Leggi› Libro 1› La differenza tra chi è bisognoso di Dio e assetato di Dio, e chi è bisognoso da Dio e assetato d'altro› Distico 2761
M1:2761 — ماهی خاکی بود درویش نان / شکل ماهی لیک از دریا رمان
M1:2761
Significato · به زبانِ تو — La tua lingua · AI
درویشی که هدفش تأمین نیازهای مادی است، فقط ظاهری شبیه به سالکان راه حق دارد، اما در باطن از حقیقت و معنویت که همچون دریای حیات‌بخش است، فراری است.
مولانا در این بیت برای تمایز میان درویش حقیقی و درویش دروغین، از استعارهٔ قدرتمند «ماهی خاکی» استفاده می‌کند. ماهی نماد سالک و عارفی است که حیاتش به دریای حقیقت و معرفت الهی وابسته است. همان‌طور که زندگی ماهی خارج از آب ممکن نیست، زندگی عارف نیز بدون ارتباط با مبدأ هستی بی‌معناست.
اما «درویش نان» یا همان سالک‌نمایی که تمام هم و غمش کسب لقمه‌ای نان و تأمین معاش است، یک موجود متناقض است: «ماهی خاکی». او در ظاهر شکل و شمایل ماهی (درویش) را دارد، اما جنس و ماهیتش از خاک (مادیات و دنیا) است. به همین دلیل، او نه تنها به دریا (عالم معنا) اُنس ندارد، بلکه از آن «گریزان» است. چنین فردی از مواجهه با حقیقت، از غرق شدن در معرفت و از رها کردن تعلقات دنیوی هراس دارد، زیرا هویت او نه در آب، که در خاک شکل گرفته است. این تصویر به روشنی نشان می‌دهد که صرف داشتن ظاهر و ادعای معنویت کافی نیست؛ آزمون حقیقی، اشتیاق یا گریز از دریای حقیقت است.
- درویش نان
- درویشی که در جستجوی نان و نیازهای مادی است، نه حقیقت؛ گدای مادیات.
- ماهی خاکی
- ماهی ساخته شده از خاک؛ استعاره از موجودی که ظاهر معنوی دارد اما باطنش مادی است و با عالم معنا بیگانه است.
- لیک
- ولی، اما.
- رمان
- گریزان، فراری.
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.