M1:208 — خون دوید از چشم همچون جوی او / دشمن جان وی آمد روی او

Dieser Vers zeichnet ein ergreifendes, doch wahres Bild vom Schicksal einer Liebe, die auf einem schwachen Fundament errichtet wurde. Rumi zeigt hier den Goldschmied, dessen Schönheit – eben das, was die Magd in ihn verliebt und den König zu seiner List verleitet hatte – nun zum Verderben seiner eigenen Seele geworden ist. Sein „Antlitz“ (rūy-e u), einst sein ganzer Stolz, „wurde zum Feind seiner Seele“. Dieses Schicksal bezeugt Rumis allgemeingültiges Urteil: „Liebe, die um einer ‚Farbe‘ willen entsteht / Ist keine Liebe, am Ende ist sie Schande.“

„Farbe“ (rang) bedeutet hier eine zufällige, äußerliche Eigenschaft: die Schönheit des Gesichts, Reichtum, Ansehen, Status. All dies sind vergängliche „Farben“. Eine Liebe, die an solche Farben gebunden ist, verblasst unweigerlich mit ihnen und führt schließlich zu Schmach und Schande. Dies ist nicht nur eine Aussage über menschliche Zuneigung, sondern ein ontologisches Prinzip. Alles, was vergänglich und „tot“ ist – um Rumis Ausdruck zu gebrauchen –, kann nicht die Grundlage für eine beständige Liebe sein. Wahre Liebe hingegen muss sich auf den „Lebendigen und Ewigen“ (zende-ye bāqī) richten, den Hayy lā Yamūt (der Lebendige, der nicht stirbt), der nicht nur selbst ewig ist, sondern auch dem Liebenden ewiges und wachsendes Leben schenkt.

Rumi weitet dies sofort zu allgemeingültigen Parabeln aus: „Des Pfaus Feind wurden seine Federn“, die zu seiner Gefangennahme führen; das Moschustier, dessen Moschusdrüse sein Todesurteil ist; der Fuchs, dessen Pelz sein Feind ist, und der Elefant, dessen Stoßzähne ihm zum Verhängnis werden. In all diesen Fällen kann das, was als Schmuck oder Wertquelle erscheint, durch die Gier anderer oder die eigene Verletzlichkeit zur Ursache der Vernichtung werden. Letztlich ist dies Rumis Botschaft: Die Welt ist ein Berg, und unsere Taten sind das Echo, das zu uns zurückkehrt. Der Goldschmied rief durch seine Gier seinen eigenen Todesruf, und sein „Antlitz“, das Werkzeug seiner Begierde, wurde zum Feind seiner Seele.

这句诗以一幅痛苦而真实的画面，揭示了建立在脆弱基础上的爱情的最终结局。鲁米在此展示，金匠的美貌——那曾让侍女为之倾心、也让国王设下骗局的特质——如今却成了他自身的灾难。他曾引以为傲的“容颜”（رُوِی اُو），现在“成了他性命的仇敌”。金匠的命运，印证了鲁米的一个普遍论断：“因色彩而起的爱，终非真爱，不过是耻辱一场。”

“色彩”（رَنگ）在此指外在的、偶然的属性，如容貌之美、财富、地位等。这些都是“色彩”，是短暂易逝的。依附于这些色彩的爱，必然随着色彩的消褪而衰败，最终导致耻辱与不堪。这不仅关乎人之爱，更是一条本体论的法则。任何会消亡的、“已死”的事物——用鲁米的术语说，即任何不具备永恒性的事物——都无法成为持久之爱的根基。真爱，必须寄托于那“永生的存在”（زِنْدِهٔ بَاقِی），那“不死之永生者”（حَیّ لَا یَمُوْت）。祂不仅自身永恒，还能赐予爱者永恒且日益增长的生命。

这不只是金匠的故事；鲁米随即将其引申为普世的寓言：孔雀美丽的羽毛是它的敌人，引来猎捕；麝鹿的麝香招来杀身之祸；狐狸的皮裘、大象的象牙，都成了它们的催命符。在所有这些例子中，那些看似是装饰或利益来源的东西，却可能因他人的贪婪或自身的脆弱而导致毁灭。这表明，世间的一切吸引力，若无灵性洞见的指引，都可能将人引向“厄运”（سُوْءُ الْقَضَا），正如金匠亲身走向自己的厄运一般。

最终，鲁米传达了这样的信息：世界是一座山，我们的行为是回声，终将返回我们自身。金匠因其贪欲，喊出了自己的死亡之声，而他作为贪欲工具的“容颜”，也转变成了他性命的仇敌。这正是现世报应的体现，而那些短暂虚浮的爱，迟早会揭开其耻辱的面目。

Este dístico presenta una imagen conmovedora, pero veraz, del destino final de los amores construidos sobre cimientos frágiles. Rumi nos muestra aquí al orfebre, cuya belleza —aquello mismo que enamoró a la doncella y atrajo el engaño del rey— se ha convertido ahora en la perdición de su existencia. Su «rostro» (rūy-e u), antes motivo de orgullo, «se tornó el enemigo de su alma». Este destino sirve como testimonio del dictamen universal de Rumi: «Los amores que se fundan en un 'color' / No son amor; son, al final, una deshonra».

«Color» (rang) aquí significa una cualidad accidental, algo perteneciente a la apariencia externa: la belleza del rostro, la riqueza, el estatus. Todo esto son «colores», pasajeros y perecederos. Un amor atado a tales «colores» inevitablemente decae con su desvanecimiento, conduciendo finalmente a la ignominia. Esto no es solo una reflexión sobre los afectos humanos, sino un principio ontológico. Cualquier cosa que sea perecedera y «muerta» —en términos de Rumi, cualquier cosa que carezca de permanencia— no puede ser la base de un amor duradero. El verdadero amor, sin embargo, debe dirigirse al «Viviente y Eterno», al Ḥayy lā Yamūt (el Viviente que no muere), quien no solo es eterno en sí mismo, sino que también otorga vida eterna y creciente al amante.

Esta no es simplemente la historia del orfebre; Rumi la extiende inmediatamente a parábolas universales: «El enemigo del pavo real son sus plumas», que conducen a su captura; la gacela cuya sangre es derramada por su almizcle; el zorro cuya piel es su enemigo; y el elefante cuyos colmillos provocan su perdición. En todos estos casos, lo que parece un adorno o una fuente de valor puede, desde otra perspectiva, conducir a la destrucción. Esto ilustra que cualquier atractivo mundano, si no va acompañado de discernimiento espiritual, puede llevar a un «mal destino» (sūʾ al-qaẓāʾ), tal como el propio orfebre caminó hacia su aciago final por sus propios pies.

En última instancia, el mensaje de Rumi es que el mundo es una montaña y nuestras acciones son los ecos que regresan a nosotros: «Este mundo es la montaña, y nuestra acción el grito / A nosotros vuelve el eco de los gritos». El orfebre, con su codicia, proclamó su propia sentencia de muerte, y su «rostro», que fue el instrumento de su avaricia, se convirtió en el enemigo de su alma. Esta es la recompensa de los actos que se manifiesta en este mismo mundo, y los amores efímeros, tarde o temprano, revelarán su vergonzoso semblante.

این بیت تصویری دردناک اما حقیقی از فرجام عشق‌هایی است که بر بنیانی سست بنا می‌شوند. مولانا زرگر را نشان می‌دهد که زیبایی‌اش، همان چیزی که کنیزک را به او دلبسته کرده بود، اکنون خود بلای جانش شده است. «روی او» که مایهٔ فخر بود، «دشمن جان وی آمد». این سرنوشت، شاهدی است بر آن حکم کلی مولوی که می‌فرماید: «عشق‌هایی کز پی رنگی بود / عشق نبود عاقبت ننگی بود.»

«رنگ» در اینجا به معنای هر صفت ظاهری و زودگذر است؛ مانند زیبایی چهره، ثروت یا مقام. عشقی که به این «رنگ‌ها» وابسته باشد، ناگزیر با از بین رفتن آنها، خود نیز از میان می‌رود و به رسوایی می‌انجامد. این یک قاعدهٔ کلی در هستی است. هر آنچه فانی و «مرده» است، نمی‌تواند مبنای عشقی پایدار باشد. عشق راستین، عشقی است که به «زندهٔ باقی» یا همان خداوند تعلق گیرد که نه تنها خود پایدار است، بلکه به عاشق نیز حیاتی ابدی می‌بخشد.

مولانا بلافاصله این موضوع را به نمونه‌های دیگر تعمیم می‌دهد: پرهای زیبای طاووس دشمن جان اوست، زیرا سبب شکارش می‌شود؛ مُشک آهو سبب ریخته شدن خونش می‌گردد؛ و پوستین روباه و عاج فیل نیز بهای جانشان تمام می‌شود. در همهٔ اینها، آنچه در ظاهر مایهٔ زیبایی و ارزش است، می‌تواند به سبب طمع دیگران یا ضعف خود فرد، عامل هلاکت شود. در نهایت، این پیام مولاناست که جهان مانند کوه است و اعمال ما همچون پژواکی به سوی خودمان بازمی‌گردد: «این جهان کوه است و فعل ما ندا / سوی ما آید نداها را صدا.» زرگر با دل بستن به ظواهر، ندای مرگ خود را سر داد و چهره‌اش که ابزار این عشق ظاهری بود، به دشمن جانش تبدیل شد.