M1:61 — چون برآورد از میانِ جان خروش / اندر آمد بحرِ بخشایش به جوش

Questo distico segna il punto di svolta nella storia del re e della serva malata, il momento in cui tutti i mezzi terreni falliscono e il re è costretto a rivolgersi a Dio. Qui, la nozione stessa di causalità, come la intendono i filosofi, viene messa in discussione. I mistici, e Rumi in particolare, cercano di far entrare Dio direttamente nel mondo, senza la mediazione delle cause seconde.

Il re, che prima si era affidato all'abilità dei medici, ora ne constata l'impotenza. Corre alla moschea «a piedi nudi» (pā-berahne), un gesto che simboleggia l'abbandono di ogni distinzione mondana, di ogni status e potere; è un emblema di totale indigenza di fronte al Divino. La sua preghiera non è più una formula recitata con le labbra, ma un «grido dal profondo dell'anima» (khurūsh az miyān-i jān). Questa espressione è cruciale: si riferisce a un lamento che sorge dalla radice stessa dell'essere, non semplicemente dalla parola o dall'intelletto.

La lezione fondamentale che Rumi impartisce qui è l'inversione della causalità. Spesso presumiamo che la nostra preghiera, il nostro grido, sia la causa della discesa della misericordia divina. Rumi, invece, capovolge questa relazione. È la preesistente volontà divina di grazia e misericordia che infonde nel cuore del servitore il grido profondo della supplica. Pertanto, il ribollire del «mare della clemenza» (bahr-i bakhshāyish) è la causa, e questo «grido dall'anima» è l'effetto di quella volontà e grazia divine antecedenti. Ciò non significa che le nostre preghiere siano inefficaci; piuttosto, la loro efficacia non è causale, ma rivelatrice. Sono un segno, un simbolo dell'imminente realizzazione del favore divino.

Ce couplet est le point culminant de l'histoire, le moment où tous les recours terrestres échouent et où le roi, dépouillé de tout orgueil, se tourne vers Dieu. Ayant constaté l'impuissance de ses médecins, il court « pieds nus » à la mosquée, un geste symbolisant l'abandon de son statut royal et de sa suffisance pour se présenter dans un état de dénuement total devant le Divin. Ses larmes inondent le lieu de sa prosternation. Sa prière n'est plus une simple formule, mais un « cri du tréfonds de son âme » (khurūsh az miyān-i jān), une plainte qui émane de la racine même de son être, et non de sa seule intelligence ou de ses lèvres.

Le point essentiel que Rûmî expose ici, et que le Dr. Soroush souligne, est une inversion de la causalité ordinaire. Nous avons tendance à croire que notre prière est la cause qui déclenche la miséricorde divine, qui en serait l'effet. Or, la perspective mystique renverse cette relation : c'est la volonté divine préexistante d'accorder Sa grâce qui est la véritable cause. Cette volonté divine suscite alors, dans le cœur du serviteur, le cri et l'appel sincères. Ainsi, le bouillonnement de « l'océan du pardon » est la cause première, et le « cri de l'âme » du roi en est l'effet, la manifestation.

Cela ne signifie pas que la prière est inutile. Son efficacité n'est pas tant causale que révélatrice : elle est le signe que la faveur divine est sur le point de se manifester. La prière sincère est le témoignage que Dieu est déjà enclin à répondre. L'échec des moyens humains a donc ouvert la voie à une intervention divine directe, et le cri du roi est la preuve que cette intervention est imminente.

Ushbu bayt podshoh va bemor kanizak haqidagi hikoyaning choʻqqisi va burilish nuqtasidir. Bu yerda barcha dunyoviy sabablar va choralar ish bermay qolib, podshoh noiloj Alloh dargohiga yuzlanadi. Bundan avval tabiblar mahoratiga suyangan podshoh endi ularning ojizligini koʻrib, singan qalb bilan yalangoyoq masjidga yuguradi. Uning "yalangoyoq" yugurishi barcha dunyoviy martaba, mansab va oʻzlikni bir chetga surib qoʻyish ramzidir; Haq huzuridagi mutlaq yoʻqsillik belgisidir. Uning sajdagohi koʻz yoshlaridan hoʻl boʻladi. Bu endi tildagi shunchaki duo emas, balki "jon ummonidan koʻtarilgan figʻon"dir. Bu ibora gʻoyat muhim – yaʼni, bu nola inson vujudining tub-tubidan, ildizidan otilib chiqmoqda, shunchaki til yoki aqldan emas.

Mavlono bu yerda sababiyat tushunchasini teskari oʻgiradi. Biz koʻpincha duoyimiz, nolamiz ilohiy rahmatning nozil boʻlishiga sabab boʻladi, deb oʻylaymiz. Ammo Mavlono bu munosabatni aksincha talqin qiladi. Uning fikricha, "Alloh biror ishni qilishni istasa, oʻsha duoni bandaning tiliga solib qoʻyadi". Boshqacha aytganda, Allohning marhamat qilishga boʻlgan azaliy irodasi bandaning qalbida chin ixlos bilan duo qilish va nola chekish istagini paydo qiladi. Demak, "rahm dengizining joʻsh urishi" sabab, "jon ummonidan chiqqan figʻon" esa oʻsha azaliy iroda va inoyatning oqibatidir. Bu duolarimiz behuda degani emas, balki ularning taʼsiri sababiy emas, kashfiydir, yaʼni ilohiy lutfning yaqinda roʻyobga chiqishining belgisi va nishonasidir.

Xulosa qilib aytganda, bu bayt barcha insoniy tadbirlar puchga chiqqanidan va jondan samimiy figʻon otilib chiqqanidan soʻng, mavjlanib turgan ulugʻvor bir dengiz misoli vujud sahnasiga chiqib kelgan ilohiy marhamat va yordam lahzasini tasvirlaydi. Bu "Masnaviy"ning asl vaʼdasidir: ayriliq visol bilan, sogʻinch dardi esa rahmat malhami bilan yakun topadi.

Bu beyit, padişah ile hasta cariye hikâyesinin zirve ve dönüm noktasıdır. Bütün dünyevi sebeplerin ve çarelerin tükendiği, padişahın çaresizce Allah'ın dergâhına yöneldiği andır. Daha önce hekimlerin bilgisine güvenen padişah, şimdi onların acizliğini görmüş ve bütün dünyevi makam ve mevkilerini bir kenara bırakmanın sembolü olarak "yalın ayak" mescide koşmuştur. Mihrapta döktüğü gözyaşları ve ettiği dua, artık dil ucuyla yapılan bir dua değil, varlığının özünden kopan bir "can feryadı"dır (huruş ez miyân-ı cân).

Mevlânâ'nın burada öğrettiği ve Dr. Soruş'un özellikle vurguladığı kilit nokta, nedensellik ilişkisinin tersine çevrilmesidir. Genellikle duamızın, feryadımızın ilahi rahmetin inmesine sebep olduğunu düşünürüz. Ancak Mevlânâ'ya göre bu ilişki tam tersidir: "Allah bir işi murat ettiğinde, o duayı kulunun diline koyar." Diğer bir deyişle, kulun kalbinde samimi bir yakarış ve talep feryadını tutuşturan, Allah'ın lütfetmeye yönelik öncelikli iradesidir. Dolayısıyla, "bağışlama denizinin coşması" asıl sebeptir ve padişahın "canından kopan feryat" ise o ilahi iradenin bir sonucu ve tecellisidir.

Bu, duanın etkisiz olduğu anlamına gelmez. Aksine, duanın etkisi nedensel değil, keşfîdir; yani ilahi lütfun pek yakında gerçekleşeceğinin bir işareti ve alametidir. Padişahın duası, Hakk'ın inayet etme meylinin bir şahididir. Nihayetinde bu beyit, tüm beşerî tedbirlerin iflasından ve candan gelen samimi bir feryattan sonra, ilahi feyzin coşkun bir deniz gibi varlık sahnesine çıkış anını resmeder.

Acest vers este punctul culminant al poveștii regelui și a slujnicei bolnave, momentul în care toate mijloacele lumești eșuează, iar regele este nevoit să se întoarcă spre Dumnezeu. Regele, care se bazase pe priceperea medicilor, le vede acum neputința. Fuga sa „desculț” la moschee simbolizează renunțarea la toate rangurile și la tot statutul lumesc, o emblemă a sărăciei absolute în fața Divinității. Acesta nu mai este un simplu act de rugăciune rostită, ci un „strigăt din adâncul sufletului” (khurūsh az miyān-i jān), un geamăt care se ridică din însăși rădăcina ființei, nu doar din minte sau de pe buze.

Lecția cheie pe care Rumi o transmite aici, și pe care Dr. Soroush o subliniază, este inversarea cauzalității. Adesea, presupunem că rugăciunea noastră este cauza care determină pogorârea milei divine. Rumi însă inversează această relație. El sugerează că voința divină prealabilă de a arăta milă și har este cea care sădește în inima credinciosului strigătul profund al cererii. Astfel, clocotul „mării îndurării” este cauza, iar „strigătul din suflet” este efectul acelei voințe divine. Asta nu înseamnă că rugăciunile noastre sunt zadarnice; mai degrabă, eficacitatea lor nu este cauzală, ci revelatoare. Ele sunt un semn, un simbol al împlinirii iminente a harului divin. Rugăciunea noastră este o mărturie a înclinației lui Dumnezeu de a dărui.

În cele din urmă, acest vers descrie momentul deschiderii divine. După eșecul tuturor eforturilor omenești și un strigăt sincer din adâncul ființei, harul apare pe scena existenței ca o mare maiestuoasă și învolburată. Aceasta este promisiunea din Masnavi: că despărțirea duce la unire, iar durerea dorului la leacul milei.

यह दोहा बादशाह और बीमार कनीज़ की कहानी का निर्णायक मोड़ है। जब दुनिया के सारे उपाय और कारण विफल हो जाते हैं, तो बादशाह मजबूर होकर ईश्वर की शरण में जाता है। यहाँ कारण और कार्य का वह सिद्धांत, जिसे दार्शनिक मानते हैं, चुनौती के घेरे में आ जाता है। मौलाना रूमी जैसे सूफ़ी कारण-कार्य के इस सिलसिले को पसंद नहीं करते; वे चाहते हैं कि ईश्वर दुनिया में सीधे, बिना किसी माध्यम के, हस्तक्षेप करे।

जो बादशाह पहले हकीमों की काबिलियत पर निर्भर था, अब उनकी लाचारी देखकर नंगे पाँव मस्जिद की ओर भागता है। उसका "नंगे पाँव" भागना दुनियावी पद और प्रतिष्ठा को त्यागने का प्रतीक है; ईश्वर के सामने अपनी दीनता और ग़रीबी को स्वीकार करने का प्रतीक। मेहराब में, उसके आँसुओं से सज्दे की जगह भीग जाती है। यह अब ज़ुबान से की गई प्रार्थना नहीं है, बल्कि "जान के बीच से उठी पुकार" है। यह अभिव्यक्ति बहुत महत्वपूर्ण है; यह एक ऐसी आह है जो इंसान के अस्तित्व की जड़ से निकलती है, न कि सिर्फ़ ज़ुबान या दिमाग़ से।

यहाँ मौलाना हमें जो मुख्य बात सिखाते हैं, वह है कारण-कार्य के संबंध का उलटा हो जाना। हम अक्सर सोचते हैं कि हमारी प्रार्थना, हमारी पुकार, ईश्वरीय कृपा के बरसने का कारण है। लेकिन मौलाना इस रिश्ते को उलट देते हैं। वे कहते हैं: "जब ख़ुदा कोई काम करना चाहता है, तो वह उस दुआ को बंदे की ज़ुबान पर रख देता है।" दूसरे शब्दों में, कृपा और दया की पहले से मौजूद ईश्वरीय इच्छा ही बंदे के दिल में सच्ची प्रार्थना और पुकार पैदा करती है। इसलिए, "कृपा के सागर का जोश में आना" कारण है, और यह "जान के बीच से उठी पुकार" उस पहले से मौजूद इच्छा का परिणाम है। इसका मतलब यह नहीं कि हमारी दुआ का कोई असर नहीं होता, बल्कि उसका असर कारण बताने वाला नहीं, बल्कि रहस्य खोलने वाला होता है; यह ईश्वरीय कृपा के जल्द ही प्रकट होने का एक संकेत है। हमारी प्रार्थना इस बात का सबूत है कि ईश्वर हम पर कृपा करना चाहता है।

अंत में, यह दोहा उस क्षण का चित्र है जब तमाम इंसानी कोशिशों की नाकामी और आत्मा की सच्ची पुकार के बाद, ईश्वरीय कृपा एक लहरों से भरे, शानदार समंदर की तरह अस्तित्व के मंच पर प्रकट होती है।

Bait ini adalah titik puncak dan titik balik dalam kisah sang raja dan dayang yang sakit; saat ketika segala sarana dan sebab-akibat duniawi gagal, dan sang raja terpaksa berpaling kepada Tuhan.

Raja, yang sebelumnya mengandalkan kemampuan para tabib, kini menyaksikan ketidakberdayaan mereka. Ia berlari ke masjid dengan kaki telanjang—sebuah lambang penanggalan seluruh status dan kedudukan duniawi, simbol kefakiran mutlak di hadapan Ilahi. Di mihrab, tempat sujudnya basah oleh air mata. Ini bukan lagi doa yang sekadar di bibir, melainkan "rintihan dari lubuk jiwa" (khurūsh az miyān-i jān). Ungkapan ini sangat penting; ia merujuk pada seruan yang bangkit dari akar dan inti wujud manusia, bukan sekadar dari ucapan atau pikiran.

Pelajaran kunci yang diajarkan Rumi di sini adalah pembalikan konsep kausalitas (sebab-akibat). Kita sering menganggap bahwa doa dan rintihan kita adalah sebab bagi turunnya rahmat Tuhan. Namun, Rumi membalik hubungan ini. Menurutnya, "Ketika Tuhan hendak melakukan sesuatu, Dia letakkan doa itu di lidah hamba-Nya." Dengan kata lain, kehendak Tuhan yang lebih dulu ada untuk menganugerahkan rahmat-Nya lah yang menumbuhkan rintihan permohonan yang tulus di hati sang hamba. Jadi, bergeloranya "lautan ampunan" adalah sebab, dan "rintihan dari lubuk jiwa" ini adalah akibat dari kehendak dan anugerah-Nya yang mendahului. Ini bukan berarti doa kita sia-sia, melainkan dampaknya bukanlah bersifat kausal, melainkan kasyfi (penyingkapan): ia menjadi pertanda dan simbol bahwa anugerah Ilahi akan segera terwujud.

这句诗是国王与病婢故事的高潮与转折点。在所有世俗方法都宣告失败后，国王被迫转向真主。在此，哲学家所理解的因果律受到了根本性的挑战。神秘主义者，尤其是鲁米，对严格的因果关系感到不安；他们寻求让真主直接进入世界，而不通过次要原因作中介。

国王先前依赖御医们的医术，此刻却目睹了他们的无能为力。他赤着脚，带着一颗破碎的心，奔向清真寺。这“赤脚”奔走，象征着抛弃所有世俗的身份、地位与权力；这是在神圣临在面前彻底赤贫的标志。他的祈祷不再是口头上的念念有词，而是“发自灵魂深处的呼号”（khurūsh az miyān-i jān）。这个表达至关重要，它指的是源自一个人存在之根基的哀号，而不仅仅是出自言语或理智。

鲁米在此教导的关键一点，也是苏鲁什博士所强调的，是对因果关系的颠倒。我们常以为，是我们的祈祷、我们的呼号，导致了神圣慈悲的降临。然而，鲁米颠倒了这一关系。他认为：“当真主意欲成就某事时，祂便将那祈祷置于祈求者的舌尖。”换言之，是神圣预先存在的慈悲与恩典意志，在仆人心中激起了深切的祈求呼号。因此，那“恩典海洋”的沸腾是因，而这“灵魂的呼号”是那神圣先在意志的果。这并非说我们的祈祷无效，而是其效力并非因果性的，而是启示性的——它是神恩即将实现的迹象与象征。我们的祈祷，证明了真主施恩的意向。

最终，这句诗描绘了神圣恩典揭示与降临的瞬间。在所有人类的努力失败、一声发自灵魂的真诚呼号之后，这恩典如同汹涌壮阔的海洋，出现在存在的舞台上。这正是《玛斯纳维》的承诺：分离将引向合一，渴望的痛苦将得到慈悲的疗愈。

Este verso es el punto de inflexión en la historia del rey y la sierva enferma, el momento en que todos los medios y causas mundanas fracasan y el rey, desesperado, se vuelve hacia Dios. Aquí se desafía la noción de causalidad. Los místicos, especialmente Rumi, buscan traer a Dios directamente al mundo, sin la mediación de causas secundarias. El rey, que antes confiaba en la habilidad de sus médicos, ahora ve su impotencia y corre «descalzo» a la mezquita, un símbolo de haber abandonado todo estatus y distinción mundana, presentándose en absoluta pobreza ante lo Divino.

Su oración ya no es una mera repetición de palabras, sino un «clamor desde el fondo del alma» (khurūsh az miyān-i jān). Esta expresión es crucial: se refiere a un lamento que surge de la raíz misma del ser, no solo del intelecto o la lengua.

La enseñanza clave aquí, como subraya el Dr. Soroush, es la inversión de la causalidad. Solemos pensar que nuestra oración es la causa que provoca el descenso de la misericordia divina. Rumi invierte esta relación: es la voluntad divina preexistente de otorgar Su gracia la que infunde en el corazón del siervo el clamor de la súplica. Por lo tanto, la ebullición del «mar de la clemencia» es la causa, y el «clamor del alma» es el efecto de esa voluntad y gracia previas. Esto no significa que la oración sea ineficaz; su efecto no es causal, sino revelador. Es un signo, un testimonio de la inminente manifestación del favor divino.

Dieser Vers ist der Wendepunkt in der Geschichte des Königs und der kranken Magd. Nachdem alle weltlichen Mittel – die Weisheit der Ärzte – versagt haben, wendet sich der König in seiner Verzweiflung Gott zu. Sein Gebet ist keine bloße Formsache; es ist ein „Schrei aus der Mitte der Seele“ (khurūsh az miyān-i jān), ein Ausdruck völliger Hilflosigkeit und aufrichtiger Hingabe, der aus dem Kern seines Wesens aufsteigt.

Mawlana kehrt hier jedoch die übliche Vorstellung von Ursache und Wirkung um. Wir neigen dazu zu glauben, dass unser Gebet die Ursache für Gottes Antwort ist. Aus mystischer Sicht ist es jedoch umgekehrt: Der bereits vorhandene Wille Gottes zur Barmherzigkeit ist die eigentliche Ursache, die im Herzen des Dieners den aufrichtigen Schrei des Gebets erst hervorruft. Das Aufwallen des „Meeres der Gnade“ (bahr-i bakhshāyish) geht dem Schrei des Königs voraus und bewirkt ihn. Das Gebet des Königs ist also nicht so sehr die Ursache der Gnade, sondern vielmehr ein äußeres Zeichen, eine Offenbarung dafür, dass Gottes Hilfe bereits im Anzug ist.

Der Moment, in dem der König alle weltlichen Sicherheiten und seinen Stolz aufgibt (symbolisiert durch sein barfüßiges Laufen zur Moschee) und sich in reiner Bedürftigkeit an Gott wendet, ist der Moment, in dem sich die göttliche Gnade manifestiert. Der Zusammenbruch menschlicher Bemühungen öffnet den Raum für das direkte Wirken Gottes.

এই বয়েতটি বাদশাহ ও অসুস্থ বাঁদীর গল্পের একটি সন্ধিক্ষণ। এখানে জাগতিক সমস্ত প্রচেষ্টা ব্যর্থ হওয়ার পর বাদশাহ ঈশ্বরের শরণাপন্ন হন। এখানে কার্যকারণের (causality) প্রচলিত ধারণাটিকে একটি নতুন আঙ্গিকে দেখা হয়।

যে বাদশাহ এতক্ষণ তাঁর চিকিৎসকদের জ্ঞানের উপর নির্ভর করছিলেন, তিনি এখন তাদের অক্ষমতা দেখে খালি পায়ে মসজিদের দিকে ছুটে যান। এই 'খালি পায়ে' যাওয়াটা সমস্ত জাগতিক পরিচয় ও পদমর্যাদা ত্যাগ করার প্রতীক; ঈশ্বরের সামনে নিজের দীনতা স্বীকারের চিহ্ন। তাঁর কান্না নিছক মৌখিক প্রার্থনা নয়, বরং 'প্রাণের গভীর থেকে ওঠা ক্রন্দন' (খোরুশ আয মিয়ানে জান)। এই অভিব্যক্তিটি অত্যন্ত গুরুত্বপূর্ণ, কারণ এটি এমন এক আর্তনাদকে বোঝায় যা মানুষের সত্তার মূল থেকে উঠে আসে, কেবল মুখ বা মস্তিষ্ক থেকে নয়।

এখানে মৌলানা যে মূল শিক্ষাটি দেন, তা হলো কার্যকারণের ধারণার পরিবর্তন। আমরা সাধারণত মনে করি, আমাদের প্রার্থনা বা আর্তনাদ হলো ঈশ্বরের করুণা লাভের কারণ। কিন্তু মৌলানা এই সম্পর্কটিকে উল্টে দেন। তিনি বলেন, "যখন ঈশ্বর কিছু করতে চান, তখন তিনি সেই প্রার্থনাটি প্রার্থনাকারীর মুখে তুলে দেন।" অর্থাৎ, করুণা প্রদর্শনের জন্য ঈশ্বরের পূর্ববর্তী ইচ্ছাই হলো আসল কারণ, এবং বান্দার হৃদয়ে আকুল প্রার্থনার জন্ম সেই ইচ্ছারই ফল। এর অর্থ এই নয় যে আমাদের প্রার্থনার কোনো প্রভাব নেই; বরং এর প্রভাব কার্যকারণমূলক নয়, এটি উন্মোচনমূলক। আমাদের প্রার্থনা ঈশ্বরের আসন্ন করুণার একটি চিহ্ন বা প্রতীক।

শেষ পর্যন্ত, এই বয়েতটি মানুষের সমস্ত প্রচেষ্টা ব্যর্থ হওয়ার পর, আত্মার আকুল আর্তনাদের প্রতিক্রিয়ায় ঐশ্বরিক কৃপা অবতরণের এক অপূর্ব চিত্র তুলে ধরে। এই কৃপা এক উত্তাল, মহিমাময় সমুদ্রের মতো অস্তিত্বের মঞ্চে আবির্ভূত হয়।

This couplet is the turning point in the story. After the king's physicians fail, he abandons his royal status and worldly means, running barefoot to the mosque. His prayer is not a mere formality but a khurūsh az miyān-i jān (a cry from the midst of the soul)—a desperate, sincere appeal from the root of his existence.

The imagery of the "Sea of Forgiveness" coming to a boil signifies an immense and powerful divine response. However, Rumi, as interpreted here, presents a profound mystical challenge to our usual understanding of cause and effect. We might think the king's desperate prayer caused God's mercy to appear. But the deeper truth is the reverse: God's pre-existing will to show mercy is what caused the king to offer such a sincere prayer in the first place. The king's cry is not the cause of grace, but the sign that grace is about to manifest.

This inversion of causality is a key theme. The failure of all human effort (the physicians) creates the necessary emptiness for a direct divine intervention. The king's heartfelt supplication is the effect, not the cause, of a divine will already in motion, just as a child's cry for milk is the expression of a need that a mother is already inclined to fulfill. The prayer is the visible evidence of an imminent, unseen act of divine favor.

این بیت نقطهٔ عطف داستان پادشاه و کنیزک بیمار است؛ جایی که همهٔ راه‌حل‌های دنیوی شکست می‌خورند و پادشاه چاره‌ای جز روی آوردن به درگاه خداوند ندارد. این لحظه، مفهوم علیت را به چالش می‌کشد؛ عارفان، به‌ویژه مولانا، معتقدند که خداوند مستقیماً و بدون واسطهٔ اسباب در عالم دخالت می‌کند.

پادشاهی که پیش از این به توانایی حکیمان متکی بود، اکنون عجز آنان را می‌بیند و با پای برهنه و قلبی شکسته به مسجد می‌رود. این «پا برهنه» رفتن نمادی از کنار گذاشتن تمام جاه و مقام دنیوی و نشانه‌ای از فقر و نیاز کامل در پیشگاه حق است. در محراب، سجده‌گاهش از اشک پر می‌شود. این دیگر دعایی سطحی و زبانی نیست، بلکه «خروش از میان جان» است؛ یعنی ناله‌ای که از ریشه و بنِ هستی انسان برمی‌خیزد، نه صرفاً از زبان یا ذهن.

نکتهٔ کلیدی که مولانا در اینجا به ما می‌آموزد، قلب ماهیت علیت است. ما اغلب گمان می‌کنیم که دعای ما علت نزول رحمت الهی است، اما مولانا این رابطه را معکوس می‌کند. او می‌گوید: «چون خدا می‌خواهد کاری را بکند، آن دعا را به زبان او می‌گذارد.» به عبارت دیگر، ارادهٔ پیشین الهی برای بخشایش و لطف است که در دل بنده، خروشِ طلب و دعای خالصانه را می‌اندازد. پس، آن جوششِ «بحر بخشایش» علت است و این «خروش از میان جان»، معلولِ آن اراده و فیض پیشین. این بدان معنا نیست که دعای ما بی‌اثر است، بلکه اثر آن نه به طریق علّی، بلکه به طریق کَشفی است؛ یعنی نشانه و نماد تحقق قریب‌الوقوعِ لطف الهی است. دعای ما، گواهی است بر میلِ حق به عنایت.

این بیت تصویری از لحظهٔ گشایش و فرود فیض الهی است که پس از شکست تمام تدابیر بشری و خروش خالصانهٔ جان، به سانِ دریایی مواج و پرشکوه، در صحنهٔ وجود ظاهر می‌شود.