M6:4605 — گویدش بگذر سبک ای محتشم / ورنه ز آتش‌های تو مرد آتشم

Bu beyit, Mevlana’nın Cehennem’i kişileştirdiği bir sahneyi tasvir eder. Burada Cehennem, Sırat Köprüsü’nden geçen kâmil müminle konuşmaktadır. Hadis-i şerifte de geçtiği gibi (cuz yā muʾmin fa-inna nūraka aṭfaʾa nārī), müminin imanı ve ilahi aşkı o kadar güçlü bir nur ve ateştir ki, Cehennem’in kendi ateşini bastırır ve neredeyse söndürür.

Mevlana bu imgeyi kullanarak temel bir tasavvufi ilkeyi vurgular: Aşk ateşi, her türlü harici ve cezalandırıcı ateşi hükümsüz kılar. Müminin içindeki “ateşler” (çoğul kullanımı önemlidir), onun imanının, aşkının, şevkinin ve manevi tecrübelerinin toplamıdır. Bu ateş, Cehennem’in azap ateşinden daha köklü ve daha güçlüdür. Bu yüzden Cehennem, kendi varlığının tehdit altında olduğunu hissederek mümine adeta yalvarır.

Dolayısıyla bu beyit, sadece bir ahiret tasviri değil, aynı zamanda müminin içsel gücünün bir alegorisidir. Gerçek müminin manevi hali, dış koşulları dönüştürme ve etkisizleştirme kudretine sahiptir. Cehennem’in korkusu, müminin ne kadar “muhteşem” bir varlık olduğunun kanıtı haline gelir.