Lue› Daftar 5› Tarina myös fatalistin vastineena ja vapaan tahdon vahvistamiseksi sekä käskyjen ja kieltojen oikeellisuudeksi ja selitykseksi, että fatalistin tekosyyttä ei hyväksytä missään kansassa eikä missään uskonnossa eikä se vapauta häntä tekemänsä teon rangaistuksesta, aivan kuten Iblis-fatalisti ei vapautunut sanomalla: 'Koska sinä olet eksyttänyt minut.' Ja vähäinen viittaa paljon.› Säepari 3101
M5:3101 — هرچه گویی گفتهٔ می باشد آن / هر چه روبی رفتهٔ می باشد آن
M5:3101
Merkitys · به زبانِ تو — Oma kielesi · AI
وقتی انسان از «شراب حق» سرمست میشود، دیگر ارادهٔ شخصی ندارد؛ گفتار و کردار او در واقع فعل و بیان خودِ آن حقیقت مستکننده است.
این بیت در ادامهٔ بحث جبر و اختیار، به حالتی استثنایی اشاره میکند. مولانا پیش از این استدلال کرده بود که انسان مسئول اعمال خویش است و نمیتواند گناهانش را به تقدیر الهی نسبت دهد. اما در اینجا، او به مقام والای عارفانی میپردازد که از خود بیخود شده و در ارادهٔ حق فانی گشتهاند. اینان، همچون مستان، دیگر از خود اختیاری ندارند.
استعارهٔ «می» یا شراب، نماد عشق الهی و جذبهٔ عرفانی است که وجود سالک را تسخیر میکند. در این حالت، فرد به ابزاری در دست حق تبدیل میشود. گفتار او دیگر کلام نفسانی خودش نیست، بلکه «گفتهٔ می» است؛ یعنی بازتابی از حقیقت الهی است. کردار او نیز، که به «روبیدن» (پاک کردن) تشبیه شده، از ارادهٔ او سرچشمه نمیگیرد، بلکه «رفتهٔ می» است؛ یعنی نیروی محرک آن، همان عشق الهی است. چنین شخصی به معنای واقعی کلمه «معذور» است، زیرا فاعل حقیقی اعمال او، خداوند است. این مقام، نقطهٔ مقابل آن جبریمسلکی است که از روی تنبلی و فرار از مسئولیت، گناه خود را به گردن خدا میاندازد.
- گفتهٔ می
- سخن یا گفتهای که منشأ آن شراب (عشق الهی) است، نه ارادهٔ شخص.
- روبی
- از مصدر «رُفتن»؛ جارو کنی، پاک کنی.
- رفتهٔ می
- جارو شده یا پاک شده توسط شراب؛ کنایه از کاری که به نیروی عشق الهی انجام شده است.
Keskustelu — Kysy tästä säeparista – vastaukset Masnavista, jokainen säe viitattuna
Keskustelusi säilyy tällä laitteella, ellet jaa sitä.
Mitä lukijat kysyivät0
Kysymyksiä ei ole vielä jaettu – omasi voisi olla ensimmäinen.