Lire› Livre 1› L'arrivée des chefs et des gardes du calife pour honorer l'Arabe et accepter son cadeau› Verset 2785
M1:2785 — گفت وجهم گر مرا وجهی دهید / بی وجوهم چون پس پشتم نهید
M1:2785
Sens · به زبانِ تو — Votre langue · AI
مرد عرب در پاسخ به درباریان که او را «آبروی عرب» خوانده بودند، با بازی با کلمات می‌گوید: آبرو و اعتبار من به توجه و عنایت شما بستگی دارد؛ اگر به من روی خوش نشان دهید، آبرومندم و اگر مرا نادیده بگیرید، بی‌اعتبار خواهم شد.
این بیت، پاسخی هوشمندانه و متواضعانه از سوی مرد عرب بادیه‌نشین به درباریان خلیفه است. آن‌ها او را با لقب «یا وَجهَ العرب» (ای آبرو و چهره‌ی سرشناس اعراب) خطاب کرده بودند. مرد عرب با استفاده از جناس و ایهام در کلمه‌ی «وجه»، معنای کلام آن‌ها را به زیبایی برمی‌گرداند.
او می‌گوید: «من زمانی "وجه" (آبرو، اعتبار) دارم که شما به من "وجه" (توجه، عنایت، یا حتی پول و هدیه) نشان دهید. اعتبار من ذاتی نیست، بلکه بازتابی از لطف و توجه شماست. اما اگر به من پشت کنید و مرا نادیده بگیرید، آنگاه من "بی‌وجه" (بی‌آبرو، بی‌اعتبار) خواهم شد.»
این پاسخ چند لایه دارد:
- تواضع: او بزرگی و اعتبار خود را به میزبانانش نسبت می‌دهد و از خود چیزی نمی‌بیند.
- هوشمندی: او با بازی کلامی نشان می‌دهد که فردی ساده‌لوح نیست و ارزش کلمات را می‌فهمد.
- درخواست غیرمستقیم: در لایه‌ای پنهان، اشاره‌ای لطیف به هدفش از آمدن به دربار (دریافت هدیه یا "وجه") نیز وجود دارد.
از دیدگاه عرفانی، این بیت می‌تواند بیان حال سالک در برابر حق یا پیر باشد: اعتبار و ارزش حقیقی سالک، نه از خود او، که از توجه و عنایت معشوق ازلی سرچشمه می‌گیرد. بدون آن نظر لطف، انسان هیچ است.
- وجه
- در این بیت به چند معنی به کار رفته است: آبرو، اعتبار، چهره، پول، توجه.
- وجهم
- آبرومند و معتبر هستم.
- وجهی
- اعتباری، توجهی، مقداری پول.
- بی‌وجوهم
- بی‌آبرو و بی‌اعتبار هستم.
- پس پشتم نهید
- به من بی‌توجهی کنید، مرا نادیده بگیرید، به من پشت کنید.
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.