M2:86 — چشم باز ار تاسه گیرد مر تو را / دان‌که چشم دل ببستی‌، بر گشا

Dalam bait-bait sebelumnya, Rumi membangun sebuah analogi: mata jasmani yang ditutup akan merasakan kerinduan (tāse) pada cahaya matahari. Kerinduan ini adalah bukti adanya afinitas alami antara mata dan cahaya.

Bait ini menjadi titik balik penting. Rumi bertanya: bagaimana jika perasaan resah dan rindu itu muncul bahkan saat mata jasmanimu terbuka? Jika dunia di sekelilingmu terang benderang namun engkau tetap merasa gelisah, itu bukanlah kerinduan mata fisik. Menurut Rumi, itu adalah panggilan dari "mata hati" (čashm-e del), mata batin yang rindu pada cahaya spiritual yang tak terbatas.

Keresahan eksistensial ini, bagi Rumi, adalah gejala positif. Ia adalah sinyal bahwa jiwa kita, yang berasal dari alam cahaya, merindukan sumbernya. Solusinya bukanlah mencari lebih banyak kesenangan duniawi, melainkan "membuka" mata hati untuk menyambut cahaya ilahi yang selalu ada.

مولانا در ابیات پیشین، قاعده‌ی «جذب همانند» را توضیح می‌دهد: هر چیزی به سوی اصل و هم‌جنس خود کشیده می‌شود. او مثال می‌زند که وقتی چشم ظاهری خود را می‌بندی، دچار «تاسه» (دلتنگی و بی‌قراری) می‌شوی، زیرا نور چشمت مشتاق پیوستن به نور خورشید است. این بی‌قراری تو را وامی‌دارد تا چشمت را باز کنی.

این بیت، همان قاعده را به عالم درون تعمیم می‌دهد. مولانا می‌پرسد: پس آن دلتنگی و اضطراب وجودی که گاهی با چشم‌های باز و در میانه‌ی زندگی روزمره به سراغت می‌آید، از کجاست؟ پاسخ او این است که این «تاسه» نشانه‌ی بسته‌بودن «چشم دل» یا همان چشم باطن است. این دلتنگی، در حقیقت اشتیاق روح تو برای دیدن نور حقیقت و اتصال به مبدأ معنوی خویش است.

بنابراین، این بی‌قراری یک حس منفی نیست، بلکه یک راهنما و یک تقاضای مقدس از سوی روح است. همان‌طور که دلتنگی برای نور خورشید تو را به باز کردن چشم سر وامی‌دارد، این دلتنگی عمیق نیز باید تو را به گشودن چشم دل و توجه به عالم معنا سوق دهد.