M3:111 — آب و روغن نیست مر روپوش را / راه حیلت نیست عقل و هوش را

این بیت در ادامهٔ داستان فیل‌بچگان و انتقام مادرشان بیان می‌شود. مولانا تمثیل مادرِ فیل را که با بوییدن دهان‌ها قاتل فرزندش را پیدا می‌کند، به عرصهٔ حقیقت بزرگ‌تر، یعنی حسابرسی الهی، تعمیم می‌دهد. همان‌طور که هیچ‌کس نمی‌توانست با شستن دهان یا بهانه‌ای دیگر، بوی کباب را از نفس خود پنهان کند، در پیشگاه خداوند نیز نمی‌توان گناهان و نیات درونی را پنهان کرد.

عبارت «آب و روغن» کنایه از هرگونه تلاش برای ظاهرسازی، توجیه و فریبکاری است؛ کارهایی که برای بهتر نشان دادن ظاهر امور انجام می‌شود. مولانا می‌گوید در آن لحظهٔ خطیر که حقیقت آشکار می‌شود—چه در قبر با سؤال منکر و نکیر و چه در برابر خداوند—این «روپوش»ها و نقاب‌ها فرو می‌ریزند.

مصراع دوم تأکید می‌کند که حتی زیرکی، هوش و «عقل» جزئی که انسان برای حل مشکلات دنیوی و فریب دیگران به کار می‌گیرد، در آنجا کاملاً بی‌فایده است. راه هرگونه «حیلت» و چاره‌اندیشی بسته است. این بیت هشداری است به کسانی که به زرنگی خود مغرورند و گمان می‌کنند می‌توانند با پنهان‌کاری از عواقب اعمالشان، به‌ویژه حق‌الناس (مانند غیبت بندگان خدا که در ابیات قبل ذکر شد)، بگریزند.