Lue› Daftar 5› Selitys siitä, että tyytyväisen sielun puhtaus ja yksinkertaisuus häiriintyvät ajatuksista, aivan kuten peilin pinnalle jotain kirjoitetaan tai piirretään, vaikka se pyyhittäisi pois, jälki jää ja vika› Säepari 565
M5:565 — عمر در محمول و در موضوع رفت / بی‌بصیرت عمر در مسموع رفت
M5:565
Merkitys · به زبانِ تو — Oma kielesi · AI
عمر خود را با بحث‌های انتزاعی و منطقی هدر دادی و به جای رسیدن به بصیرت و درک مستقیم، تنها به شنیده‌ها و دانش نقلی اکتفا کردی.
این بیت انتقاد صریح مولوی از کسانی است که عمر خود را صرف مباحث نظری و علوم عقلی، به‌ویژه منطق و فلسفه، می‌کنند و از معرفت حقیقی و شهودی باز می‌مانند. در این ابیات، مولوی فیلسوفان و متکلمان را خطاب قرار می‌دهد که به جای پرداختن به مسئله اصلی زندگی یعنی «خودشناسی» (حد خود را دان)، درگیر اصطلاحات و مفاهیم انتزاعی شده‌اند.
«موضوع» و «محمول» از اصطلاحات کلیدی در منطق ارسطویی هستند که اساس تشکیل یک قضیه را می‌سازند. مولوی با به کار بردن این دو واژه، به طور مستقیم به منطق‌دانان و فلاسفه اشاره می‌کند و می‌گوید تمام عمرشان صرف این‌گونه بحث‌های ذهنی و کلامی شد. نتیجهٔ این رویکرد، آن طور که در مصرع دوم آمده، از دست دادن «بصیرت» است. بصیرت، بینش درونی و درک مستقیمی است که از تجربهٔ معنوی حاصل می‌شود، نه از مطالعه و مباحثه.
«مسموع» به معنای شنیده‌ها و دانش نقلی است. از نظر مولوی، دانشی که تنها از راه گوش و خواندن کتاب‌ها به دست می‌آید و به شهود قلبی تبدیل نمی‌شود، ارزشی ندارد و انسان را به حقیقت نمی‌رساند. بنابراین، این بیت دعوتی است به گذر از علم حصولی (دانش اکتسابی و استدلالی) و روی آوردن به علم حضوری (دانش شهودی و بی‌واسطه).
- محمول
- در منطق، صفتی که به موضوع نسبت داده می‌شود؛ گزاره.
- موضوع
- در منطق، چیزی که صفتی به آن نسبت داده می‌شود؛ نهاد.
- بی‌بصیرت
- بدون بینش درونی، بدون درک عمیق و شهودی.
- مسموع
- شنیده‌ها، آنچه از دیگران شنیده شده، دانش نقلی و غیرمستقیم.
Keskustelu — Kysy tästä säeparista – vastaukset Masnavista, jokainen säe viitattuna
Keskustelusi säilyy tällä laitteella, ellet jaa sitä.
Mitä lukijat kysyivät0
Kysymyksiä ei ole vielä jaettu – omasi voisi olla ensimmäinen.