Lue› Daftar 6› Hiiren anelu sammakolle: ”Älä keksi tekosyitä äläkä lykkää tämän tarpeeni täyttämistä, sillä viivästyksessä on onnettomuuksia, ja suufi on hetken lapsi eikä luovu isänsä helmasta, ja myötätuntoinen isä on suufi, joka ei tarvitse huomista, koska hän on niin uppoutunut nopean laskelmien puutarhaansa, ei kuten tavalliset ihmiset, jotka odottavat tulevaisuutta; hän on virta, ei aika, sillä Jumalalla ei ole aamua eikä iltaa, menneisyyttä ja tulevaisuutta, ikuisuutta ja ikuisuutta ei ole siellä, Aadam ei ole aikaisempi ja Dajjal ei ole myöhempi, sillä nämä muodollisuudet kuuluvat osittaisen järjen ja eläimen sielun alueeseen, ei paikattomassa ja ajattomassa maailmassa; siksi hän on hetken lapsi, josta ei voi ymmärtää muuta kuin aikojen erottelun kieltämisen, kuten Jumala on Yksi, ymmärretään kahden kieltäminen, ei Ykseyden todellisuus.”› Säepari 2730

M6:2730 — یا رسولی یا نشانی کن مدد / تا ترا از بانگ من آگه کند

یا رسولی یا نشانی کن مددتا ترا از بانگ من آگه کند
✦ Renderöi tämä beyt kielellä Suomi

M6:2730

❋ ❋ ❋

شرحِ سروش — hänen nauhoitetuista Masnavi-luennoistaan

عبدالکریم سروش از درس‌گفتارهای مثنوی ↗

این متن بر پایهٔ سخنرانی‌های ضبط‌شدهٔ دکتر سروش دربارهٔ مثنوی بازنویسی شده است. بازبینی نهایی توسط ایشان انجام نشده.

ترجمه و معنا

ترجمه به فارسی روان: ای محبوب من، یا پیکی (رسولی) بفرست یا نشانه‌ای قرار بده تا تو را از ندای من باخبر سازد. معنا: جسم خاکی انسان، که خود را از وصال مستقیم با حقیقت بازمانده می‌بیند، از معشوق خویش تمنا می‌کند که برای رساندن ندای اشتیاقش، واسطه‌ای (پیامبر) یا علامتی (نشانه‌ای) تعیین کند تا حضور و طلب او آشکار شود.

شرح

این بیت در ادامهٔ حکایت صوفی و خواجهٔ سیم‌پاش می‌آید، حکایتی که مولانا از آن پلی می‌زند به ساحَتِ دیالوگ میان عاشق و معشوق. صوفی بر «سیلیِ نقد» از معشوق تأکید می‌کند که از «حلوای نسیه» شیرین‌تر است. از اینجاست که مولانا موضوع را به اوج می‌برد و دیالوگ را میان «خدا و بنده» سامان می‌دهد. بنده می‌گوید: «خاصه آن سیلی که از دست تو است / که قفا و سیلی‌اش مست تو است». یعنی اگر تلخی و رنج از دست محبوب باشد، عین شیرینی و سرمستی است؛ زیرا حضور او در تلخی نیز همان‌قدر گواراست که در شیرینی، بلکه شاید بیشتر. «دیگران را تلخ می‌آید شراب جور عشق / ما ز دست دوست می‌گیریم و شکر می‌شود». اینجاست که تقاضای این بیت معنا می‌یابد: «یا رسولی یا نشانی کن مدد / تا ترا از بانگ من آگه کند». این سخن، از زبان موش (که نمایندهٔ تنِ خاکی و محدودیت‌های آن است) خطاب به قورباغه (که نمایندهٔ روحِ آب‌گون و بی‌کران است) بیان می‌شود. موش اعتراف می‌کند که «آمدن در آب بر من بسته شد»، یعنی منِ خاکی، توان رسیدن مستقیم به دریای بی‌کرانِ تو را ندارم. پس از محبوب خود می‌خواهد که واسطه‌ای (رسول) یا علامتی (نشانی) قرار دهد تا از آن طریق، بانگ و ندای اشتیاق او به گوش معشوق برسد.

این تقاضا، عین تقاضای انسان از خداوند است: «ما فقط بدانیم که تو هستی، تو حاضری، تو نقدی، تو در کنار مایی». انسان طالب حضور است، نه فقط وعدهٔ آینده. «نشانی» که بنده طلب می‌کند، می‌تواند همان «سیما» باشد که در قرآن (سیماهم فی وجوههم من اثر السجود) از آن سخن رفته است. یعنی نشانه‌های درونی و باطنی که در چهره و رفتار عارفان آشکار می‌شود. مولانا این مفهوم را با مثالی دیگر توضیح می‌دهد: «چون ببینی بر لب جو سبزه مست / پس بدان از دور کانجا آب هست». وقتی بر لب رودخانه‌ای، سبزه‌های شاداب و خرم ببینی، از دور می‌فهمی که در آنجا آب جاری است. به همین سان، اگر به نزد عارفی رفتی و سبکی، شادی، و طراوت روحانی را در او یافتی، بدان که آنجا آبی (یعنی حضور حق) جاری است و خبری هست. این «سبزهٔ مست» یا «سیما»، همان نشانهٔ حضور و نقدِ معشوق است که بندهٔ خاکی از او طلب می‌کند تا از اشتیاقش آگاه شود. در نهایت، راه حل داستان موش و قورباغه «رشته‌ای دراز» می‌شود که موش و قورباغه را به هم پیوند می‌دهد؛ ریسمانی که استعاره‌ای است از ریسمان تن که روح را به زمین می‌کشاند، اما در عین حال، ریسمان پیوندی است که در نهایت راز جذب و ارتباط را آشکار می‌کند.

نکات کلیدی

  • محبوب، هر آنچه از او رسد، حتی رنج و سیلی، عین شیرینی و مَستی است، به شرط آنکه نقد باشد نه نسیه.
  • محدودیت‌های وجودی انسان او را از وصال مستقیم با حقیقت بازمی‌دارد، از این رو نیازمند واسطه یا نشانه‌ای از معشوق است.
  • این بیت، طلب انسان خاکی برای حضور نقد خداوند است، نه تنها وعدهٔ بهشت در آینده.
  • نشانه‌های حضور حق در عالم و در سیمای عارفان، خود «رسول» یا «نشانی» از آن حقیقت پنهان است که طالبان را به وجود آن راهنمایی می‌کند.

Sources: d6-s63 · 44:55:00 d6-s63 · 47:38:00 d6-s63 · 49:54:00

❋

به زبانِ تو — Oma kielesi · AI

❋

Keskustelu — Kysy tästä säeparista – vastaukset Masnavista, jokainen säe viitattuna

Keskustelusi säilyy tällä laitteella, ellet jaa sitä.

Mitä lukijat kysyivät

Kysymyksiä ei ole vielä jaettu – omasi voisi olla ensimmäinen.