M2:2369 — نیست خود بی‌چشم‌تر کور از زمین / این زمین از فضل حق شد خصم بین

مولانا در ادامهٔ داستان سگ و مرد نابینا، بحث را از نابیناییِ ظاهری به کوریِ باطن و جهل معنوی می‌کشاند. او مقایسه‌ای شگفت‌انگیز میان انسان غافل و زمینِ به ظاهر جامد برقرار می‌کند. می‌گوید آن مرد کور، از زمین هم «بی‌چشم‌تر» و نابیناتر است. چرا؟ چون زمین، به فضل و عنایت خداوند، از نوعی آگاهی و بصیرت برخوردار است که به او امکان می‌دهد حق را از باطل و دوست را از دشمن (خصم) تشخیص دهد.

در ابیات بعدی، مولانا برای این «بینایی» زمین نمونه‌های قرآنی می‌آورد: زمین نور نبوت را در موسی (ع) دید و او را پروراند، اما قارون را که دشمن حق بود، شناخت و به امر الهی در خود فرو برد (خسف قارون). همچنین زمین با لرزش خود (رجف) منکران و مدعیان دروغین را هلاک کرد. بنابراین، تمام عناصر طبیعت (خاک، آب، باد، آتش) در برابر خداوند آگاه و مطیع هستند، در حالی که انسانِ غرق در جهل، از این آگاهی بی‌بهره است. نکتهٔ اصلی این است که بصیرت حقیقی، دیدن با چشم سر نیست، بلکه درک و شناختی است که از ارتباط با مبدأ هستی سرچشمه می‌گیرد.