M1:321 — بشنود آن مرغ بانگ جنس خویش / از هوا آید بیابد دام و نیش

Dieser Vers ist eine eindringliche Warnung Rūmīs an die Suchenden der Wahrheit vor den Täuschungen falscher Propheten und spiritueller Meister. Unmittelbar zuvor sprach Rūmī von der heiligen Verwirrung (ḥayrānī) im Angesicht Gottes. Doch er warnt sogleich davor, dass dieser erhabene Zustand nicht zu einem Mittel werden darf, um die Naiven zu täuschen. Denn, so Rūmī, „es gibt viele Teufel in Menschengestalt, / daher sollte man nicht jeder Hand die Hand reichen.“

In diesem Vers erklärt Rūmī den genauen Mechanismus dieser Täuschung. Vogelfänger ahmen den Lockruf der Vögel nach, um sie anzulocken. Der arme Vogel in der Luft wird getäuscht; er glaubt, ein Artgenosse sei am Boden, und steigt voller Hoffnung und Zuneigung herab. Statt eines Freundes findet er jedoch nur eine tödliche Falle und den Stich des Jägers. Diese Falle ist für die Herzen der arglosen und gutgläubigen Menschen ausgelegt, die aus reiner Sehnsucht jedem Klang vertrauen, der den Anschein von Mystik erweckt.

Dieses Gleichnis ist eine scharfe Kritik an falschen Sufis und Scharlatanen, die, wie es im nächsten Vers heißt, „die Worte der Derwische stehlen“, um damit die Einfältigen zu verzaubern. Rūmī unterscheidet klar zwischen den beiden Gruppen: „Das Werk der wahren Menschen ist Licht und Wärme, / das Werk der Niederträchtigen ist List und Schamlosigkeit.“ Wahre Meister bringen Licht und Wärme in die Welt, während die Betrüger nur auf List und persönlichen Gewinn aus sind. Der Maßstab zur Unterscheidung zwischen Wahrheit und Falschheit liegt in ihren Früchten: Der Wein der Wahrheit duftet am Ende wie reiner Moschus, während der falsche Wein nur Gestank und Qual hinterlässt.

This couplet is a sharp warning from Rumi to spiritual seekers about the deceptions of false claimants. Just before this, he was discussing the state of divine bewilderment (hīrānī), where some people become so absorbed in God that they seem to reflect the divine. Rumi immediately pivots to caution that this high spiritual station can be imitated to deceive the naive, stating, "For there are many devils in human form / So one should not give one's hand to every hand."

Here, Rumi illustrates the precise mechanism of this deception. A fowler imitates the call of a specific bird to trick it. The poor bird, flying high above, hears what it believes to be one of its own kind on the ground. Drawn by a sense of kinship and hope, it descends, only to find not a friend, but a deadly trap. This is a metaphor for how simple-hearted seekers, full of pure intention, can be ensnared by charlatans who mimic the language of true mystics. These frauds "steal the words of dervishes," as Rumi says in the next line, to cast a spell on the innocent.

The surrounding verses hammer this point home, drawing a stark contrast between genuine masters and frauds. "The work of men is light and warmth," Rumi says, while "The work of vile ones is trickery and shamelessness." These pretenders are like stuffed "woolen lions" used for begging, or like the false prophet Musaylima who tried to usurp the title of the Prophet Muhammad. The ultimate test, Rumi concludes, is the result: the wine of truth leaves a scent of pure musk, while the wine of falsehood ends in a stench and torment. The seeker must learn to recognize the tree by its fruit.

这句诗是鲁米对求道者的一个严厉警告，提醒他们警惕那些伪装的导师和虚假的权威。

就在这句诗之前，鲁米刚刚谈及在神圣临在中“沉醉迷惘”（حیرانی）的崇高境界，有些人的面容因完全沉浸于真主而仿佛成了“真主之容”（وجه‌الله）。但他立刻话锋一转，告诫说，这种崇高的地位绝不能成为欺骗无知者的工具。他写道：“世间既有许多人面恶魔，/ 你便不可向每一只手递出你的手。”这意味着，许多魔鬼披着人皮，伪装成苏菲行者（درویشان）和真理之士。因此，绝不能轻信每一只看似代表着灵性指引和权威的手。

在这句诗中，鲁米精确地解释了这种欺骗的机制。捕鸟人为了诱捕飞鸟，会模仿鸟儿同类的叫声——即吹出“诱鸟的哨音”（بانگ صفیر）。可怜的鸟儿在高空中，以为地面上有自己的同类，便被这声音欺骗，满怀着爱与希望向那声音飞去。然而，它找到的不是同伴，而是致命的罗网与刺钩。这个陷阱是为那些天真烂漫、内心纯洁的求道者（سلیم）而设的，他们出于热忱与渴望，轻易相信任何带有神秘主义色彩的声音。

这个比喻尖锐地批判了那些虚假的苏菲、骗子导师和江湖术士，他们“卑劣之徒盗用行者的言辞，/ 好对头脑简单的人念诵咒语”。这些卑鄙小人窃取真正属神之人的话语，讲给天真的人听，以此迷惑他们，使其落入圈套。鲁米决然地将这两类人区分开来：“伟人之道是光明与温暖，/ 卑劣之徒的伎俩是诡计与无耻。”真正的伟人给世界和灵魂带来光明与温暖，而品性低劣者只追求欺诈、无耻和私利。

Bait ini merupakan peringatan keras dari Rumi kepada para pencari kebenaran (salik) agar waspada terhadap tipu daya para guru palsu. Tepat sebelumnya, Rumi sedang membahas keadaan hairani (kekaguman yang melimpah) di hadirat Tuhan, di mana wajah sebagian orang begitu tenggelam dalam Kebenaran seolah-olah mereka telah menjadi Wajah Tuhan (wajh-Allah). Namun, Rumi segera mengingatkan agar kedudukan luhur ini tidak menjadi sarana untuk menipu orang-orang yang naif. Ia berkata, "Sebab banyak Iblis berwajah manusia / Maka tak setiap tangan patut disambut."

Dalam bait ini, Rumi menjelaskan mekanisme penipuan tersebut. Para penangkap burung menirukan suara burung sejenisnya—mereka bersiul (bang-e safir) untuk memancing. Burung malang yang terbang di angkasa, karena menyangka ada kawannya di darat, tertipu dan turun dengan penuh harapan. Namun, alih-alih menemukan kaumnya, ia hanya mendapati jerat dan sengat yang mematikan. Perangkap ini ditebar untuk menjerat hati orang-orang yang tulus dan lugu, yang karena kemurnian hati dan kerinduannya, mudah percaya pada setiap suara yang beraroma spiritualitas.

Perumpamaan ini adalah kritik tajam terhadap para sufi dan darwis palsu yang "mencuri ucapan para darwis, si manusia hina / untuk membacakan mantra pada si lugu." Orang-orang rendah ini mengambil perkataan para manusia Tuhan sejati dan menggunakannya untuk menyihir dan menjebak orang-orang yang berhati sederhana. Rumi dengan tegas membedakan kedua kelompok ini: "Pekerjaan para ksatria ruhani adalah cahaya dan kehangatan / pekerjaan si hina adalah tipu daya dan nirrasa malu." Para manusia sejati menebarkan cahaya dan kehangatan bagi jiwa, sementara mereka yang berwatak rendah hanya mencari keuntungan lewat muslihat.

این بیت هشداری کوبنده از جانب مولانا به سالکان و طالبان حقیقت در باب فریبکاری‌های مدعیان دروغین است. درست پیش از این، مولانا از حیرانی در وجه خدا سخن می‌گفت و اینکه برخی چنان غرق حق می‌شوند که گویی خودِ وجه‌الله شده‌اند. اما بلافاصله هشدار می‌دهد که مبادا این مقام والا وسیله‌ای برای فریب شود: «چون بسی ابلیسِ آدم‌روی هست / پس به هر دستی نشاید داد دست». یعنی شیاطین بسیاری در لباس انسان‌ها و در کسوت درویشان پنهان شده‌اند و نباید به هر دستی که به ظاهر دست ارشاد و ولایت است، اعتماد کرد.

مولانا در این بیت، سازوکار این فریب را به‌دقت توضیح می‌دهد. صیادان برای شکار پرندگان، صدای همجنسِ همان پرنده را تقلید می‌کنند. مرغ بیچاره از آسمان، به گمان اینکه هم‌نوعی روی زمین است، فریب می‌خورد و با عشق و امید به سمت آن صدا فرود می‌آید. اما به جای هم‌نوع، چیزی جز دام و نیشی مرگبار نمی‌یابد. این تمثیل، نقدی گزنده بر صوفیان و درویشان دروغین و مدعیان شیادی است که «حرفِ درویشان بدزدد مردِ دون / تا بخواند بر سلیمی زان فسون». این فرومایگان، سخنان مردان حق را می‌دزدند تا ساده‌دلان را با آن افسون کرده و به دام خود بیفکنند.

مولانا با قاطعیت این دو گروه را از هم جدا می‌کند: «کارِ مَردان روشنی و گرمیَست / کارِ دونان حیله و بی‌شرمیَست». مردان حقیقی به جهان و جان‌ها روشنایی و گرما می‌بخشند، اما دون‌صفتان تنها به دنبال حیله و منفعت‌طلبی‌اند. این مدعیان دروغین، مانند «شیر پشمین» برای گدایی یا «مُسَیلِمَه کذّاب» هستند که خود را به جای پیامبر جا زد. معیار تشخیص حق از باطل، ثمره و نتیجهٔ آن است: «آن شراب حق خِتامش مُشکِ ناب / باده را ختمش بود گَند و عذاب». معرفت حقیقی جان را معطر و عقل را بیدار می‌کند، اما ادعاهای باطل جز تباهی و رنج به بار نمی‌آورد.