M1:478 — در یکی گفته که عجز خود مبین / کفر‌ِ نعمت کردن است آن عجز‌ْ هین

این بیت بخشی از داستان وزیری مسیحی است که از روی بدخواهی، نسخه‌های متناقض و ضد و نقیضی از انجیل می‌نویسد تا ایمان مردم را سست کند. مولانا نمونه‌هایی از این آموزه‌های متضاد را پشت سر هم می‌آورد.

در دو بیت قبل (۴۷۶-۴۷۷)، یک نسخه از انجیل می‌گوید که هدف از اوامر و نواهی الهی این است که انسان به «عجز» و ناتوانی خود پی ببرد و در مقابل، «قدرت» مطلق خداوند را بشناسد. این یک دیدگاه رایج در عرفان است که بر فقر و نیستی بنده در برابر غنای حق تأکید می‌کند.

اما این بیت (۴۷۸) دقیقاً آموزه‌ای مخالف را بیان می‌کند: نسخه‌ای دیگر از انجیل می‌گوید که هرگز نباید به عجز خود نگاه کنی، چرا که این کار «کفران نعمت» است. یعنی خداوند به تو قدرتی بخشیده و اگر تو آن را نادیده بگیری و خود را صرفاً عاجز و ناتوان ببینی، در واقع نعمتی را که او عطا کرده انکار کرده‌ای. بیت بعدی (۴۷۹) این فکر را تکمیل می‌کند و می‌گوید: «قدرت خود بین که این قدرت ازوست».

بنابراین، مولانا دو رویکرد عرفانی کاملاً متفاوت را در مقابل هم قرار می‌دهد: یکی تأکید بر «عجز» بنده و دیگری تأکید بر «قدرت» و استعدادی که خداوند در وجود او به ودیعه گذاشته است. هدف مولانا در اینجا قضاوت بین این دو دیدگاه نیست، بلکه نشان دادن این است که چگونه حقیقت می‌تواند با بیان نیمی از آن یا قرار دادن آن در جایگاه نادرست، تحریف شود.