Leggi› Libro 5› Spiegazione che nessun occhio malvagio è così distruttivo per l'uomo come l'occhio della propria autosoddisfazione, a meno che il suo occhio non sia stato trasformato dalla luce di Dio, in modo che Egli ascolta con lui e vede con lui, e il suo io è diventato senza di sé› Distico 502
M5:502 — گر بدی غیر تو در دم لا شدی / صید چشم و سخرهٔ افنا شدی
M5:502
Significato · به زبانِ تو — La tua lingua · AI
Jika orang lain yang terkena 'ain (mata jahat) itu, mereka akan langsung binasa, namun engkau, wahai Nabi, dilindungi oleh Tuhan.
Bait ini adalah bagian dari penjelasan ilahi kepada Nabi Muhammad setelah beliau tersandung tanpa sebab yang jelas. Rumi menjelaskan bahwa sandungan itu disebabkan oleh 'ain (mata jahat) dari para penentangnya. Namun, dampaknya hanya sebatas sandungan kecil, tidak fatal.
Allah berfirman kepada Nabi melalui ayat ini: seandainya serangan spiritual ini menimpa orang lain, mereka akan langsung hancur—menjadi "mangsa mata" dan "permainan kefanaan" (afna). Namun, karena engkau berada dalam perlindungan khusus Tuhan ('ishmat), akibatnya hanya berupa sebuah "tanda" atau peringatan. Sandungan itu bukanlah bukti kelemahan, melainkan bukti betapa kuatnya perlindungan ilahi yang menyelimutimu, yang mengubah serangan mematikan menjadi insiden kecil sebagai pelajaran bagi umat.
- لا شدی
- Engkau akan menjadi 'tidak ada'; engkau akan sirna atau musnah.
- صید چشم
- Mangsa atau buruan mata; korban dari 'ain atau mata jahat.
- سخرهٔ افنا
- Mainan atau olok-olok kefanaan; sesuatu yang dipermainkan oleh kemusnahan hingga hancur.
این بیت خطاب به پیامبر می‌گوید: اگر این چشم‌زخم به هر کس دیگری جز تو اصابت می‌کرد، همان لحظه او را از پای درمی‌آورد و نابودش می‌ساخت.
این بیت در ادامۀ داستان لغزیدن پیامبر اسلام (ص) بر اثر چشم‌زخم دشمنان است. مولانا تأکید می‌کند که این اتفاق، یعنی لغزیدن، صرفاً یک «نشانه» و هشداری از جانب خداوند بود تا قدرت ویرانگر چشم بد را حتی برای بزرگترین مخلوقش آشکار سازد. قدرت این چشم‌زخم به قدری مهلک بود که اگر به فردی عادی و بدون محافظت الهی (عصمت) اصابت می‌کرد، آن شخص فوراً هلاک می‌شد.
مولانا با این بیان، دو نکته را روشن می‌سازد:
-
قدرت عظیم چشم‌زخم: این نیرو آن‌قدر واقعی و ویرانگر است که حتی می‌تواند کوهی استوار چون پیامبر را به لغزش وادارد. این صرفاً یک خرافه نیست، بلکه یک نیروی معنوی منفی است.
-
مقام والای پیامبر: تنها به دلیل مقام معنوی و عصمت الهی پیامبر بود که این چشم‌زخم به نابودی کامل او منجر نشد و تنها به یک لغزش جزئی بسنده کرد. خداوند او را حفظ نمود تا این واقعه درسی برای دیگران باشد که از خودپسندی و به نمایش گذاشتن کمالات خود بپرهیزند، زیرا حتی بهترین انسان‌ها نیز از این خطر در امان نیستند.
- لا شدی
- نیست و نابود می‌شدی، محو می‌شدی
- در دم
- فوراً، در همان لحظه
- سخره
- بازیچه، مسخره، آنچه به بازی گرفته شود
- افنا
- فنا کردن، نابود ساختن، از بین بردن
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.