Lue› Daftar 5› Erot älyssä luontaisessa luonteessa, toisin kuin mu'taziliitit, jotka väittävät, että osittaiset älyt ovat alun perin tasavertaisia, ja että tämä lisääntyminen ja eroavaisuus johtuvat oppimisesta, harjoittelusta ja kokemuksesta.› Säepari 462
M5:462 — عقل جزوی عقل را بدنام کرد / کام دنیا مرد را بی‌کام کرد
M5:462
Merkitys · به زبانِ تو — Oma kielesi · AI
عقلِ محدود و مادی‌نگر که فقط به دنبال منافع دنیوی است، باعث بدنامی گوهرِ عقل شده و انسان را از رسیدن به خوشبختی و کامیابی واقعی بازداشته است.
در این بخش، مولانا در حال توضیح تفاوت ذاتی میان عقل‌هاست. او دو نوع عقل را در برابر هم قرار می‌دهد: «عقل کلی» (که در ابیات قبل به خورشید تشبیه شده) و «عقل جزوی».
عقل جزوی همان عقل معاش و حسابگر است که درگیر امور روزمره، منافع شخصی و محاسبات مادی است. این عقل ابزاری برای زندگی در این دنیاست اما وقتی به تنها راهنمای انسان تبدیل شود، او را از درک حقایق معنوی و اهداف والاتر باز می‌دارد. به همین دلیل، مولانا می‌گوید این عقلِ کوته‌بین، «آبروی عقل» را برده است؛ یعنی باعث شده مردم گمان کنند که گوهر عقلانیت صرفاً همین حیله‌گری و منفعت‌طلبی دنیوی است.
مصرع دوم نتیجهٔ حاکمیت این عقل را بیان می‌کند: «کام دنیا مرد را بی‌کام کرد». «کام» به معنای میل، آرزو و لذت است. کسی که تمام همّ و غمش رسیدن به لذت‌ها و خواسته‌های دنیوی (کامِ دنیا) باشد، در نهایت از «کامِ» اصلی و حقیقی خود، یعنی سعادت معنوی و وصال به حق، محروم و ناکام می‌ماند. این یک بازی دوسر باخت است: انسان هم به آرامش واقعی در دنیا نمی‌رسد و هم آخرت را از دست می‌دهد. بنابراین، این بیت هشداری است در مورد خطرات غرق شدن در عقلانیت ابزاری و فراموش کردن عقل الهی و نورانی که راهنمای حقیقی انسان است.
- عقل جزوی
- عقل معاش، عقل حسابگر و مادی‌نگر که به امور دنیوی و منافع شخصی محدود است.
- کام
- آرزو، میل، مراد، لذت.
- بی‌کام
- ناکام، محروم از آرزو، نامراد.
Keskustelu — Kysy tästä säeparista – vastaukset Masnavista, jokainen säe viitattuna
Keskustelusi säilyy tällä laitteella, ellet jaa sitä.
Mitä lukijat kysyivät0
Kysymyksiä ei ole vielä jaettu – omasi voisi olla ensimmäinen.