید اسرارِ کیش او بجان
M1:363
شرحِ سروش — hänen nauhoitetuista Masnavi-luennoistaan
این متن بر پایهٔ سخنرانیهای ضبطشدهٔ دکتر سروش دربارهٔ مثنوی بازنویسی شده است. بازبینی نهایی توسط ایشان انجام نشده.
ترجمه و معنا
ترجمه به فارسی روان: ای مردمان، این دوران، دوران عیسی است؛ پس با جان و دل به اسرار دین او گوش بسپارید. معنا: این بیت، از زبان وزیری مکار در داستان، دعوتی است به شنیدن تعالیم مسیحیت، زیرا زمانه، زمانهٔ ظهور و نفوذ آیین عیسی (ع) است.
شرح
در این بیت، مولانا از زبان وزیری مکار سخن میگوید که پادشاهی یهودیکیش به او سوءظن برده است و وزیر برای نجات جان خود، ابتدا تظاهر به یهودیگری و سپس مسیحیگری میکند تا در نهایت به هدف خویش که تفرقه افکنی میان ادیان است، برسد. اما نکتهای که مولوی ظریفانه گوشزد میکند و نباید از آن غافل شد، این است که این وزیر، با همهٔ مکر و حیلهگریاش، در عین حال، خود را «عالم مسیحی» میدانست. او میگوید: «حیف میآمد مرا کان دین پاک / در میان جاهلان گردد هلاک». یعنی او نگران بود که اسرار و ودیعههای دین مسیح در میان مردمان آن زمان تباه شود. او بر این گمان بود که دانش عمیقی از آیین عیسی دارد و نمیخواست این اسرار از بین برود. از این روست که در این بیت، با لحنی قاطع و دعوتکننده میگوید: «دور دورِ عیسیَست ای مردمان / بشنوید اسرارِ کیش او بجان». او مردم را به شنیدن اسرار و تعالیم دین عیسی دعوت میکند، چرا که معتقد است زمانه برای ظهور و گسترش این آیین مهیاست. در واقع، این وزیرِ مکار، در بطن خود، به نوعی به اصالت و عمق تعالیم مسیحیت باور دارد و به حفظ و اشاعهٔ آن پایبند است، ولو اینکه این کار را در پوشش مکر و برای اهداف پنهانی خود انجام دهد.
مولانا اینجا به روشنی به ما نشان میدهد که ظاهری که این وزیر پیشه کرده بود، واعظ احکام مسیحیت بود، اما در باطن، او «سفیر و دام» بود؛ یعنی در حالی که به ظاهر مردم را به رستگاری دعوت میکرد، در حقیقت آنان را در دام میانداخت. سفیر، در معنای کهن، به معنای سوت زدن برای شکار مرغان است، و دام وسیلهای برای گرفتن آنهاست. این دوگانگی ظاهر و باطن وزیر، خود دریچهای است به سوی نکتهای عمیقتر که مولوی به آن میپردازد: دامهای پنهانی که نفس غولآسای آدمی میگستراند. وزیر در اینجا همچون کسی است که «سر انگلیون و زنار و نماز» را به راز بیان میکرد. «انگلیون» همان واژهٔ یونانی «انجیل» به معنای مژده و بشارت است و «ترسا» (که امروزه کمتر به کار میرود) در ادبیات قدیم فارسی به معنای مسیحی یا راهب بود. راهبان از چهرههای برجسته مسیحیت بودند که در پی رهبت و ترس از خدا، گوشه عزلت میگرفتند. مولوی، با ذکر این نکات، هم به زمینهٔ تاریخی و فرهنگی قصه میپردازد و هم بستر را برای طرح «مکر نفس غول» فراهم میکند.
من بارها گفتهام که «مکر» به خودی خود صفت مذمومی نیست. مکر یعنی بهرهگیری از ابزارهای پیچیده و پنهان برای رسیدن به مقصود. آنچه مکر را نیک یا بد میکند، خودِ «مقصود» است. اینجا، وزیر برای مقصودی که در نهایت گمراهکننده است، از مکر استفاده میکند. مولوی از همین داستان به این نتیجه میرسد که در دنیا «صد هزاران دام و دانهست ای خدا / ما چو مرغان اسیر بینوا». و از همین روست که صحابه پیامبر (ص) نیز همواره از ایشان میخواستند که دامها و لغزشگاههای پنهان نفس را برایشان آشکار کند، نه صرفاً ثوابها و طاعات را. این رویکرد، یعنی تأکید بر شناخت و دوری از دامهای نفس، خود یکی از مهمترین آموزههای مثنوی است که در این داستان از زبان وزیر مکار آغاز میشود و به فهم عمیقتری از «مکر نفس غول» میانجامد. پس این بیت، نه فقط یک جملهٔ دعوتی از زبان یک شخصیت داستانی، بلکه محمل و پلی است برای درک پیچیدگیهای مکر، نفس و حقیقتهای نهفته در پس ظواهر.
نکات کلیدی
- این بیت از زبان وزیری مکار است که برای حفظ جان خود، به دین عیسی (ع) دعوت میکند.
- وزیر، با وجود مکر، خود را 'عالم مسیحی' میدانست و نگران تباه شدن 'اسرار دین پاک' بود.
- مولانا دوگانگی 'ظاهر واعظ احکام' و 'باطن سفیر و دام' را در شخصیت وزیر برجسته میکند.
- داستان وزیر، بستری است برای بحث عمیقتر مولوی دربارهٔ 'مکر نفس غول' و دامهای پنهان آن.
- مکر، ذاتاً نه خوب است نه بد؛ ارزش آن به 'مقصود'ی بستگی دارد که از آن حاصل میشود.
Sources: d1-s29 · 58:26:00 d1-s29 · 59:53:00 d1-s29 [1:01:29:00] d1-s29 [1:02:47:00] d1-s29 [1:04:58:00] d1-s29 [1:05:56:00] d1-s29 [1:07:14:00] d1-s29 [1:08:19:00] d1-s29 [1:23:00:00]
This text was reconstructed from Dr. Abdolkarim Soroush's recorded Masnavi lectures. It has not been reviewed and approved by him.
Translation & meaning
Translation: O people, this is the age of Jesus; with your very souls, listen to the secrets of his faith. Meaning: This verse, spoken by a cunning minister in the Masnavi's narrative, serves as an invitation to embrace Christian teachings, claiming that the era now belongs to the ascendance and influence of Jesus's creed.
Explanation
This verse is uttered by a cunning minister in a Masnavi tale where a Jewish king grows suspicious of him. To save his life, the minister first feigns Judaism and then Christianity, ultimately aiming to sow discord among religions. However, as Rumi subtly points out, and we must not overlook, this minister, despite all his trickery, simultaneously considered himself a 'Christian scholar.' He states, 'It grieed me that such a pure faith / Should perish amidst the ignorant.' He was concerned that the secrets and trusts of the Christian religion might be lost among the people of that era. He believed he possessed a deep understanding of Jesus's creed and wished to preserve these secrets. This is why, in this verse, he speaks with a decisive and inviting tone: 'O people, this is the age of Jesus; with your very souls, listen to the secrets of his faith.' He invites people to listen to the secrets and teachings of Jesus's faith, for he believes the time is ripe for the emergence and spread of this religion. In essence, this cunning minister, deep down, holds a certain belief in the authenticity and depth of Christian teachings and is committed to their preservation and dissemination, even if he performs this task under the guise of trickery and for his own hidden agendas.
Rumi clearly shows us that the outward facade the minister adopted was that of a preacher of Christian laws, but inwardly, he was a 'saviour and a trap.' That is, while ostensibly inviting people to salvation, he was in fact ensnaring them. 'Savir,' in its older sense, means whistling to lure birds, and a 'trap' is a device for catching them. This duality of the minister's outer appearance and inner reality opens a door to a deeper point Rumi addresses: the hidden traps laid by the ghoul-like ego. Here, the minister is like someone who 'secretly revealed the Gospel, the cincture, and the prayer.' 'Engelioun' is the Greek word for 'Gospel,' meaning glad tidings or good news, and 'Tarsā' (less commonly used today) in classical Persian literature referred to a Christian or a monk. Monks were prominent figures in Christianity who, out of 'rahbat' (awe and fear of God), sought solitude. Rumi, by mentioning these points, addresses both the historical and cultural context of the story and lays the groundwork for discussing the 'trickery of the ghoul-like ego.'
I have repeatedly stated that 'makr' (cunning or stratagem) is not inherently blameworthy. Makr means the utilization of complex and hidden means to achieve an end. What makes makr good or bad is the 'end' itself. Here, the minister uses makr for an end that is ultimately misleading. Rumi draws from this story the conclusion that in the world, 'There are a hundred thousand traps and snares, O God / We are like hapless birds caught in them.' And it is for this reason that the companions of the Prophet (peace be upon him) always asked him to reveal the hidden traps and pitfalls of the ego, not merely the rewards and acts of worship. This approach, emphasizing the recognition and avoidance of the ego's traps, is one of the most important teachings of the Masnavi, which begins in this story from the mouth of the cunning minister and leads to a deeper understanding of the 'trickery of the ghoul-like ego.' Thus, this verse is not merely an inviting statement from a fictional character, but a vehicle and a bridge for understanding the complexities of makr, the ego, and the truths hidden behind appearances.
Key takeaways
- This verse is spoken by a cunning minister who, to save his life, invites people to the faith of Jesus.
- Despite his cunning, the minister considered himself a 'Christian scholar' and feared the 'pure faith's secrets' would be lost.
- Rumi highlights the minister's duality: 'outwardly a preacher of laws' but 'inwardly a siren and a trap'.
- The minister's story serves as a springboard for Rumi's deeper discussion on the 'trickery of the ghoul-like ego' and its hidden snares.
- Makr (cunning/stratagem) is not inherently good or bad; its moral value depends on the 'purpose' it serves.
Sources: d1-s29 · 58:26:00 d1-s29 · 59:53:00 d1-s29 [1:01:29:00] d1-s29 [1:02:47:00] d1-s29 [1:04:58:00] d1-s29 [1:05:56:00] d1-s29 [1:07:14:00] d1-s29 [1:08:19:00] d1-s29 [1:23:00:00]
به زبانِ تو — Oma kielesi · AI
这句诗出自故事中一位狡猾的大臣之口,他宣称时代已属于尔撒(耶稣)的信仰,以此号召人们聆听并皈依基督教的教义。
这句诗出自《玛斯纳维》中一位狡猾大臣之口。这位大臣为一位犹太国王效力,因国王对他生疑,他为保全性命,先伪装信奉犹太教,后又伪装信奉基督教,其最终目的是在不同宗教间挑起纷争。然而,鲁米在此巧妙地指出一个不容忽视的细节:这位大臣尽管诡计多端,却同时自视为一位“基督教的学者”。他曾说:“如此纯净的信仰,/竟在愚人中消亡,我心悲伤。”他担忧基督教的奥秘与托付会在当时的人们中失传。他自认为对尔撒的教义有深刻的理解,不愿这些奥秘就此湮灭。因此,他在此诗中以一种果断而感召的口吻宣称:“世人啊,此乃尔撒的时代,/请倾听其信仰的奥秘,以灵魂为代价。”他邀请人们聆听尔撒信仰的奥秘与教诲,因为他相信,时机已经成熟,这个信仰必将兴起和传播。实际上,这位狡猾的大臣内心深处,在某种程度上相信基督教义的真实与深刻,并致力于保存和传播它——即便他是以欺诈为掩护,并为了自己不可告人的目的而行事。
鲁米清晰地向我们展示,这位大臣所呈现的外表,是一位宣讲基督教义的布道者,但其内在,却是“笛声与罗网”。也就是说,他表面上引人走向救赎,实际上却将他们诱入陷阱。“Savir”(笛声)在古波斯语中指引诱飞鸟的哨声,“dām”(罗网)则是捕捉它们的工具。大臣外在与内在的这种二元性,为鲁米引向一个更深层的主题打开了一扇门:即如食尸鬼般的“自我”(nafs)所布下的隐秘陷阱。在这里,大臣就像一个“秘传《福音》、腰带与祈祷”的人。鲁米借此不仅点明了故事的历史文化背景,也为探讨“如食尸鬼般的自我的诡计”铺平了道路。
需要注意的是,“诡计”(makr)本身并非一个贬义词。它的意思是运用复杂而隐秘的手段来达成目的。诡计的好坏,取决于其所服务的“目的”。在此,大臣为实现一个最终导人入歧途的目的而使用了诡计。鲁米从这个故事中得出结论:“主啊,世间有十万个罗网与诱饵,/我们如同无助的飞鸟,身陷其中。”因此,这句诗不仅是一个故事人物的口头号召,更是一个载体和一座桥梁,引领我们去理解诡计、自我以及隐藏在表象之下的真相的复杂性。
- دور
- 时代,纪元,周期。此处“دور دورِ عیسیَست”意为“这是尔撒(耶稣)的时代”。
- عیسی
- 尔撒,即耶稣。伊斯兰教中的一位重要先知。
- کیش
- 信仰,宗教,教派。
- بجان
- 用灵魂,全心全意地。这是一个强调性的状语,表示极大的诚意和投入。
این بیت که از زبان وزیر مکار در داستان بیان میشود، دعوتی است برای شنیدن آموزههای مسیحیت، با این ادعا که زمانه، زمانهی ظهور و نفوذ دین عیسی (ع) است.
در این بیت، مولانا از زبان وزیری حیلهگر سخن میگوید که برای نجات جان خود از سوءظن پادشاهی یهودی، تظاهر به مسیحی شدن میکند تا در نهایت میان ادیان تفرقه بیندازد. اما نکتهی ظریفی که مولانا به آن اشاره میکند این است که این وزیر، با تمام مکرش، خود را «عالم مسیحی» میدانست و نگران بود که «اسرار و ودیعههای دین مسیح» در میان مردمان جاهل تباه شود. او گمان میکرد که دانش عمیقی از آیین عیسی دارد و نمیخواست این اسرار از بین برود. از این رو، با لحنی قاطع مردم را به شنیدن تعالیم دین عیسی دعوت میکند، چرا که معتقد است زمانه برای گسترش این آیین مهیاست.
مولانا به روشنی دوگانگی شخصیت وزیر را به ما نشان میدهد: در ظاهر، او واعظ احکام مسیحیت است، اما در باطن، «سفیر و دام» است؛ یعنی در حالی که به ظاهر مردم را به رستگاری دعوت میکند، در حقیقت آنان را به دام میاندازد. این تضاد ظاهر و باطن، خود دریچهای است به سوی نکتهای عمیقتر که مولانا به آن میپردازد: دامهای پنهانی که نفسِ غولآسای آدمی میگستراند.
در نگاه مولانا، «مکر» به خودی خود صفتی ناپسند نیست، بلکه به معنای بهرهگیری از ابزارهای پیچیده و پنهان برای رسیدن به یک مقصود است. آنچه مکر را نیک یا بد میکند، همان «مقصود» است. در اینجا، وزیر برای هدفی گمراهکننده از مکر استفاده میکند. مولانا از همین داستان نتیجه میگیرد که در دنیا «صد هزاران دام و دانهست ای خدا / ما چو مرغان اسیر بینوا». به همین دلیل، این بیت نه فقط یک جمله از زبان یک شخصیت داستانی، بلکه زمینهای است برای درک پیچیدگیهای مکر، نفس و حقایق پنهان در پس ظواهر.
- دور
- دوران، روزگار، عصر
- کیش
- آیین، دین، مذهب
- بجان
- با جان و دل، با تمام وجود
Keskustelu — Kysy tästä säeparista – vastaukset Masnavista, jokainen säe viitattuna
Keskustelusi säilyy tällä laitteella, ellet jaa sitä.
Mitä lukijat kysyivät0
Kysymyksiä ei ole vielä jaettu – omasi voisi olla ensimmäinen.