Baca› Kitab 5› Kisah tentang seekor sapi tunggal di sebuah pulau besar. Allah Ta'ala memenuhi pulau besar itu dengan tumbuh-tumbuhan dan bunga-bunga yang menjadi makanan sapi. Hingga malam, sapi itu memakan semuanya dan menjadi gemuk seperti bongkahan gunung. Ketika malam tiba, ia tidak bisa tidur karena kesedihan dan ketakutan, “Aku sudah memakan seluruh padang rumput, apa yang akan kumakan besok?” Karena kesedihan ini, ia menjadi kurus. Seperti sehelai tusuk gigi, ia bangun di siang hari dan melihat seluruh padang rumput lebih hijau dan lebih lebat dari kemarin; ia memakannya lagi dan menjadi gemuk. Kemudian di malam hari kesedihan yang sama menghinggapinya. Sudah bertahun-tahun ia melihat hal yang sama dan tidak percaya.› Bait 2856
M5:2856 — باز شب اندر تب افتد از فَزَع / تا شود لاغر ز خوف منتَجَع
M5:2856
Makna · به زبانِ تو — Bahasamu · AI
این بیت میگوید که گاو، با فرا رسیدن شب، دوباره دچار ترس و وحشتی تبآلود میشود؛ از اینکه فردا چراگاهی برای چریدن پیدا نکند، آنقدر غصه میخورد که لاغر میشود.
این بیت بخشی از تمثیل گاو در جزیره است که نماد «نفس» انسان و نگرانی بیهودهاش دربارهٔ آینده و روزی است.
مولانا تصویر گاوی را ترسیم میکند که تمام روز را در یک مرتع سرسبز و بیپایان میچرد و فربه میشود. اما همین که شب فرا میرسد، به جای آرامش، دچار اضطراب و «فَزَع» (وحشت) میشود. این وحشت چنان شدید است که او را به «تب» میاندازد. منشأ این ترس، نگرانی برای فردایی است که هنوز نیامده: «فردا چه بخورم؟». او از «خوفِ مُنتَجَع» یعنی ترس از نیافتن چراگاه و علف، تمام آنچه را که در روز به دست آورده از دست میدهد و دوباره لاغر و نحیف میشود.
نکتهٔ اصلی داستان که این بیت بر آن تأکید میکند، بیاعتمادی نفس به رزاقیت خداوند است. این گاو (نفس) سالهاست که هر روز صبح، دشت را سبزتر از دیروز میبیند، اما هر شب دوباره همان ترس فلجکننده به سراغش میآید. این چرخهٔ باطلِ فربهشدن از نعمت در روز و لاغرشدن از ترس در شب، نماد حال انسانی است که با وجود دریافت مستمر روزی از جانب خداوند، لحظهای از نگرانی برای آینده آسوده نیست و به جای شکرگزاری و توکل، خود را با غصههای بیهوده تحلیل میبرد.
- فَزَع
- ترس و وحشت ناگهانی، هراس شدید
- مُنتَجَع
- چراگاه، محلی برای طلب علف و آب
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.