M5:39 — بازشان زنده کن از نوعی دگر / که نباشد بعد از آن زیشان ضرر

Este dístico es el punto de inflexión en la alegoría de Rumi sobre la historia coránica de Abraham y las cuatro aves (Corán 2:260). En los versos anteriores, Rumi identifica a las aves con cuatro rasgos destructivos del alma (nafs): la avaricia (el pato), la lujuria (el gallo), la vanagloria (el pavo real) y las falsas esperanzas mundanas (el cuervo). El mandato de Abraham de «decapitarlos» (M5:38) es una metáfora de la disciplina ascética necesaria para someter estas pasiones descontroladas.

Sin embargo, el camino sufí no termina con la aniquilación. Este verso introduce la segunda fase, la de la transformación. El objetivo no es erradicar estas energías, sino resucitarlas «de otra manera» (az naw'ī digar). La avaricia, una vez dominada, puede renacer como un anhelo por el conocimiento divino. La lujuria puede transformarse en un deseo apasionado por la unión con Dios. La vanagloria puede convertirse en la dignidad que proviene de ser un siervo de lo Real. Así, las mismas facultades que antes eran «dañinas» (ḍarar) se convierten en instrumentos para el viaje espiritual.

El verso subraya un principio fundamental del sufismo: la alquimia del alma. No se trata de la negación de la propia naturaleza, sino de su transmutación. Las pasiones no se destruyen, sino que se purifican y se reorientan hacia un propósito superior, de modo que dejan de ser un obstáculo para convertirse en un vehículo para el progreso espiritual.

این بیت در ادامهٔ تمثیل حضرت ابراهیم (خلیل) و چهار پرنده است. مولانا این چهار پرنده را نمادی از چهار خصلت ویرانگر نفس می‌داند: حرص (بط)، شهوت (خروس)، جاه‌طلبی (طاووس)، و آرزوهای دور و دراز دنیوی (زاغ).

در ابیات قبل، مولانا سالک را همچون «خلیلِ وقت» خطاب می‌کند و از او می‌خواهد که سر این چهار پرنده را بِبُرد؛ یعنی این صفات را در خود «بکُشد» و امیال نفسانی را سرکوب کند. اما عرفان مولانا به نابودی و سرکوبِ صِرف ختم نمی‌شود. این بیت یک گام اساسی و تکمیلی را معرفی می‌کند: «باززنده کردن».

کشتن این صفات به معنای نابود کردن قوای طبیعی انسان نیست، بلکه به معنای رها کردن آنها از اسارتِ «خود» و نفس امّاره است. پس از این «مرگ»، این نیروها باید «به نوعی دیگر» زنده شوند؛ یعنی در خدمت اهداف روحانی و الهی قرار گیرند. برای مثال، شهوت به عشق الهی، حرص به اشتیاق برای معرفت، و جاه‌طلبی به همت بلند در سلوک معنوی تبدیل می‌شود. در این حالت دگرگون‌شده، این صفات نه تنها دیگر «ضرر» و آسیبی ندارند، بلکه به ابزاری قدرتمند برای رشد معنوی بدل می‌شوند.