Lue Daftar 6 Siitä, että tämä ylpeys ei ollut vain tuolla intialaisella, vaan jokainen ihminen on alttiina sellaiselle ylpeydelle jokaisessa vaiheessa, paitsi se, jonka Jumala on varjellut Säepari 352

M6:352 — باز از یادش رود توبه و انین / کاوهن الرحمن کید الکاذبین

باز از یادش رود توبه و انینکاوهن الرحمن کید الکاذبین
✦ Renderöi tämä beyt kielellä Suomi

M6:352

❋ ❋ ❋

شرحِ سروش — hänen nauhoitetuista Masnavi-luennoistaan

عبدالکریم سروش از درس‌گفتارهای مثنوی ↗

این متن بر پایهٔ سخنرانی‌های ضبط‌شدهٔ دکتر سروش دربارهٔ مثنوی بازنویسی شده است. بازبینی نهایی توسط ایشان انجام نشده.

ترجمه و معنا

ترجمه به فارسی روان: دوباره از یادش می‌رود توبه و زاری‌اش؛ چرا که خداوند رحمان، مکر دروغگویان را سست می‌کند. معنا: این بیت به تکرار توبه شکستن و فراموشی انسان در برابر وسوسه‌ها اشاره دارد، و یادآوری می‌کند که خداوند مکر و فریب دروغگویان را سست می‌کند.

شرح

این بیت در ادامهٔ داستان پروانه و آتش می‌آید، تمثیلی که مولانا برای توصیف سرگردانی انسان در مسیر توبه و نسیان به کار می‌برد. ما در اینجا با وضعیتی روبه‌رو هستیم که انسان، همچون پروانه، بارها و بارها به سمت آنچه می‌داند سوزنده و هلاکت‌آفرین است، کشیده می‌شود.

مولانا تصویری از پروانه‌ای ارائه می‌دهد که آتش را از دور نور می‌بیند و با «طمع سود» به سمت آن می‌رود. وقتی به آن می‌رسد، بال‌هایش می‌سوزد، می‌گریزد، «ملح می‌ریزد» (اشک شور می‌ریزد) و از کردهٔ خود «توبه» می‌کند. اما این توبه دوامی ندارد، چرا که «باز نسیان می‌کشدشان سوی نار». فراموشی، دوباره او را به سوی همان منبع سوزان می‌کشاند. این چرخهٔ تکرار و فراموشی، گویای عمق ضعف و وسواس درونی انسان است.

نکتهٔ کلیدی در اینجا این است که حتی پس از آنکه پروانه به خود می‌آید و آتش را نه نور، بلکه «کاذب و مغرور‌سوز» می‌خواند – یعنی او را که فریفته می‌شود می‌سوزاند و نابود می‌کند – باز هم «از یادش رود توبه و انین». یعنی درسی که با رنج آموخته، درسی که با زاری و پشیمانی همراه بوده، باز به دست فراموشی سپرده می‌شود. این بیانگر عمق بی‌ثباتی و عدم پایداری در تصمیمات انسانِ نیمه‌راه است.

بخش دوم بیت، «کاوهن الرحمن کید الکاذبین»، مستقیماً از قرآن کریم اخذ شده است و مولانا با آوردن آن، نگاهی الهی به این وضعیت انسانی می‌اندازد. «کید کاذبین» به معنای مکر و فریب دروغگویان است. این فریب می‌تواند فریب ظاهری دنیا باشد که خود را زیبا و دل‌فریب نشان می‌دهد (همان‌طور که آتش برای پروانه نور جلوه می‌کند)، یا می‌تواند فریب نفس باشد که انسان را به تکرار اشتباهات سوق می‌دهد، یا حتی مکر شیطان. خداوند رحمان در نهایت این مکرها را سست می‌کند و از پای درمی‌آورد. این یک نکتهٔ مهم است: با وجود تمامی ضعف‌های انسان، یک حمایت و دستگیری الهی در کار است که نمی‌گذارد فریب تا ابد ادامه یابد و در نهایت حقایق آشکار می‌شوند و مکرها بر ملا می‌گردند. این یک روزنهٔ امید در دل ضعف‌های مکرر بشری است.

نکات کلیدی

  • ضعف انسان در مواجهه با وسوسه‌ها و تکرار خطاهای خودخواسته.
  • چرخهٔ «توبه و نسیان»؛ توبه شکسته می‌شود و فراموشی دوباره انسان را به سمت هلاکت می‌کشد.
  • فریبندگی ظواهر و نقش «طمع سود» و «حرص دل ناسی» در انحراف انسان.
  • اعتراف به کاذب بودن فریبنده و سوزانندگی آن، اما دوباره به فراموشی سپردن این درس.
  • تکیه به وعدهٔ قرآنی که خداوند رحمان، مکر دروغگویان را سست می‌کند و نمی‌گذارد فریب دائمی باشد.

Sources: d6-s09 · 00:10:17 d6-s09 · 00:11:22

به زبانِ تو — Oma kielesi · AI

Keskustelu — Kysy tästä säeparista – vastaukset Masnavista, jokainen säe viitattuna

Keskustelusi säilyy tällä laitteella, ellet jaa sitä.

Mitä lukijat kysyivät

Kysymyksiä ei ole vielä jaettu – omasi voisi olla ensimmäinen.