M2:89 — پس فراق آن دو نور پایدار / تاسه می‌آرد مر آن را پاس دار

Rumi membangun sebuah perbandingan yang kuat. Di ayat sebelumnya, ia menggunakan pengalaman sehari-hari: saat kita menutup mata, kita merasa gelisah atau rindu (tāsa) karena mata kita terpisah dari cahaya matahari. Ini adalah perpisahan dari dua cahaya yang fana dan tidak kekal.

Di ayat ini, ia mengangkat argumennya ke tingkat spiritual. Jika perpisahan sementara dari cahaya fisik saja bisa menimbulkan kerinduan, bayangkan betapa dahsyatnya kerinduan yang timbul dari keterpisahan "dua cahaya abadi": ruh manusia dari Sumber Ilahinya. Kerinduan spiritual ini—kegelisahan jiwa yang mendamba untuk kembali ke Asalnya—bukanlah sesuatu yang negatif. Sebaliknya, ia adalah tanda kehidupan spiritual dan daya tarik dari Yang Ilahi. Oleh karena itu, Rumi menasihati, "Jagalah ia baik-baik." Rawatlah kerinduan suci itu, karena ia adalah tali yang akan menarikmu kembali kepada Tuhan.

مولانا در ابیات پیشین، از یک مثال ملموس استفاده می‌کند: وقتی در روشنایی روز چشم خود را می‌بندیم، احساس دلتنگی و بی‌قراری می‌کنیم که آن را «تاسه» می‌نامد. این «تاسه»، تمایل طبیعی نور چشم برای پیوستن به نور روز است.

در این بیت، مولانا این مثال را به سطح معنوی ارتقا می‌دهد. او می‌گوید همان‌طور که جدایی از آن دو نور «بی‌ثبات» (نور چشم و نور خورشید) تو را بی‌قرار می‌کند، پس جدایی از «دو نور پایدار» نیز همین اثر را دارد، اما بسیار عمیق‌تر و شدیدتر. این دو نور پایدار، «نور چشم دل» و «نور بی‌قیاس الهی» هستند.

بنابراین، آن اضطراب و دلتنگی درونی و معنوی که گاهی انسان را فرا می‌گیرد، در حقیقت نشانۀ جدایی روح از اصل و مبدأ الهی خویش است. پیام اصلی بیت در مصرع دوم نهفته است: «مر آن را پاس دار». یعنی این دلتنگی و اشتیاق معنوی، یک احساس منفی و بی‌ارزش نیست که باید سرکوب شود، بلکه نشانه‌ای گرانبها از بیداری روح و سلامت فطرت است. این همان دردی است که انسان را به سوی کمال و بازگشت به اصل خود می‌کشاند و باید آن را چون گوهری گرانبها حفظ کرد.