Lue Daftar 6 Khwajan unessa välittäjälle antamat velat ystävälle, joka oli tullut, ja hopean hautaamispaikan osoittaminen, ja viestin antaminen perillisille, että he eivät saa pitää sitä paljon, eivätkä saa ottaa mitään takaisin, ja vaikka hän ei hyväksyisi mitään siitä tai vain osan, heidän on jätettävä se sinne, jotta kuka tahansa haluaa, voi ottaa sen, sillä olen tehnyt lupauksia Jumalalle, ettei hopeasta palauteta minulle tai perheelleni yhtään hiukkasta, ja niin edelleen. Säepari 3541

M6:3541 — در بیوع آن کن تو از خوف غرار / که رسول آموخت سه روز اختیار

در بیوع آن کن تو از خوف غرارکه رسول آموخت سه روز اختیار
✦ Renderöi tämä beyt kielellä Suomi

M6:3541

❋ ❋ ❋

شرحِ سروش — hänen nauhoitetuista Masnavi-luennoistaan

عبدالکریم سروش از درس‌گفتارهای مثنوی ↗

این متن بر پایهٔ سخنرانی‌های ضبط‌شدهٔ دکتر سروش دربارهٔ مثنوی بازنویسی شده است. بازبینی نهایی توسط ایشان انجام نشده.

ترجمه و معنا

ترجمه به فارسی روان: در معاملات، از بیم فریب‌خوردن (غرر)، آن تدبیر به کار بَر که رسول [خدا] اختیار سه روز را آموخت. معنا: این بیت به اهمیت احتیاط و استفاده از حق انتخاب در معاملات اشاره دارد تا از فریب و ضرر جلوگیری شود، که پیامبر اسلام آن را توصیه کرده است.

شرح

من این بیت را از زمرهٔ نکاتی می‌دانم که مولانا از تعالیم فقهی و اخلاقی اسلام در بستر مثنوی جای داده است. در اینجاست که می‌بینیم مولانا چگونه آموزه‌های عملی و فقهی را در بافت یک داستان عرفانی گنجانده و به آن اعتبار می‌بخشد. این بیت در ادامهٔ داستان خواجهٔ درگذشته‌ای است که در عالم رؤیا به فردی راهنمایی‌هایی می‌کند تا اموال او را برای ادای دِین دیگران به کار بَرَد. خواجهٔ خواب‌نما شده، به این میانجی توصیه می‌کند که در فروش گوهرهای قیمتی، کمال احتیاط را به خرج دهد و فریب نخورد.

کلمهٔ «بیوع» جمع «بیع» به معنای خرید و فروش و معامله است. «غرار» یا «غرر» در فقه اسلامی به معنای فریب، خطر، جهالت، و عدم وضوح در معامله است که می‌تواند به بطلان آن منجر شود. مولانا اینجا می‌گوید که در معاملات خود، مبادا دچار «غرر» و فریب شوید؛ مبادا که گول بخورید. این هشدار بسیار مهم است، زیرا بیع غرری از معاملات باطل در شریعت اسلام محسوب می‌شود و به شدت نهی شده است.

سپس مولانا به راهکار می‌پردازد: «که رسول آموخت سه روز اختیار». این اشاره‌ای صریح به «خیارات» در فقه اسلامی است، یعنی همان اختیاراتی که طرفین معامله برای فسخ یا تأیید آن دارند. از جمله این خیارات، «خیار حیوان» است که به خریدار حیوان تا سه روز مهلت می‌دهد که در معامله خود تجدید نظر کند و اگر پشیمان شد، آن را پس دهد. یا «خیار شرط» که طرفین می‌توانند شرط کنند که تا سه روز (یا بیشتر) حق فسخ داشته باشند. این حق «اختیار» برای جلوگیری از «غرر» و ضرر است. پس می‌بینید که سخن، سخنی بسیار کاربردی و دقیق است.

بنابراین، نصیحت این بیت نه تنها یک دستور اخلاقی، بلکه یک راهنمای فقهی است که به فرد سفارش می‌کند تا در داد و ستدها، از حق «اختیار» که رسول خدا آموزش داده، بهره گیرد تا هم از فریب در امان بماند و هم معامله‌ای سالم و مطابق شرع انجام داده باشد. این نشان می‌دهد که مولانا، حتی در اوج عرفان، هرگز از واقعیات زندگی و احکام عملی دین غافل نبوده و آنها را بخشی جدایی‌ناپذیر از سلوک انسانی می‌دانسته است.

نکات کلیدی

  • در معاملات، از فریب‌خوردن و معاملهٔ غرری به شدت پرهیز کنید.
  • اسلام در معاملات حق «اختیار» (فسخ معامله) را برای جلوگیری از ضرر و فریب قائل شده است.
  • مهلت سه روزه برای بازنگری در معامله، یک سنت نبوی برای پرهیز از غرر است.
  • حتی در عرفان، توجه به احکام فقهی و اخلاق عملی ضروری است؛ سلوک عرفانی از زندگی روزمره جدا نیست.

Sources: d6-s78 · 47:22:00 d6-s78 · 49:16 d6-s78 · 50:00

به زبانِ تو — Oma kielesi · AI

Keskustelu — Kysy tästä säeparista – vastaukset Masnavista, jokainen säe viitattuna

Keskustelusi säilyy tällä laitteella, ellet jaa sitä.

Mitä lukijat kysyivät

Kysymyksiä ei ole vielä jaettu – omasi voisi olla ensimmäinen.