M5:28 — تا بر آراید هنر را تار و پود / چشم در خورشید نتواند گشود

در این بخش از مثنوی، مولانا در حال توصیف موانع درک حقیقت معنوی است. او انسان‌هایی را که از نور ایمان و حقیقت رویگردانند به موجودات شب‌رو مانند موش تشبیه می‌کند که از روشنایی گریزانند.

این بیت، یکی از این موانع را به زیبایی به تصویر می‌کشد. «بر آراستن تار و پود هنر» کنایه از مشغول شدن به کمالات، دانش‌ها و هنرهای اکتسابی و دنیوی است. اینها فی‌نفسه بد نیستند، اما وقتی تمام توجه فرد را به خود جلب کنند و به جای وسیله، تبدیل به هدف شوند، حجابی بر چشم دل می‌گردند. همان‌طور که چشم فیزیکی اگر بخواهد به جزئیات یک پارچه یا تار و پود آن دقیق شود، نمی‌تواند همزمان به قرص خورشید خیره شود، چشمی هم که غرق در جزئیات کمالات و فضائل خود است، توانایی گشوده شدن به نور بی‌کران حقیقت را از دست می‌دهد.

بنابراین، مولانا هشدار می‌دهد که پرداختن وسواس‌گونه به «خود» و دستاوردهای آن، حتی اگر این دستاوردها «هنر» و «کمال» باشند، مانع اصلی شهود و دریافت نور الهی است. راه رسیدن به خورشید، خیره شدن به خود نیست، بلکه گشودن چشم به سوی آن است.